Στο διαδικτυακό εργαστήριο «Skilling & Upskilling for Growth – Innovation, Digital Tools and AI» του έργου SymbIASIS, που πραγματοποιήθηκε στις 26 Ιουνίου, επαγγελματίες και στελέχη της υγείας, της καινοτομίας και της τεχνολογίας είχαν την ευκαιρία να συζητήσουν για τον ρόλο των ψηφιακών δεξιοτήτων στη νέα εποχή. Η εκδήλωση διοργανώθηκε από την Εταιρεία Αξιοποίησης Περιουσίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, σε συνεργασία με το Εθνικό Κέντρο Τεκμηρίωσης & Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), που αποτελεί και τον εκπρόσωπο του EIT Health στην Ελλάδα. Στο εργαστήριο συμμετείχα ως ομιλητής μαζί με τον Δημήτρη Γκολογιάννη, Director, Data & AI, Technology, PwC Greece, και τον καθ. Νίκο Θωμαΐδη από το Τμήμα Χημείας του ΕΚΠΑ.
Η πραγματικότητα στον χώρο της υγείας έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια. Η τεχνολογία δεν είναι πλέον υπόθεση ενός τμήματος ή μιας ομάδας ειδικών, αλλά αποτελεί βασικό εργαλείο για κάθε διαδικασία, από την ηλεκτρονική καταγραφή στοιχείων και την άυλη συνταγογράφηση, μέχρι τη χρήση εφαρμογών για τηλεϊατρικές συνεδρίες και τον διαμοιρασμό πληροφοριών μέσα από σύγχρονες πλατφόρμες. Δεν μιλάμε πλέον για καινοτομίες που έρχονται στο μέλλον, αλλά για στοιχεία της καθημερινής εργασίας σε κάθε νοσοκομείο, κλινική ή διαγνωστικό κέντρο. Οι γιατροί, οι νοσηλευτές, οι διοικητικοί, ακόμα και οι ασθενείς, συμμετέχουν πλέον σε μια ψηφιακή «αλυσίδα».
Σε αυτό το περιβάλλον, τα ψηφιακά skills παύουν να αποτελούν «προσόν» που ξεχωρίζει τον επαγγελματία από το σύνολο και μετατρέπονται σε βασικό εργαλείο επιβίωσης και εξέλιξης. Η ευχέρεια στη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών, η άνεση με την πλοήγηση σε online πλατφόρμες, η δυνατότητα καταχώρησης και ανάλυσης δεδομένων, η προσαρμογή σε νέα συστήματα, όλα αυτά είναι πλέον προαπαιτούμενα για κάθε ρόλο, ανεξάρτητα από το αν πρόκειται για ιατρικό, νοσηλευτικό, διοικητικό ή τεχνικό προσωπικό. Οι οργανισμοί που επενδύουν στη διαρκή κατάρτιση και υποστηρίζουν το προσωπικό τους στην απόκτηση και αναβάθμιση δεξιοτήτων βλέπουν ήδη τη διαφορά τόσο στην απόδοση όσο και στην ψυχολογία των ομάδων τους.
Το βασικό ερώτημα δεν είναι πλέον αν η τεχνολογία θα αλλάξει τον κλάδο, καθώς αυτό είναι δεδομένο και ήδη συμβαίνει. Η ουσιαστική πρόκληση αφορά το ποιος θα καταφέρει να αξιοποιήσει τις νέες δυνατότητες, να διατηρήσει την αποτελεσματικότητά του και να παραμείνει χρήσιμος και ανταγωνιστικός μέσα στη νέα πραγματικότητα. Οι ψηφιακές δεξιότητες λειτουργούν ως το νέο «εισιτήριο» για την καθημερινή εργασία και την ουσιαστική συμβολή στο σύστημα υγείας. Για να γίνει αυτό πράξη, απαιτείται γνώση βασικών εφαρμογών, προσαρμοστικότητα, διάθεση για μάθηση, ικανότητα αξιοποίησης δεδομένων και ετοιμότητα για συνεργασία σε ψηφιακά περιβάλλοντα.
Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που διαπιστώνεται διεθνώς είναι το ψηφιακό skill gap, το χάσμα ανάμεσα στις απαιτήσεις των νέων τεχνολογιών και τις πραγματικές δυνατότητες των επαγγελματιών. Μελέτες από τον χώρο της υγείας στην Ευρώπη δείχνουν ότι περίπου τέσσερις στους δέκα επαγγελματίες δηλώνουν ότι δεν διαθέτουν τις ψηφιακές δεξιότητες που απαιτούνται για να αξιοποιήσουν τα σύγχρονα εργαλεία. Αυτό μεταφράζεται σε καθημερινές δυσκολίες: καθυστερήσεις στην εξυπηρέτηση, λάθη στην καταχώρηση στοιχείων, χαμένο χρόνο, ακόμα και αυξημένο άγχος. Όμως, όπου υπάρχει οργανωμένη, συστηματική εκπαίδευση, η υιοθέτηση της τεχνολογίας γίνεται ομαλά και με πραγματικά οφέλη: λιγότερα λάθη, ταχύτερη ανταπόκριση, καλύτερη φροντίδα για τον ασθενή.
Η εμπειρία χωρών που έχουν οργανώσει καλά την επαγγελματική κατάρτιση, όπως η Φινλανδία και η Εσθονία, αποδεικνύει ότι η διαρκής εκπαίδευση και η πρακτική εφαρμογή της γνώσης φέρνουν τα καλύτερα αποτελέσματα. Οι επαγγελματίες αυτοί είναι σε θέση να προσαρμοστούν γρήγορα, να αξιοποιήσουν νέες εφαρμογές, να συμμετέχουν ενεργά στη βελτίωση των υπηρεσιών και να προτείνουν καινοτόμες λύσεις για καθημερινά προβλήματα.
Έμφαση πρέπει να δοθεί και στην έννοια του data literacy, δηλαδή της ικανότητας να διαβάζουμε και να αξιοποιούμε δεδομένα στην πράξη. Δεν αρκεί πλέον να συλλέγουμε πληροφορίες, καθώς είναι εξίσου σημαντικό να μπορούμε να τις ερμηνεύουμε σωστά, να τις μετατρέπουμε σε δράση και να αποφεύγουμε λάθη που κοστίζουν, όχι μόνο σε χρόνο, αλλά πολλές φορές και σε ανθρώπινες ζωές.
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά το θέμα της ασφάλειας των δεδομένων υγείας. Ο κλάδος είναι, διεθνώς, ένας από τους πιο ελκυστικούς στόχους για κυβερνοεπιθέσεις, εξαιτίας της αξίας και της ευαισθησίας των ιατρικών πληροφοριών. Η προστασία των δεδομένων δεν είναι μόνο υποχρέωση για συμμόρφωση με το GDPR, αλλά και ζήτημα αξιοπιστίας, ηθικής και επαγγελματικής ευθύνης. Η γνώση βασικών πρακτικών ασφάλειας, η επαγρύπνηση απέναντι σε ψηφιακές απειλές και η διαρκής ενημέρωση πρέπει να είναι αναπόσπαστο μέρος της κουλτούρας κάθε οργανισμού υγείας.
Αναγκαία, επίσης, είναι η διά βίου μάθηση και η καλλιέργεια κουλτούρας συνεργασίας και καινοτομίας. Σε έναν τομέα που μετασχηματίζεται διαρκώς, με τα επαγγέλματα να αλλάζουν περιεχόμενο και απαιτήσεις σχεδόν κάθε πέντε χρόνια, κανείς δεν μπορεί να βασίζεται μόνο στις γνώσεις του παρελθόντος. Ο επαγγελματίας της υγείας που επιδιώκει να παραμένει σχετικός, να έχει αυτοπεποίθηση και να συμβάλλει πραγματικά στον οργανισμό του, χρειάζεται να βλέπει την εκπαίδευση ως διαρκή διαδικασία, όχι ως μια υποχρέωση που τελειώνει με το πτυχίο.
Τελικά, η τεχνολογία και η καινοτομία αποτελούν ισχυρά εργαλεία για την πρόοδο της υγείας, μόνο όταν πλαισιώνονται από μια ουσιαστική επένδυση στον άνθρωπο. Οι ψηφιακές δεξιότητες είναι το θεμέλιο για καλύτερη εξυπηρέτηση, μεγαλύτερη ασφάλεια, αποτελεσματικότητα και δημιουργία πραγματικής αξίας για τον ασθενή και την κοινωνία. Το στοίχημα της επόμενης μέρας για όλους τους οργανισμούς υγείας, αλλά και για κάθε επαγγελματία προσωπικά, είναι να ενσωματώσουν τη διαρκή μάθηση και τον ψηφιακό αλφαβητισμό ως σταθερό σημείο αναφοράς για την εξέλιξή τους.
Το εργαστήριο επιβεβαίωσε πως ο δρόμος για μια υγεία πιο σύγχρονη, πιο καινοτόμα και πιο αποτελεσματική περνάει, πρώτα απ’ όλα, από τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό των ανθρώπων που τη στελεχώνουν.
