Η Ελλάδα βρίσκεται μεταξύ των χωρών με τα υψηλότερα ποσοστά ημερήσιας χρήσης διαδικτύου από νέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία της Eurostat για το 2024. Το 97,74% των ατόμων ηλικίας 16 έως 29 ετών στη χώρα δηλώνει ότι συνδέεται στο διαδίκτυο καθημερινά, τοποθετώντας την Ελλάδα στην κορυφή της σχετικής κατάταξης μαζί με την Κύπρο και αμέσως μετά την Τσεχία.
Οι νέοι στην Ελλάδα καταγράφουν εξίσου υψηλή συμμετοχή στα κοινωνικά δίκτυα, με το 98% να αναφέρει ότι δραστηριοποιείται σε πλατφόρμες όπως Facebook, Instagram, TikTok, YouTube και X (πρώην Twitter). Για το σύνολο του ελληνικού πληθυσμού, η ημερήσια χρήση του διαδικτύου ανέρχεται στο 68,67%, ενώ η συμμετοχή στα κοινωνικά δίκτυα εκτιμάται περίπου στο 73%, αναδεικνύοντας τη σημαντική διαφορά στην ψηφιακή συμπεριφορά μεταξύ γενεών.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, το 97% των νέων ηλικίας 16 έως 29 ετών δηλώνει ότι χρησιμοποιεί το διαδίκτυο καθημερινά, έναντι 88% του συνολικού πληθυσμού. Η διαφορά μεταξύ των δύο ομάδων, που το 2014 έφτανε τις 24 ποσοστιαίες μονάδες, έχει πλέον περιοριστεί στις 9 μονάδες, καθώς η ψηφιακή διείσδυση ενισχύεται σε όλα τα ηλικιακά γκρουπ.
Στη συμμετοχή σε κοινωνικά δίκτυα, ο μέσος όρος της ΕΕ για τους νέους είναι 88%, ενώ για το σύνολο του πληθυσμού δεν ξεπερνά το 65%. Πρώτη στην κατάταξη είναι η Τσεχία με 99%, ακολουθούν Κύπρος και Ελλάδα με 98%. Τα χαμηλότερα ποσοστά νέων παρατηρούνται σε Γερμανία, Ιταλία, Σλοβακία και Βουλγαρία (80%-84%). Για τη Γαλλία, τα διαθέσιμα στοιχεία αφορούν το 2023 και καταγράφουν το χαμηλότερο ποσοστό στην Ευρώπη για τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα (70%).
Πιλοτική εφαρμογή επαλήθευσης ηλικίας για ανηλίκους σε πέντε χώρες της ΕΕ
Άλλωστε, σε αυτό το πλαίσιο, σε μία νέα προσπάθεια ενίσχυσης της προστασίας των ανηλίκων στο διαδίκτυο, η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στις πέντε πρώτες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που θα εφαρμόσουν πιλοτικά ένα καινοτόμο σύστημα επαλήθευσης ηλικίας για τους χρήστες. Σύμφωνα με ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, το νέο μοντέλο, που θα δοκιμαστεί παράλληλα στη Γαλλία, την Ισπανία, την Ιταλία και τη Δανία, βασίζεται στις τεχνικές προδιαγραφές του Ευρωπαϊκού Ψηφιακού Πορτοφολιού Ταυτότητας, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία μέσα στο 2025. Το σύστημα δίνει τη δυνατότητα στις εθνικές αρχές κάθε χώρας να το προσαρμόσουν στις δικές τους ανάγκες, είτε ενσωματώνοντάς το σε ήδη υπάρχουσες ψηφιακές εφαρμογές είτε δημιουργώντας ανεξάρτητες λύσεις.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο των κατευθυντήριων γραμμών που εξέδωσε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την εφαρμογή του Digital Services Act (DSA), με στόχο την ενίσχυση της ασφάλειας των ανηλίκων σε ψηφιακές πλατφόρμες και κοινωνικά δίκτυα. Οι νέοι κανονισμοί απαιτούν από μεγάλες εταιρείες του διαδικτύου, όπως η Google, η Meta και η ByteDance (TikTok), να λάβουν επιπρόσθετα μέτρα για την αντιμετώπιση παράνομου και επιβλαβούς περιεχομένου, καθώς και να περιορίσουν φαινόμενα όπως ο εθιστικός σχεδιασμός, η παρενόχληση και η έκθεση σε ακατάλληλες επαφές με αγνώστους.
Παράλληλα, αρκετές μεγάλες πλατφόρμες βρίσκονται ήδη υπό έρευνα από τις ευρωπαϊκές ρυθμιστικές αρχές για το κατά πόσον συμμορφώνονται με τις νέες απαιτήσεις του DSA. Οι πρωτοβουλίες αυτές έρχονται ως απάντηση στην αυξανόμενη ανησυχία για την επίδραση των κοινωνικών δικτύων στην ψυχική υγεία των παιδιών, θέμα που έχει προκαλέσει αντιδράσεις διεθνώς, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις ομαδικές αγωγές πολιτειών των ΗΠΑ κατά της Meta, αλλά και την απαγόρευση της χρήσης social media από ανηλίκους κάτω των 16 ετών στην Αυστραλία.
Σύμφωνα με την Ευρωπαία επίτροπο ψηφιακής πολιτικής, οι πλατφόρμες δεν έχουν πλέον καμία δικαιολογία για τη συνέχιση πρακτικών που θέτουν σε κίνδυνο τα παιδιά, ενώ το νέο πλαίσιο φιλοδοξεί να δώσει στα κράτη-μέλη τα εργαλεία για μία πιο αποτελεσματική προστασία των ανηλίκων στον ψηφιακό κόσμο.
