Η Vodafone έδωσε στη δημοσιότητα τη μελέτη «Η Δύναμη της Συνδεσιμότητας», προειδοποιώντας ότι η Ευρώπη κινδυνεύει να χάσει οριστικά την ψηφιακή πρωτοκαθεδρία. Σύμφωνα με τα στοιχεία, μόλις το 2 % των Ευρωπαίων έχει σήμερα συνεχή πρόσβαση σε 5G Stand‑Alone, ενώ η ήπειρος υπολείπεται σημαντικά σε υιοθέτηση cloud, AI, IoT και δικτύων νέας γενιάς έναντι ΗΠΑ και Κίνας. Το ψηφιακό αυτό κενό περιορίζει την ικανότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων να μετατρέπουν την έρευνα σε εμπορικά προϊόντα, υπονομεύοντας παραγωγικότητα, κυριαρχία και γεωπολιτική επιρροή.
Η μελέτη αναδεικνύει το τεράστιο επενδυτικό έλλειμμα: μεταξύ 2005‑2022 οι ευρωπαϊκές δαπάνες στις ΤΠΕ υστέρησαν κατά 1,16 τρισεκατομμύρια ευρώ έναντι των ΗΠΑ, ενώ μόνο το 2022 οι αμερικανικές επιχειρήσεις δαπάνησαν 700 δισ. € περισσότερα σε R&D και CapEx. Επιπλέον, το ευρωπαϊκό ΑΕΠ, που το 2008 ήταν 10 % υψηλότερο από το αμερικανικό, βρέθηκε το 2022 να υπολείπεται κατά 23 %. Η αποεπένδυση αυτή εξηγεί γιατί η Ευρώπη παραμένει καθαρός εισαγωγέας ψηφιακής καινοτομίας, με άμεσο οικονομικό και στρατηγικό κόστος.
Οι οικονομικές επιπτώσεις αποτυπώνονται και στην παραγωγικότητα: το 2019‑2024 ο μέσος ετήσιος ρυθμός αύξησης ανήλθε σε μόλις 0,9 % στην Ευρωζώνη, όταν στις ΗΠΑ άγγιξε το 6,7 %, ενώ σε ορίζοντα 2010‑2023 το σωρευτικό όφελος ήταν 22 % έναντι μόλις 5 % στην Ευρώπη. Αντιστρόφως, η πλήρης ανάπτυξη του 5G θα μπορούσε να προσθέσει 164 δισ. € στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ έως 2030. Η καθολική ψηφιοποίηση των ΜμΕ θα ενίσχυε τα έσοδά τους κατά 26 %, προσθέτοντας 628 δισ. € ετησίως, ενώ η επίτευξη των στόχων της Ψηφιακής Δεκαετίας θα απέφερε επιπλέον 1 τρισ. €.
Η Vodafone χαρακτηρίζει το 5G Stand‑Alone «δομικό πυλώνα» της νέας βιομηχανικής εποχής, χάρη σε ελάχιστη καθυστέρηση, υψηλή αξιοπιστία και δυνατότητα network slicing. Παραδείγματα που παρατίθενται περιλαμβάνουν ρομποτικούς στόλους σε ορυχεία, απομακρυσμένες χειρουργικές επεμβάσεις και «έξυπνα» λιμάνια με εξοικονόμηση ενέργειας 10 %. Η κάλυψη όλων των βασικών ευρωπαϊκών διαδρόμων μεταφορών με 5G SA θα κόστιζε λιγότερο από 5 % του ετήσιου προϋπολογισμού μεταφορών της ΕΕ, αποδίδοντας πολλαπλάσια οικονομικά και κοινωνικά οφέλη.
Η έκθεση εντοπίζει τρία δομικά εμπόδια: ανεπαρκείς έγκαιρες επενδύσεις, αντιμετώπιση της συνδεσιμότητας ως δευτερεύουσας υποδομής και ξεπερασμένο κανονιστικό πλαίσιο σχεδιασμένο για φωνητικές υπηρεσίες. Το επερχόμενο Digital Networks Act περιγράφεται ως μοναδική ευκαιρία εκσυγχρονισμού, εναρμόνισης πολιτικών φάσματος και καθιέρωσης της αρχής «ίδιες υπηρεσίες – ίδιοι κανόνες». Προτείνονται: ενίσχυση πρώιμων επενδύσεων σε 5G SA, αναβάθμιση της συνδεσιμότητας σε στρατηγική υποδομή ισότιμη με ενέργεια και μεταφορές και θεσμικός μετασχηματισμός που διευκολύνει τη συγκέντρωση πόρων για δίκτυα υψηλής ποιότητας, ώστε η Ευρώπη να ανακτήσει την τεχνολογική της κυριαρχία πριν το χάσμα γίνει αγεφύρωτο.
Ελλάδα: Ταχύτητες-ρεκόρ, περισσότερη διαφάνεια και νέες προκλήσεις
Την ίδια στιγμή, η Έκθεση Ανοικτού Διαδικτύου 2024‑2025 της ΕΕΤΤ καταγράφει αισθητή πρόοδο στις επιδόσεις και στη διαφάνεια των ελληνικών δικτύων, σε μια χρονιά που χαρακτηρίστηκε από την πλήρη εφαρμογή του νέου Εθνικού Κανονισμού Ανοικτού Διαδικτύου. Από τον Αύγουστο του 2024 οι πάροχοι υποχρεούνται να ενημερώνουν προσυμβατικά τους χρήστες για τις πραγματικές ταχύτητες, τόσο σε φυσικά καταστήματα όσο και διαδικτυακά, ενώ από τον Φεβρουάριο του 2025 οφείλουν να δημοσιεύουν χάρτες ταχυτήτων κινητής με χρωματική κλίμακα άνω των 100 Mbps, δυνατότητα εστίασης-αποεστίασης και υποχρεωτική ανανέωση κάθε έξι μήνες όταν το δίκτυο αλλάζει.
Οι μετρήσεις της πλατφόρμας ΥΠΕΡΙΩΝ για το 2024 ανήλθαν σε 11.139, προερχόμενες από 1.167 συνδέσεις (‑24,06 % σε σχέση με 2023). Η μέση ταχύτητα καθόδου στα σταθερά δίκτυα έφτασε τα 110,94 Mbps και ανόδου τα 25,18 Mbps, με διάμεσο 70,42 Mbps και 9,62 Mbps αντίστοιχα. Η μέση καθυστέρηση ήταν 29,54 ms, η διάμεση 16 ms, το jitter 4,26 ms και το ποσοστό απωλειών 3,07 %. Αιχμές στα ιστογράμματα ταχυτήτων εμφανίζονται στα ονομαστικά πακέτα 24, 50 και 100 Mbps, με το πακέτο 100/10 Mbps να συγκεντρώνει 39,34 % των συνδέσεων και 51,58 % των μετρήσεων, ενώ το ποσοστό επίτευξης της ονομαστικής του ταχύτητας φθάνει το 73 %.
Στα ανοιχτά δεδομένα Ookla καταγράφηκαν 3.311.584 μετρήσεις σταθερών και 849.782 κινητών συνδέσεων. Οι μέσοι δείκτες για τις σταθερές ήταν 86,24 Mbps καθόδου, 22,11 Mbps ανόδου και 20,98 ms καθυστέρησης, ενώ για τις κινητές 137,43 Mbps, 23,07 Mbps και 31,42 ms αντίστοιχα. Σημειώνεται επαναλαμβανόμενη πτώση ταχυτήτων στο τρίτο τρίμηνο κάθε έτους λόγω θερινής συμφόρησης. Κορυφαίες σε επιδόσεις παραμένουν οι Περιφέρειες Αττικής και Κεντρικής Μακεδονίας στα σταθερά και η Αττική με τη Δυτική Μακεδονία στα κινητά.
Σε επίπεδο πολιτικών ορθής χρήσης, η Αρχή εντόπισε 47 προγράμματα με περιορισμό ταχύτητας, εκ των οποίων το 83 % αφορούν απεριόριστα πακέτα κινητής. Μετά από κατανάλωση 15–400 GB το μήνα, η μέση ταχύτητα καθόδου περιορίζεται στα 6,98 Mbps, με ελάχιστη τιμή 0,128 Mbps και μέγιστη 42,3 Mbps. Επιπλέον εφαρμόζονται φραγές κυκλοφορίας για γονικό έλεγχο, ασφάλεια και συμμόρφωση, φραγή θυρών (π.χ. SSH, SMTP), χρήση Carrier Grade NAT και γεωχωρικοί ή συσκευαστικοί περιορισμοί σε υπηρεσίες FWA.
Οι εξειδικευμένες υπηρεσίες περιλαμβάνουν VoIP, VoLTE, VoNR και VoWiFi, ενώ IPTV και VPN παρέχονται από μόλις ένα τρίτο των παρόχων. Η μηδενική χρέωση δεδομένων καλύπτει τηλεκπαίδευση, ενημέρωση υπολοίπου, ανανέωση πακέτων, μετρήσεις ταχύτητας και, σε επιλεγμένους παρόχους, DNS queries και σελίδες ρύθμισης ορίων περιαγωγής. Η ΕΕΤΤ κατέγραψε 271.663 παράπονα συνδρομητών το 2024 και διενήργησε 183.578 ελέγχους αποκλίσεων ταχύτητας· το 62,28 % των ελέγχων σταθερών συνδέσεων κατέληξε σε σημαντικές αποκλίσεις, ενώ μόλις οκτώ σημαντικές αποκλίσεις εντοπίστηκαν στα κινητά.
Στο πλαίσιο της αποκατάστασης χρηστών, εκδόθηκαν 1.120 αποζημιώσεις για επιβεβαιωμένες αποκλίσεις και ο συνολικός αριθμός αποζημιώσεων έφτασε τις 28.639. Παράλληλα, πραγματοποιήθηκαν 300 επιτόπιοι έλεγχοι στα σημεία πώλησης των παρόχων και συστηματικοί διαδικτυακοί έλεγχοι για την τήρηση της προσυμβατικής ενημέρωσης, ενώ οι ιστοσελίδες των εταιρειών ενημερώνονται διαρκώς με όρους χρήσης, πραγματικές ταχύτητες και εργαλεία ελέγχου.
Σε διεθνές επίπεδο, η ΕΕΤΤ συμμετείχε στη συλλογή δεδομένων 29 χωρών μέσω BEREC, στο workshop για φραγές DNS (Ιούνιος 2024) και στην έκθεση IP Interconnection (Δεκέμβριος 2024). Επιπλέον, τον Φεβρουάριο-Μάρτιο 2025 διεξήγαγε μετρητική εκστρατεία με την MedUX: δύο τερματικές συσκευές ανά πάροχο πραγματοποίησαν συνολικά 57.000 δοκιμές HTTP Download, HTTP Upload, Web-browsing και Ping σε Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Πάτρα, Λάρισα, Ηράκλειο και στους βασικούς οδικούς άξονες, καταγράφοντας ταχύτητα, latency, jitter, packet loss και χρόνο φόρτωσης ιστοσελίδων.
Η Έκθεση συνοψίζει ότι, αν και οι ταχύτητες και η διαφάνεια βελτιώθηκαν ουσιαστικά, παραμένουν προκλήσεις στη διείσδυση οπτικών ινών μέχρι το σπίτι, στη μείωση του ψηφιακού χάσματος και στην αντιμετώπιση τεχνικών και εμπορικών περιορισμών. Η περαιτέρω ενίσχυση του ρυθμιστικού πλαισίου και η εντατικοποίηση των ελέγχων παραμένουν κρίσιμες για ένα πραγματικά ανοικτό, ασφαλές και αξιόπιστο διαδίκτυο για όλους τους πολίτες.
Πρωταθλήτρια στη διαθεσιμότητα 5G, χαμηλή η διείσδυση στο 5G Standalone
Άλλωστε, τα πλέον πρόσφατα στοιχεία κατατάσσουν την Ελλάδα μεταξύ των ηγετών της Ευρώπης ως προς τη διαθεσιμότητα δικτύων 5G, με ποσοστό που φτάνει το 76,4 % το δεύτερο τρίμηνο του 2025. Το επίπεδο αυτό ξεπερνά σημαντικά τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο οποίος ανέρχεται στο 44,5 % για την ίδια περίοδο, και τοποθετεί τη χώρα μας πάνω από παραδοσιακές μεγάλες αγορές, όπως η Γερμανία, η Ιταλία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Η επιτυχία αυτή αποδίδεται κυρίως στη γρήγορη εκχώρηση φάσματος και στη σταθερή πολιτική βούληση για την ολοκλήρωση των σχετικών δημοπρασιών και επενδύσεων.
Παρά την υψηλή διαθεσιμότητα, το ποσοστό διείσδυσης των αυτόνομων δικτύων 5G Standalone στην Ελλάδα παραμένει χαμηλό, αγγίζοντας το 0,6 % το πρώτο τρίμηνο του 2025 και παραμένοντας κάτω από τον μέσο όρο της ΕΕ, που διαμορφώνεται στο 1,3 %. Η τάση αυτή δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα αλλά αποτυπώνει τη συνολική εικόνα της ευρωπαϊκής αγοράς, όπου η μετάβαση στα πλήρως αυτόνομα δίκτυα προχωρά με αργούς ρυθμούς, σε αντίθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα που έχουν ήδη ξεπεράσει το 20 % και το 80 % αντίστοιχα. Η Ισπανία αποτελεί τη μόνη χώρα της ΕΕ με σημαντική διείσδυση 5G SA, ξεπερνώντας το 8 %.
Η εικόνα αυτή αναδεικνύει το ρόλο των εθνικών στρατηγικών, των ρυθμιστικών πολιτικών και της έγκαιρης εκχώρησης φάσματος στην ανάπτυξη των δικτύων πέμπτης γενιάς. Οι αγορές που επέλεξαν να κινηθούν γρήγορα σε αδειοδοτήσεις και επενδύσεις καταγράφουν υψηλότερα ποσοστά διαθεσιμότητας και καλύτερη αξιοποίηση της τεχνολογίας. Ωστόσο, η μετάβαση σε δίκτυα 5G Standalone και η περαιτέρω ενίσχυση της ψηφιακής ωριμότητας απαιτούν στοχευμένες παρεμβάσεις, διαρκή επενδυτική στήριξη και διαμόρφωση ολοκληρωμένων πολιτικών ενίσχυσης των υποδομών.
