Έναν προϋπολογισμό δημοσίων επενδύσεων-ρεκόρ ύψους 16,719 δισεκατομμυρίων ευρώ για το 2026, ο οποίος χαρακτηρίζεται ως ο μεγαλύτερος των τελευταίων δεκαέξι ετών, προδιαγράφει εγκύκλιος του Αναπληρωτή Υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Νίκου Παπαθανάση.
Το συνολικό ύψος του Προϋπολογισμού Δημοσίων Επενδύσεων (ΠΔΕ) για το 2026 είναι σημαντικά αυξημένο σε σύγκριση με τον τελικό προϋπολογισμό του 2025, ο οποίος διαμορφώθηκε στα 14,6 δισεκατομμύρια ευρώ μετά από έκτακτη ενίσχυση 500 εκατομμυρίων ευρώ στο εθνικό σκέλος του τον Ιούλιο του 2025. Ειδικότερα, για το 2026 προβλέπεται να διατεθούν 7,219 δισεκατομμύρια ευρώ για δράσεις του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, 6,200 δισεκατομμύρια ευρώ για συγχρηματοδοτούμενα έργα, όπως αυτά του ΕΣΠΑ, και 3,300 δισεκατομμύρια ευρώ για επενδύσεις που θα καλυφθούν από αμιγώς εθνικούς πόρους. Η αύξηση αυτή συνοδεύεται από αυστηρούς στόχους απορρόφησης, με ισχυρή σύσταση για υλοποίηση τουλάχιστον του 75% του προγράμματος έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026.
Οι στρατηγικές προτεραιότητες που τίθενται για την αξιοποίηση αυτών των πόρων εστιάζουν στην ταχεία υλοποίηση των έργων του Ταμείου Ανάκαμψης, στην απρόσκοπτη προώθηση των έργων του νέου ΕΣΠΑ 2021-2027 και στην οριστική ολοκλήρωση των εκκρεμοτήτων της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου 2014-2020, προκειμένου να διασφαλιστεί η μέγιστη δυνατή εισροή κοινοτικών πόρων και να αποφευχθεί ο κίνδυνος απωλειών. Παράλληλα, δίνεται έμφαση στην προώθηση ώριμων έργων, στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης και στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής.
Από την 1η Ιανουαρίου 2026, ενεργοποιούνται πλήρως οι μεταρρυθμίσεις του νόμου 5140/2024, οι οποίες αναδιαμορφώνουν τις διαδικασίες. Η πιο σημαντική αλλαγή είναι η κατάργηση της έγκρισης πιστώσεων ανά έργο. Πλέον, οι πιστώσεις θα εγγράφονται συνολικά σε επίπεδο Συλλογικής Απόφασης, παρέχοντας μεγαλύτερη ευελιξία, ενώ η απόφαση χρηματοδότησης ενός έργου θα συνιστά ταυτόχρονα και έγκριση των πιστώσεών του, μειώνοντας δραστικά τη γραφειοκρατία. Στο ίδιο πλαίσιο, θεσπίζεται ο Άξονας Μακροχρόνιων Δεσμεύσεων για τον προγραμματισμό έργων με ορίζοντα εικοσαετίας, όπως οι Συμπράξεις Δημοσίου και Ιδιωτικού Τομέα.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στην ενίσχυση της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Θεσπίζεται ένας νέος, αυστηρός μηχανισμός, σύμφωνα με τον οποίο το ποσό μιας δημοσιονομικής διόρθωσης που επιβάλλεται σε έναν φορέα θα αφαιρείται από το όριο των πιστώσεων του εθνικού σκέλους του για την επόμενη χρονιά, λειτουργώντας ως άμεση συνέπεια για την κακοδιαχείριση. Παράλληλα, καθίσταται υποχρεωτική η λεπτομερής ταξινόμηση όλων των έργων και ξεκινά η λειτουργία του Μητρώου Καταγραφής Δαπανών Συντήρησης και Λειτουργίας, ώστε να διασφαλίζεται η βιωσιμότητα των υποδομών μετά την ολοκλήρωσή τους.
Το πλαίσιο παρακολούθησης της εκτέλεσης του προϋπολογισμού καθίσταται πιο αυστηρό, με την εισαγωγή συγκεκριμένων συνεπειών για τη μη επίτευξη των στόχων. Η πορεία των φορέων θα αξιολογείται σε τριμηνιαία βάση και ο Αναπληρωτής Υπουργός θα έχει τη δυνατότητα να ανακατανέμει πόρους από φορείς που παρουσιάζουν υστέρηση σε αυτούς με καλύτερες επιδόσεις. Επιπλέον, ενεργοποιείται ο κανόνας της αυτόματης ανάκλησης, βάσει του οποίου ποσά χρηματοδότησης άνω των 50.000 ευρώ που μένουν αχρησιμοποίητα για διάστημα τεσσάρων μηνών, θα επιστρέφονται στον κεντρικό προϋπολογισμό. Αντίστροφα, φορείς με υψηλή απορροφητικότητα, άνω του 70%, θα μπορούν να λαμβάνουν πρόσθετες πιστώσεις μέσω υπερδέσμευσης (overbooking).
Οι προθεσμίες που τίθενται είναι αυστηρές. Η καταληκτική ημερομηνία για την υποβολή των τελικών προτάσεων από τα Υπουργεία και τις Περιφέρειες, υπογεγραμμένων από την πολιτική τους ηγεσία, ορίζεται η 26η Σεπτεμβρίου 2025, με την επισήμανση ότι εκπρόθεσμες υποβολές ενδέχεται να μην ληφθούν υπόψη. Μέχρι τις 31 Οκτωβρίου 2025 πρέπει να έχουν αποσταλεί οι λίστες με τα έργα στρατηγικής σημασίας, καθώς και τα απαραίτητα στοιχεία για τη λειτουργία του νέου Μητρώου Συντηρήσεων. Τέλος, μέχρι τις 31 Δεκεμβρίου 2025, ορισμένα έργα που δανειοδοτούνται από διεθνείς οργανισμούς πρέπει να έχουν μεταφερθεί από το συγχρηματοδοτούμενο στο εθνικό σκέλος του ΠΔΕ.
