Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις παραμένουν σταθερά προσηλωμένες στην πορεία τους, επενδύοντας στην πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση και επιδεικνύοντας ανθεκτικότητα απέναντι σε ένα ευμετάβλητο παγκόσμιο τοπίο, σύμφωνα με την τελευταία ετήσια Έρευνα Επενδύσεων της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (EIBIS). Η έρευνα, η οποία διεξήχθη από τον Απρίλιο έως τον Ιούλιο του 2025 και κάλυψε πάνω από 12.000 επιχειρήσεις στην ΕΕ και περισσότερες από 800 στις ΗΠΑ, δείχνει ότι περισσότερες από εννέα στις δέκα ευρωπαϊκές εταιρείες, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 92%, πραγματοποιούν άμεσες επενδύσεις σε μέτρα για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου που προκαλούν την κλιματική αλλαγή.
Οι γεωπολιτικές και εμπορικές εντάσεις επιβραδύνουν τις επενδύσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού, με τους αμερικανικούς δασμούς να έχουν ισχυρότερο αντίκτυπο στις αμερικανικές επιχειρήσεις, σύμφωνα με την EIBIS 2025. Οι επενδύσεις των ευρωπαϊκών εταιρειών παραμένουν ανθεκτικές, με το 86% να συνεχίζει να επενδύει, αν και με μεγαλύτερη προσοχή σε σύγκριση με τα προηγούμενα έτη, λόγω της αυξημένης πολιτικής, ρυθμιστικής και οικονομικής αβεβαιότητας. «Ενώ η αβεβαιότητα επιβαρύνει σημαντικά τις επιχειρήσεις, μέχρι στιγμής αντέχουν στον κλυδωνισμό», δήλωσε η Επικεφαλής Οικονομολόγος της ΕΤΕπ, Ντέμπορα Ρεβολτέλα. «Υπάρχει σαφής δέσμευση για επενδύσεις στην ψηφιοποίηση και σε πράσινες πρωτοβουλίες, οι οποίες είναι καθοριστικές για τη διατήρηση της ανταγωνιστικότητας στην εξελισσόμενη παγκόσμια αγορά. Η εστίαση στην πράσινη μετάβαση είναι εμφανής, με ένα σημαντικό μέρος των επενδύσεων να κατευθύνεται προς βιώσιμες πρακτικές».
Σύμφωνα με την έρευνα, οι εταιρείες στην Ευρώπη υιοθετούν προηγμένες μορφές τεχνητής νοημοσύνης (ΤΝ) με ρυθμό ευρέως αντίστοιχο με αυτόν των αμερικανικών ομολόγων τους. Το ποσοστό των επιχειρήσεων στην Ευρωπαϊκή Ένωση που χρησιμοποιούν παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη ανέρχεται στο 37%, έναντι 36% των επιχειρήσεων στις ΗΠΑ. Οι ευρωπαϊκές εταιρείες μπορούν να αξιοποιήσουν περαιτέρω τα οφέλη της ΤΝ, χρησιμοποιώντας την σε ένα ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων. Όπως προκύπτει από την έρευνα, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις υστερούν σε σχέση με τις αμερικανικές στην εφαρμογή της ΤΝ σε τομείς όπως η εξυπηρέτηση πελατών, οι εσωτερικές διαδικασίες, το μάρκετινγκ και το ανθρώπινο δυναμικό. Επιπλέον, το 81% των αμερικανικών επιχειρήσεων που χρησιμοποιούν ΤΝ το πράττουν σε περισσότερες από δύο δραστηριότητες, έναντι 55% των ευρωπαϊκών.
Η EIBIS 2025 αναδεικνύει επίσης ότι οι επενδυτικές προκλήσεις στην Ευρώπη παραμένουν. Ενδεικτικά, το 83% των επιχειρήσεων της ΕΕ ανέφερε την αβεβαιότητα και το 79% την έλλειψη ειδικευμένου εργατικού δυναμικού ως κύρια επενδυτικά εμπόδια. Επιπλέον, το ενεργειακό κόστος αποτελεί τροχοπέδη για το 75% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, υπογραμμίζοντας τη σημασία της επιτάχυνσης της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας ως μοχλού ανταγωνιστικότητας για την ΕΕ. Κοιτώντας προς το μέλλον, οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις συνεχίζουν να δίνουν προτεραιότητα σε επενδύσεις αντικατάστασης έναντι της επέκτασης της παραγωγικής τους ικανότητας, με το 26% να σχεδιάζει επέκταση των δραστηριοτήτων του τα επόμενα τρία χρόνια, σε σύγκριση με το 37% των αμερικανικών επιχειρήσεων με αντίστοιχες προθέσεις.
Το ποσοστό των επιχειρήσεων με χρηματοδοτικούς περιορισμούς έχει μειωθεί ελαφρώς σε σχέση με τα προηγούμενα έτη. Η πολιτική στήριξη, υπό μορφή επιχορηγήσεων ή χρηματοδότησης με ευνοϊκούς όρους, αφορά περίπου το 16% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που επενδύουν. Αξίζει να σημειωθεί ότι το 61% της πολιτικής στήριξης στην ΕΕ στοχεύει σε συγκεκριμένους στόχους πολιτικής, με το 41% να στηρίζει την πράσινη μετάβαση και το 29% την καινοτομία. Οι επιχειρήσεις και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού εκφράζουν αυξανόμενη ανησυχία για τις πρόσφατες αλλαγές στους τελωνειακούς δασμούς, με το 77% των αμερικανικών εταιρειών να τις αντιλαμβάνεται ως μείζον εμπόδιο, έναντι 48% στην ΕΕ. Θετικό δυναμικό συνδέεται με την αύξηση των προσπαθειών για την ευρωπαϊκή ολοκλήρωση και απλοποίηση, καθώς το 62% των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων θεωρεί την εσωτερική αγορά της ΕΕ κατακερματισμένη, ενώ το κόστος της γραφειοκρατίας εκτιμάται σε περίπου 2% του κύκλου εργασιών για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ).
Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ) είναι ο μακροπρόθεσμος χρηματοδοτικός οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ιδιοκτησίας των κρατών μελών της. Δραστηριοποιούμενη γύρω από οκτώ βασικές προτεραιότητες, χρηματοδοτεί επενδύσεις που προωθούν τους στόχους πολιτικής της ΕΕ, ενισχύοντας τη δράση για το κλίμα και το περιβάλλον, την ψηφιοποίηση και την τεχνολογική καινοτομία, την ασφάλεια και την άμυνα, τη συνοχή, τη γεωργία και τη βιοοικονομία, τις κοινωνικές υποδομές, την ένωση κεφαλαιαγορών και μια ισχυρότερη Ευρώπη σε έναν πιο ειρηνικό και ευημερούντα κόσμο. Ο Όμιλος ΕΤΕπ, ο οποίος περιλαμβάνει και το Ευρωπαϊκό Ταμείο Επενδύσεων, υπέγραψε το 2024 νέες χρηματοδοτήσεις ύψους σχεδόν 89 δισεκατομμυρίων ευρώ για περισσότερα από 900 έργα υψηλού αντικτύπου, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα και την ασφάλεια της Ευρώπης.
Περίπου το ήμισυ της χρηματοδότησης της ΕΤΕπ στην Ευρωπαϊκή Ένωση κατευθύνεται σε περιφέρειες συνοχής, όπου το κατά κεφαλήν εισόδημα είναι χαμηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ, ενώ σχεδόν το 60% των ετήσιων επενδύσεων του Ομίλου ΕΤΕπ υποστηρίζει τη δράση για το κλίμα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα. Η Έρευνα Επενδύσεων του Ομίλου ΕΤΕπ, η οποία διεξάγεται από το 2016, αποτελεί μια μοναδική ετήσια έρευνα σε περίπου 12.000 επιχειρήσεις. Τα δεδομένα για την τελευταία έκδοση συλλέχθηκαν στα μέσα του 2025 από εταιρείες σε όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ, ενώ περιλαμβάνεται επίσης δείγμα επιχειρήσεων από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η έρευνα συλλέγει στοιχεία σχετικά με τα χαρακτηριστικά και τις επιδόσεις των εταιρειών, τις προηγούμενες επενδυτικές τους δραστηριότητες και τα μελλοντικά τους σχέδια, τις πηγές και τα εμπόδια χρηματοδότησης, καθώς και άλλες επιχειρηματικές προκλήσεις όπως η κλιματική αλλαγή, η ψηφιοποίηση και το διεθνές εμπόριο.
