Ερωτήματα για το εάν οι αλλαγές στα διοικητικά συμβούλια των ελληνικών εισηγμένων εταιριών γίνονται πρωτίστως για λόγους συμμόρφωσης με τη νομοθεσία ή για την ουσιαστική αξιοποίηση της πολυμορφίας, εγείρει η ετήσια έρευνα «The RSM Board Diversity Survey» για το 2025. Η μελέτη, αναλύοντας τη δομή των ΔΣ σε 140 εισηγμένες και τα 1198 μέλη τους, διαπιστώνει ότι ενώ υπήρξε σαφής αλλαγή αμέσως μετά την υιοθέτηση του Νόμου 4706/2020, έκτοτε οι μεταβολές που καταγράφονται είναι «πολύ περιορισμένες». Η έρευνα τονίζει ότι η ποικιλομορφία συνιστά στρατηγικό παράγοντα επιτυχίας, με τα ΔΣ των εισηγμένων να έχουν κατά μέσο όρο 8,5 μέλη.
Ως προς τη διαφοροποίηση ανά φύλο, η εκπροσώπηση των γυναικών στα διοικητικά συμβούλια ανέρχεται πλέον στο 28% (339 γυναίκες έναντι 859 ανδρών), ποσοστό που υπερκαλύπτει την ελάχιστη απαίτηση του 25% την οποία ορίζει ο Ελληνικός Κώδικας Εταιρικής Διακυβέρνησης. Το εύρημα αυτό σηματοδοτεί μια σημαντική αύξηση κατά 11 ποσοστιαίων μονάδων σε σύγκριση με το 17% που καταγραφόταν το 2021. Τα υψηλότερα ποσοστά γυναικών εντοπίζονται στους κλάδους του εμπορίου, της ακίνητης περιουσίας και των καταναλωτικών προϊόντων και υπηρεσιών.
Στον αντίποδα, η έρευνα καταγράφει σημαντική υστέρηση στην κορυφή της επιχειρηματικής ιεραρχίας. Μόλις το 7% των εταιριών (10 συνολικά) διαθέτουν γυναίκα Διευθύνοντα Σύμβουλο και μόλις το 10% (14 εταιρίες) γυναίκα Πρόεδρο του διοικητικού συμβουλίου. Συνολικά, οι γυναίκες κατέχουν 60 θέσεις ανώτατων μελών (Πρόεδρος, Αντιπρόεδρος ή Διευθύνων Σύμβουλος ή συνδυασμός αυτών) έναντι 349 θέσεων που καλύπτονται από άνδρες. Η έκθεση σημειώνει πως παρά τη σταδιακή αύξηση των τελευταίων πέντε ετών, η πρόοδος παραμένει αργή και το συνολικό ποσοστό χαμηλό.
Η ανάλυση αναδεικνύει επίσης σημαντικές διαφοροποιήσεις στις αποδοχές. Το χάσμα είναι μικρότερο για τα ανεξάρτητα μη εκτελεστικά μέλη, όπου οι αμοιβές των ανδρών υπερβαίνουν κατά 1,1 φορές (10% υψηλότερες) αυτές των γυναικών. Μεγαλύτερη απόκλιση παρατηρείται στις περιπτώσεις των μη εκτελεστικών και, κυρίως, των εκτελεστικών μελών, όπου οι αποδοχές των ανδρών είναι περίπου 1,5 φορές υψηλότερες. Για τα ανώτατα στελέχη σε εταιρίες μεγάλης κεφαλαιοποίησης, οι άνδρες καταγράφεται ότι λαμβάνουν έως και τετραπλάσιες αποδοχές, με τον επερχόμενο νόμο 5178/2025 να εκτιμάται ότι θα ενισχύσει τη διαφάνεια.
Η συγκέντρωση εξουσιών αποτελεί, σύμφωνα με την έρευνα, ανασταλτικό παράγοντα για την πολυμορφία. Σε 32 εταιρίες, οι θέσεις του Προέδρου και του Διευθύνοντος Συμβούλου κατέχονται από το ίδιο πρόσωπο, ενώ σε 16 εταιρίες ο Διευθύνων Σύμβουλος είναι ταυτόχρονα και Αντιπρόεδρος. Ενδεικτικό είναι ότι σε μόλις 12 εταιρίες ο Πρόεδρος του ΔΣ είναι ανεξάρτητος μη εκτελεστικός. Παράλληλα, 57 πρόσωπα καλύπτουν θέσεις μέλους σε δύο διαφορετικά διοικητικά συμβούλια, 8 πρόσωπα σε τρία και 3 πρόσωπα σε τέσσερα.
Ένα από τα πλέον κρίσιμα ευρήματα αφορά το μείγμα δεξιοτήτων. Ενώ το 65% των μελών έχει ειδίκευση στα οικονομικά και τη διοίκηση επιχειρήσεων, το 11% στον τομέα της παραγωγής και το 7% στις πωλήσεις ή τη νομική συμβουλή, η έρευνα επισημαίνει την ελάχιστη παρουσία κρίσιμων εξειδικεύσεων. Συγκεκριμένα, μόνο το 3% των μελών των διοικητικών συμβουλίων έχει ειδίκευση στη διαχείριση ανθρώπινου δυναμικού (HR) ή σε θέματα βιώσιμης ανάπτυξης (ESG), γεγονός που, κατά την ανάλυση, επηρεάζει αρνητικά την εταιρική διακυβέρνηση.
Η δημογραφική ανάλυση των 1198 μελών δείχνει μια τάση γήρανσης, καθώς το 78% των μελών είναι πλέον άνω των 50 ετών (από 75% το 2021), και το 16% είναι άνω των 70 ετών. Αντιθέτως, μόλις το 0,3% των μελών είναι ηλικίας κάτω των 30 ετών. Ταυτόχρονα, το 11% του συνόλου των μελών (130 άτομα) προέρχεται από χώρες εκτός Ελλάδος. Επιπλέον, παραμένει σταθερός ο «οικογενειακός» χαρακτήρας της αγοράς, καθώς σχεδόν μία στις δύο εισηγμένες (45%) έχει τουλάχιστον δύο μέλη στο ΔΣ συνδεδεμένα με τον βασικό μέτοχο.
Η εξέταση των υποχρεωτικών επιτροπών ανέδειξε επίσης ζητήματα ανεξαρτησίας. Σύμφωνα με την έρευνα, το 97% των μελών των Επιτροπών Αποδοχών και Υποψηφιοτήτων (498 μέλη) είναι ταυτόχρονα και μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου. Αντίστοιχα, στις Επιτροπές Ελέγχου, το 84% (388 μέλη) προέρχεται από το ΔΣ. Τα ευρήματα αυτά, σύμφωνα με την έκθεση, επηρεάζουν αρνητικά την ανεξαρτησία των εν λόγω επιτροπών, ενώ χαμηλή παραμένει και η εκπροσώπηση γυναικών στις προεδρίες τους (μόλις 22 Επιτροπές Ελέγχου και 40 Επιτροπές Αποδοχών και Υποψηφιοτήτων).
Συνολικά, ο δείκτης πολυμορφίας (Board Diversity Index) της έρευνας σημείωσε οριακή άνοδο, διαμορφούμενος στις 462 μονάδες για το 2025 από 456 μονάδες το 2024. Ο κλάδος των Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας έλαβε την υψηλότερη βαθμολογία (534), ακολουθούμενος από τα Ταξίδια & Αναψυχή (523). Τη μεγαλύτερη βελτίωση σημείωσε ο κλάδος Ενέργειας & Τηλεπικοινωνιών. Με τον νέο νόμο 5178/2025 να θέτει πλέον στόχο για 40% συμμετοχή ανά φύλο έως το 2028, η πρόκληση για τις επιχειρήσεις μετατοπίζεται από την απλή συμμόρφωση στην ποιοτική ενσωμάτωση των αρχών της ισότητας.
