Πρόσφατη έκθεση του Reuters Institute for the Study of Journalism χαρτογραφεί διεξοδικά το τοπίο των δημιουργών ειδήσεων (news creators) σε 24 χώρες. Αντλώντας δεδομένα από τις έρευνες Digital News Report του 2024 και του 2025, η μελέτη αναλύει πώς οι προσωπικότητες στα κοινωνικά δίκτυα και το βίντεο ανταγωνίζονται ή και επισκιάζουν τα παραδοσιακά μέσα ενημέρωσης. Σύμφωνα με στοιχεία του Pew Research που παρατίθενται, το 21% των ενηλίκων στις Ηνωμένες Πολιτείες δηλώνει ότι ενημερώνεται τακτικά από influencers, ποσοστό που ανεβαίνει στο 37% για τις ηλικιακές ομάδες κάτω των 30 ετών, σηματοδοτώντας μια σαφή στροφή στην κατανάλωση ειδήσεων.
Ο πολιτικός αντίκτυπος αυτών των δημιουργών είναι πλέον μετρήσιμος και καθοριστικός για τις εκλογικές διαδικασίες. Ο Donald Trump, κατά την προεκλογική του εκστρατεία το 2024, στόχευσε σε δημοφιλείς YouTubers και podcasters, όπως τον Joe Rogan και τους Nelk Boys. Η έκθεση αναφέρει χαρακτηριστικά την πρόσφατη δολοφονία του ακτιβιστή και podcaster Charlie Kirk ως παράδειγμα του ρόλου που παίζουν αυτά τα πρόσωπα στη διαμόρφωση αφηγημάτων. Παγκοσμίως, πολιτικοί όπως ο Emmanuel Macron στη Γαλλία, ο Anthony Albanese στην Αυστραλία, η Claudia Sheinbaum στο Μεξικό και ο Keir Starmer στο Ηνωμένο Βασίλειο εντάσσουν τους influencers στις επικοινωνιακές τους στρατηγικές, φτάνοντας στο σημείο να τους προσκαλούν σε επίσημες κυβερνητικές ενημερώσεις, παρακάμπτοντας συχνά τους παραδοσιακούς δημοσιογράφους.
Κατηγοριοποίηση δημιουργών και κυριαρχία σχολιασμού
Η έκθεση προχωρά σε μια τυπολογία των δημιουργών ειδήσεων, ξεκινώντας από την κατηγορία του πολιτικού σχολιασμού, όπου κυριαρχούν άνδρες παρουσιαστές όπως ο Tucker Carlson, ο Joe Rogan και ο Russell Brand. Πολλοί από αυτούς, όπως ο Ravish Kumar στην Ινδία, ο Julian Reichelt στη Γερμανία και ο Piers Morgan στο Ηνωμένο Βασίλειο, προέρχονται από την παραδοσιακή δημοσιογραφία αλλά έχουν υιοθετήσει στάση έντονης κριτικής προς τα συστημικά μέσα. Χαρακτηριστικά, επιλέγουν τίτλους εκπομπών όπως “Unplugged”, “Uncensored” ή “Unchained” για να τονίσουν την ελευθερία λόγου τους. Ενώ στις ΗΠΑ το περιεχόμενο αυτό προέρχεται κυρίως από τη δεξιά, σε χώρες όπως η Ινδία και η Ταϊλάνδη οι δημιουργοί λειτουργούν συχνά ως κριτικές φωνές απέναντι στην εξουσία.
Στον τομέα της έρευνας και κάλυψης ειδήσεων, πολίτες-δημοσιογράφοι καλύπτουν σημαντικά κενά ενημέρωσης που αφήνουν τα μεγάλα δίκτυα. Στη Γάζα, ο Motaz Azaiza ξεχώρισε μεταδίδοντας εικόνες από τη σύγκρουση, ενώ στην Ουκρανία λογαριασμοί στα social media παρέχουν λεπτομερή ενημέρωση που απουσιάζει από τα mainstream μέσα. Στην Κένυα πολίτες καταγράφουν την αστυνομική βία, ενώ στην Αυστραλία ο Michael West και στις ΗΠΑ ο Johnny Harris παράγουν ερευνητική δημοσιογραφία. Ο Ινδός Raza Graphy, με 3,5 εκατομμύρια ακολούθους, εστιάζει στην αποκάλυψη ψευδών ειδήσεων. Η έκθεση σημειώνει επίσης τη δημοφιλία δημιουργών στην Ιαπωνία, τη Βραζιλία, την Ταϊλάνδη και τη Νότια Αφρική που καλύπτουν ασελγή εγκλήματα και σκάνδαλα. Παράλληλα, αναφέρεται η συμβολή της Bellingcat στην καθιέρωση τεχνικών ανοιχτής πηγής (OSINT).
Η κατηγορία της επεξήγησης περιλαμβάνει δημιουργούς που απλοποιούν την επικαιρότητα για νεανικά κοινά. Ο Γάλλος HugoDécrypte (Hugo Travers) αποτελεί το κορυφαίο παράδειγμα, με περισσότερους από 7 εκατομμύρια ακολούθους στο TikTok και 5 εκατομμύρια στο Instagram, παίρνοντας συνεντεύξεις από ηγέτες όπως ο Volodymyr Zelensky. Στην Τσεχία ξεχωρίζει ο Kovy, στη Γερμανία ο Herr Anwalt εξηγεί νομικά θέματα σε 7 εκατομμύρια χρήστες, ενώ στην Ινδία το ζευγάρι Abhi and Niyu διαθέτει 3,5 εκατομμύρια συνδρομητές στο YouTube. Η επιτυχία αυτής της κατηγορίας οφείλεται στο ότι οι νέοι προτιμούν πιο αυθεντικές φωνές και νέες τεχνικές αφήγησης, τις οποίες τα παραδοσιακά μέσα δυσκολεύονται να υιοθετήσουν, παρόλο που το περιεχόμενο συχνά βασίζεται σε ρεπορτάζ mainstream πηγών.
Εξειδίκευση και παρεμφερές περιεχόμενο ενημέρωσης
Στην κατηγορία της εξειδίκευσης, άτομα με βαθιά γνώση συγκεκριμένων θεμάτων χτίζουν ισχυρές κοινότητες. Ο Fabrizio Romano, με 25 εκατομμύρια ακολούθους στο X και πάνω από 2 εκατομμύρια συνδρομητές στο YouTube, κυριαρχεί στις ποδοσφαιρικές μεταγραφές. Η Taylor Lorenz, πρώην δημοσιογράφος της Washington Post, καλύπτει την κουλτούρα του διαδικτύου. Πέρα από δημοσιογράφους, ειδικοί όπως γιατροί, δικηγόροι και οπαδοί των κρυπτονομισμάτων δημιουργούν το δικό τους κοινό. Παράλληλα, η σάτιρα παραμένει ισχυρή πηγή ενημέρωσης και πολιτικού σχολιασμού. Ο Brozo στο Μεξικό (7 εκατ. followers στο X), ο Cody Johnston στον Καναδά με την εκπομπή “Some More News”, ο Akash Banerjee (The Deshbhakt) στην Ινδία και ο Dave Jorgenson στις ΗΠΑ σχολιάζουν την επικαιρότητα, δίπλα σε τηλεοπτικούς αστέρες όπως οι Stephen Colbert, John Oliver και Trevor Noah.
Στο πεδίο του “Infotainment”, δημιουργοί συνδυάζουν συνεντεύξεις και ψυχαγωγία με την επικαιρότητα. Το podcast “Diary of a CEO” του Steven Bartlett, με 12 εκατομμύρια συνδρομητές στο YouTube, είναι εξαιρετικά δημοφιλές, αν και η έκθεση σημειώνει πως έχει δεχθεί κριτική για ενίσχυση παραπληροφόρησης σε θέματα υγείας. Η Alex Cooper με το “Call Her Daddy” (1,7 εκατ. συνδρομητές) φιλοξένησε την Kamala Harris, ενώ στη Νότια Αφρική ξεχωρίζει ο MacG. Στον χώρο του gaming, ο Ισπανός Ibai με 20 εκατομμύρια ακολούθους στο Twitch και 13 εκατομμύρια στο YouTube, ο Γερμανός Rezo, ο Γάλλος Squeezie και οι Nelk Boys στις ΗΠΑ, επηρεάζουν πολιτικά το κοινό τους όταν επιλέγουν να τοποθετηθούν σε τρέχοντα ζητήματα.
Τέλος, η κατηγορία Lifestyle περιλαμβάνει influencers με τεράστια απήχηση που ενίοτε αγγίζουν θέματα επικαιρότητας. Η Βραζιλιάνα Virginia Fonseca διαθέτει 53 εκατομμύρια ακολούθους στο Instagram και 39 εκατομμύρια στο TikTok, ενώ η Ινδονήσια Ria Ricis έχει 44 εκατομμύρια στο YouTube και 47 εκατομμύρια στο TikTok. Άλλα παραδείγματα είναι η Ivana Alawi στις Φιλιππίνες και η Linda Ikeji στη Νιγηρία. Αν και το βασικό τους περιεχόμενο αφορά τη μόδα, τις σχέσεις ή τη θρησκεία, το μέγεθος του κοινού τους τούς προσδίδει σημαντική δύναμη επιρροής, καθώς προσεγγίζουν δημογραφικές ομάδες που συχνά αγνοούν τα παραδοσιακά ειδησεογραφικά μέσα και την πολιτική ανάλυση.
Γεωγραφικές διαφορές και δημογραφικά στοιχεία
Η έρευνα εντοπίζει μεγάλες αποκλίσεις ανάμεσα στις χώρες. Η επιρροή των δημιουργών είναι ιδιαίτερα ισχυρή στη Βραζιλία, το Μεξικό, την Ινδονησία, τις Φιλιππίνες, την Ταϊλάνδη, τη Νιγηρία, την Κένυα, τη Νότια Αφρική και τις ΗΠΑ. Αντίθετα, στη Βόρεια Ευρώπη και την Ιαπωνία, τα παραδοσιακά news brands διατηρούν την προσοχή του κοινού. Επιπλέον, παρατηρείται συγκέντρωση σε λίγους σούπερ σταρ όπως ο Joe Rogan (20 εκατ. YouTube), ο Βραζιλιάνος Leo Dias (19 εκατ. Instagram) και ο Βρετανός Dylan Page (17,5 εκατ. TikTok), ενώ η πλειοψηφία ανήκει στο “long tail” με μικρότερα κοινά. Σημαντικό εύρημα είναι η εξαγωγή δεξιών Αμερικανών σχολιαστών (όπως ο Ben Shapiro και ο Tucker Carlson) σε άλλες αγγλόφωνες αγορές.
Τα ονόματα των Elon Musk και Donald Trump εμφανίζονται στις λίστες και των 24 χωρών, ενώ ο Andrew Tate αναφέρεται στις μισές περίπου από αυτές. Όσον αφορά το φύλο, η κυριαρχία των ανδρών είναι συντριπτική, καθώς αποτελούν το 85% των κορυφαίων 15 ονομάτων συνολικά. Στον Καναδά η λίστα αποτελείται αποκλειστικά από άνδρες (15/15), ενώ στις Φιλιππίνες καταγράφεται η μικρότερη απόκλιση με 46% άνδρες. Ηλικιακά, οι κάτω των 35 ετών προτιμούν τους δημιουργούς σε ποσοστό 48% έναντι 41% για τα παραδοσιακά μέσα. Το YouTube παραμένει η κυρίαρχη πλατφόρμα για τους δημιουργούς, το TikTok και το Instagram ανεβαίνουν, ενώ το Facebook κρατά δυνάμεις σε Ασία και Αφρική.
