Η Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων 2026 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ αναδεικνύει τη γεωοικονομική αντιπαράθεση ως τον κορυφαίο κίνδυνο για το τρέχον έτος. Συγκεκριμένα, το 18% των ερωτηθέντων θεωρεί πως αποτελεί την απειλή που είναι πιθανότερο να πυροδοτήσει μια παγκόσμια κρίση εντός του 2026, ενώ κατατάσσεται πρώτη και ως προς τη σοβαρότητα για την επόμενη διετία, σημειώνοντας άνοδο οκτώ θέσεων σε σχέση με την περασμένη χρονιά. Ακολουθεί η διακρατική ένοπλη σύγκρουση, η οποία βρίσκεται στη δεύτερη θέση για το 2026, αν και υποχωρεί στην πέμπτη θέση όταν ο ορίζοντας πρόβλεψης επεκτείνεται στα δύο έτη. Στο άμεσο μέλλον, η ένοπλη σύγκρουση, η εργαλειοποίηση των οικονομικών μέσων και ο κοινωνικός κατακερματισμός συγκρούονται μεταξύ τους, δημιουργώντας ένα ασταθές πλέγμα απειλών.
Οι προοπτικές που διατυπώνονται από ηγέτες και εμπειρογνώμονες αποκαλύπτουν έντονη ανησυχία για το μέλλον, με τις εκτιμήσεις να είναι σαφώς αρνητικές. Το 50% των συμμετεχόντων στην έρευνα προβλέπει έναν ταραχώδη ή θυελλώδη κόσμο για τα επόμενα δύο χρόνια, ποσοστό που παρουσιάζει αύξηση 14 ποσοστιαίων μονάδων συγκριτικά με πέρυσι. Επιπλέον, το 40% αναμένει ότι η διετία θα χαρακτηρίζεται τουλάχιστον από αστάθεια, ενώ μόλις το 9% προσβλέπει σε σταθερότητα και ένα ελάχιστο 1% προβλέπει ηρεμία. Όσον αφορά τον ορίζοντα της επόμενης δεκαετίας, η ανησυχία εντείνεται περαιτέρω, με το 57% να αναμένει ταραχώδεις συνθήκες. Σχετικά με το γεωπολιτικό πεδίο, το 68% των ερωτηθέντων αναμένει μια πολυπολική ή κατακερματισμένη τάξη την επόμενη δεκαετία, σημειώνοντας άνοδο τεσσάρων μονάδων.
Ραγδαία επιδείνωση οικονομίας και τεχνολογικοί κίνδυνοι
Οι οικονομικοί κίνδυνοι παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη συλλογική αύξηση στις προβλέψεις διετίας, καθώς οι ανησυχίες για το αυξανόμενο χρέος και τις πιθανές φούσκες εντείνονται εν μέσω γεωοικονομικών εντάσεων. Η οικονομική ύφεση και ο πληθωρισμός κατέγραψαν αμφότεροι άνοδο οκτώ θέσεων, φτάνοντας στην 11η και 21η θέση αντίστοιχα, ενώ το σκάσιμο φούσκας περιουσιακών στοιχείων ανέβηκε επτά θέσεις, καταλαμβάνοντας την 18η θέση. Σε έναν κόσμο αυξανόμενων ανταγωνισμών και παρατεταμένων συγκρούσεων, η αντιπαράθεση απειλεί τις αλυσίδες εφοδιασμού και την ευρύτερη παγκόσμια οικονομική σταθερότητα, καθώς και την ικανότητα συνεργασίας που απαιτείται για την αντιμετώπιση οικονομικών σοκ. Τα στοιχεία αυτά υποδηλώνουν ότι οι οικονομικές πιέσεις θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν μια νέα φάση μεταβλητότητας.
Η παραπληροφόρηση και οι ψευδείς ειδήσεις κατατάσσονται στη 2η θέση για τη διετία, ενώ η κυβερνο-ανασφάλεια βρίσκεται στην 6η θέση της κατάταξης. Τα αρνητικά αποτελέσματα της Τεχνητής Νοημοσύνης εμφανίζουν την πιο απότομη ανοδική τροχιά, σκαρφαλώνοντας από την 30ή θέση στον ορίζοντα διετίας στην 5η θέση στον ορίζοντα δεκαετίας, αντανακλώντας την ανησυχία για τις επιπτώσεις στις αγορές εργασίας. Παράλληλα, η κοινωνική πόλωση κατατάσσεται στην 4η θέση για το 2026 και στην 3η έως το 2028. Η ανισότητα βρίσκεται στην 7η θέση, ενώ επιλέχθηκε ως ο πιο διασυνδεδεμένος κίνδυνος για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, τροφοδοτώντας άλλους κινδύνους καθώς η κοινωνική κινητικότητα κλονίζεται και οι οικονομίες τύπου «Κ» τείνουν να παγιωθούν.
Περιβαλλοντικές προκλήσεις και η ανάγκη διαλόγου
Με τις βραχυπρόθεσμες ανησυχίες να υπερκερούν τους μακροπρόθεσμους στόχους, οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι υποχώρησαν στην κατάταξη της διετίας, παρόλο που η σοβαρότητά τους παραμένει αδιαμφισβήτητη σε βάθος χρόνου. Τα ακραία καιρικά φαινόμενα έπεσαν από τη 2η στην 4η θέση και η ρύπανση από την 6η στην 9η θέση. Η κρίσιμη αλλαγή στα συστήματα της Γης και η απώλεια βιοποικιλότητας έπεσαν επτά και πέντε θέσεις αντίστοιχα. Όλοι οι περιβαλλοντικοί κίνδυνοι σημείωσαν πτώση στη βαθμολογία σοβαρότητας, γεγονός που συνιστά απόλυτη μεταβολή. Ωστόσο, σε επίπεδο δεκαετίας, παραμένουν οι σοβαρότεροι, καταλαμβάνοντας τις τρεις πρώτες θέσεις: ακραία καιρικά φαινόμενα, απώλεια βιοποικιλότητας και κρίσιμη αλλαγή στα συστήματα της Γης.
Ο Πρόεδρος και Διευθύνων Σύμβουλος του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, Børge Brende, δήλωσε ότι διαμορφώνεται μια νέα ανταγωνιστική τάξη, καθώς οι μεγάλες δυνάμεις επιδιώκουν να διασφαλίσουν τις σφαίρες συμφερόντων τους. Τόνισε πως σε αυτό το μεταβαλλόμενο τοπίο, όπου η συνεργασία διαφέρει σημαντικά από ό,τι ήταν χθες, οι συνεργατικές προσεγγίσεις και το πνεύμα διαλόγου παραμένουν απαραίτητα για την σταθερότητα. Από την πλευρά της, η Saadia Zahidi, Διευθύνουσα Σύμβουλος του Φόρουμ, σημείωσε ότι η έκθεση λειτουργεί ως σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης καθώς η εποχή του ανταγωνισμού επιδεινώνει τους κινδύνους. Υπογράμμισε ότι κανένας από αυτούς τους κινδύνους δεν είναι προδιαγεγραμμένος και ότι οι προκλήσεις αναδεικνύουν την κοινή ευθύνη για τη διαμόρφωση του μέλλοντος.
Η Έκθεση Παγκόσμιων Κινδύνων, η οποία βρίσκεται πλέον στην 21η έκδοσή της, αξιοποιεί στοιχεία από την Έρευνα Αντίληψης Παγκόσμιων Κινδύνων (GRPS). Η έρευνα αυτή βασίζεται στις απόψεις περισσότερων από 1.300 παγκόσμιων ηγετών και εμπειρογνωμόνων, καθώς και στη συμβολή της Συμβουλευτικής Επιτροπής, του Δικτύου των Συμβουλίων για το Μέλλον και των κοινοτήτων ανώτατων στελεχών. Η 56η Ετήσια Συνάντηση του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ έχει προγραμματιστεί να διεξαχθεί από τις 19 έως τις 23 Ιανουαρίου 2026 στο Davos-Klosters της Ελβετίας με θέμα «Ένα Πνεύμα Διαλόγου». Στόχος της συνάντησης είναι να λειτουργήσει ως ζωτική πλατφόρμα για την κατανόηση των κινδύνων και την οικοδόμηση γεφυρών.
