Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προχώρησε σήμερα στην έγκριση της πρότασης για την Πράξη Ψηφιακών Δικτύων (Digital Networks Act – DNA), η οποία προορίζεται να αντικαταστήσει τον Ευρωπαϊκό Κώδικα Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών του 2018. Η νομοθετική αυτή πρωτοβουλία έρχεται ως συνέχεια της Λευκής Βίβλου που δημοσιεύθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 και ευθυγραμμίζεται με την ομιλία της Προέδρου von der Leyen το 2025, η οποία έθεσε ως στόχο την ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς συνδεσιμότητας έως το 2028. Βασική επιδίωξη είναι ο εκσυγχρονισμός και η εναρμόνιση των κανόνων ώστε να ενθαρρυνθούν οι επενδύσεις σε δίκτυα οπτικών ινών και 5G/6G, υποδομές που θεωρούνται απαραίτητες για την ανάπτυξη της Τεχνητής Νοημοσύνης και του Cloud στην Ευρώπη.
Καθιέρωση του Ενιαίου Διαβατηρίου Συνδεσιμότητας
Σύμφωνα με την Αντιπρόεδρο της Επιτροπής, Henna Virkkunen, κεντρικό στοιχείο της πρότασης αποτελεί η εισαγωγή του συστήματος αδειοδότησης «Ενιαίου Διαβατηρίου» (Single Passport). Το μέτρο αυτό επιτρέπει στους τηλεπικοινωνιακούς παρόχους να παρέχουν υπηρεσίες σε πολλά κράτη-μέλη, υποβάλλοντας απλώς μία κοινοποίηση στη χώρα προέλευσής τους, αντί να υπόκεινται σε κατακερματισμένες διαδικασίες εγγραφής ανά χώρα. Η απλούστευση αυτή στοχεύει στη μείωση του διοικητικού φόρτου και στη διευκόλυνση της διασυνοριακής δραστηριότητας, δίνοντας κίνητρα στους παρόχους να επεκταθούν. Παράλληλα, προβλέπεται η μείωση των υποχρεώσεων αναφοράς, ώστε οι εταιρείες να μπορούν να διοχετεύσουν τους πόρους τους στην καινοτομία και ανάπτυξη αντί για τη γραφειοκρατία.
Σημαντικές μεταρρυθμίσεις εισάγονται στη διαχείριση του ραδιοφάσματος, με την Επιτροπή να θεσπίζει για πρώτη φορά μια ενιαία αδειοδότηση σε επίπεδο ΕΕ για τις δορυφορικές υπηρεσίες. Η ρύθμιση αυτή, που αντικαθιστά τα εθνικά πλαίσια, κρίνεται αναγκαία για την υποστήριξη πανευρωπαϊκών υπηρεσιών, όπως η τεχνολογία Direct-to-Device, και την ενίσχυση της στρατηγικής αυτονομίας της Ένωσης. Για τα επίγεια δίκτυα, το DNA προτείνει μεγαλύτερη διάρκεια αδειών φάσματος και δυνατότητα ανανέωσης εξ ορισμού (by default) για αύξηση της προβλεψιμότητας. Επιπλέον, εισάγεται η αρχή «χρησιμοποίησέ το ή μοιράσου το»(use it or share it), διασφαλίζοντας ότι το φάσμα αξιοποιείται πλήρως μέσω μηχανισμών διαμοιρασμού.
Υποχρεωτική μετάβαση σε δίκτυα οπτικών ινών
Η Πράξη Ψηφιακών Δικτύων θέτει ένα αυστηρό χρονοδιάγραμμα για την οριστική κατάργηση των παλαιών δικτύων χαλκού και τη μετάβαση σε υποδομές οπτικών ινών. Τα κράτη-μέλη υποχρεούνται να παρουσιάσουν εθνικά σχέδια μετάβασης εντός του 2029. Η διαδικασία απενεργοποίησης του χαλκού (switch-off) θα ξεκινήσει το 2030, με στόχο την πλήρη μετάβαση σε προηγμένα δίκτυα μεταξύ 2030 και 2035. Προβλέπονται ωστόσο εξαιρέσεις για περιοχές όπου η ανάπτυξη οπτικών ινών δεν είναι οικονομικά βιώσιμη, καθώς και αυστηρές διασφαλίσεις για την προστασία των ευάλωτων καταναλωτών και τη συνέχεια των υπηρεσιών κατά τη διάρκεια της αλλαγής τεχνολογίας.
Στον τομέα της ασφάλειας, η πρόταση θεσπίζει ένα «Σχέδιο Ετοιμότητας ΕΕ» (EU-level Preparedness Plan) για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των υποδομών έναντι κρίσεων, όπως φυσικές καταστροφές και κυβερνοεπιθέσεις. Οι πάροχοι ψηφιακών υποδομών θα κληθούν να συνεργαστούν για την αντιμετώπιση περιστατικών και ξένων παρεμβάσεων, με έμφαση στη διασφάλιση των επικοινωνιών έκτακτης ανάγκης. Το καθεστώς αδειοδότησης συνδέεται άμεσα με τις υποχρεώσεις της αναθεωρημένης Πράξης Κυβερνοασφάλειας (Cyber Security Act), ενώ λαμβάνονται μέτρα για τη μείωση των εξαρτήσεων στο οικοσύστημα συνδεσιμότητας.
Μηχανισμοί επίλυσης διαφορών και καινοτομία
Η Επιτροπή διατηρεί πλήρως τις αρχές της ουδετερότητας του δικτύου, εισάγοντας παράλληλα διευκρινίσεις για τους κανόνες Ανοιχτού Διαδικτύου που αφορούν καινοτόμες υπηρεσίες, όπως το network slicing. Για τη βελτίωση των σχέσεων μεταξύ παρόχων τηλεπικοινωνιών και παρόχων περιεχομένου, εισάγεται ένας εθελοντικός μηχανισμός συμβιβασμού. Στόχος είναι η ταχύτερη επίλυση διαφορών σχετικά με τη διασύνδεση IP, αποφεύγοντας τις μακροχρόνιες δικαστικές διαμάχες. Η Επιτροπή εκτιμά ότι ο μηχανισμός αυτός θα εξασφαλίσει την αποδοτική παράδοση δεδομένων, υποστηρίζοντας την ανάπτυξη του cloud και της τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη.
Σε θεσμικό επίπεδο, η Πράξη αναβαθμίζει τη δομή διακυβέρνησης. Η Ομάδα Πολιτικής Ραδιοφάσματος (RSPG) μετατρέπεται σε επίσημο όργανο της ΕΕ, το Σώμα Πολιτικής Ραδιοφάσματος (RSPB). Ο ρόλος του BEREC ενισχύεται με νέα καθήκοντα, όπως η έκδοση κατευθυντήριων γραμμών για το «Ενιαίο Διαβατήριο» και η προστασία των χρηστών από απάτες. Τέλος, το γραφείο υποστήριξης μετονομάζεται σε «Γραφείο Ψηφιακών Δικτύων» (Office for Digital Networks – ODN) για να υποστηρίζει τόσο τον BEREC όσο και το νέο RSPB, αντικατοπτρίζοντας τις αυξημένες απαιτήσεις του νέου ρυθμιστικού πλαισίου.
