Οι παγκόσμιες άμεσες ξένες επενδύσεις (ΑΞΕ) ανέκαμψαν το 2025, καταγράφοντας αύξηση 14% και φτάνοντας το εκτιμώμενο ποσό των 1,6 τρισεκατομμυρίων δολαρίων (περίπου 1,52 τρισεκατομμύρια ευρώ), σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της UNCTAD. Ωστόσο, η ανάλυση των στοιχείων αποκαλύπτει ότι περισσότερα από 140 δισεκατομμύρια δολάρια (133 δισεκατομμύρια ευρώ) της αύξησης προήλθαν από ροές μέσω παγκόσμιων χρηματοοικονομικών κέντρων. Εξαιρουμένων αυτών των ενδιάμεσων ροών, οι παγκόσμιες ΑΞΕ αυξήθηκαν μόλις κατά περίπου 5%, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανάκαμψη στις πραγματικές επενδύσεις παραμένει περιορισμένη και εξαρτώμενη από χρηματοοικονομικές κινήσεις.
Αδύναμο επενδυτικό κλίμα και πτώση έργων
Οι δείκτες επενδυτικού κλίματος παρέμειναν ασθενείς καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, με την αξία των διεθνών συγχωνεύσεων και εξαγορών (M&A) να μειώνεται κατά 10%. Παράλληλα, η διεθνής χρηματοδότηση έργων μειώθηκε για τέταρτη συνεχή χρονιά, καταγράφοντας πτώση 16% σε αξία και 12% σε αριθμό συμφωνιών, αγγίζοντας τα επίπεδα του 2019. Οι ανακοινώσεις για νέα έργα (greenfield) μειώθηκαν επίσης απότομα κατά 16% σε αριθμό, αν και οι συνολικές αξίες διατηρήθηκαν υψηλές χάρη σε έναν μικρό αριθμό έργων-μαμούθ. Η εικόνα αυτή δείχνει μια ανάκαμψη που οδηγείται κυρίως από χρηματοοικονομικές συναλλαγές και όχι από ευρεία επενδυτική επέκταση.
Οι ροές ΑΞΕ προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες σημείωσαν άλμα 43%, φτάνοντας τα 728 δισεκατομμύρια δολάρια (692 δισεκατομμύρια ευρώ), με κινητήρια δύναμη την Ευρώπη και τους χρηματοοικονομικούς κόμβους. Συγκεκριμένα, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατέγραψε αύξηση 56%, η οποία υποστηρίχθηκε από μεγάλες διασυνοριακές εξαγορές και την ανάκαμψη σε οικονομίες όπως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία. Αντιθέτως, οι ροές προς τις αναπτυσσόμενες οικονομίες μειώθηκαν κατά 2% στα 877 δισεκατομμύρια δολάρια (833 δισεκατομμύρια ευρώ), αν και εξακολουθούν να αντιπροσωπεύουν το 55% των παγκόσμιων ΑΞΕ.
Διεύρυνση ανισοτήτων και κυριαρχία κέντρων δεδομένων
Οι χώρες χαμηλότερου εισοδήματος επλήγησαν περισσότερο, καθώς τα τρία τέταρτα των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών βίωσαν στασιμότητα ή μείωση στις εισροές κεφαλαίων. Η επενδυτική δραστηριότητα συγκεντρώνεται πλέον σε στρατηγικούς τομείς, με τα κέντρα δεδομένων να καταλαμβάνουν πάνω από το ένα πέμπτο της αξίας των παγκόσμιων greenfield έργων. Οι ανακοινωθείσες επενδύσεις στον τομέα ξεπέρασαν τα 270 δισεκατομμύρια δολάρια (256 δισεκατομμύρια ευρώ), ωθούμενες από τη ζήτηση για υποδομές τεχνητής νοημοσύνης και ψηφιακά δίκτυα. Αντίστοιχα, η αξία των έργων στους ημιαγωγούς αυξήθηκε κατά 35%, ενώ ο αριθμός των έργων μειώθηκε σε κλάδους εντάσεως εργασίας όπως η κλωστοϋφαντουργία και τα ηλεκτρονικά.
Τα μεγάλα έργα συγκεντρώθηκαν σε περιορισμένο αριθμό χωρών, με τη Γαλλία, τις ΗΠΑ και τη Δημοκρατία της Κορέας να ηγούνται στις ανεπτυγμένες αγορές. Από τις αναδυόμενες αγορές, σημαντικές επενδύσεις προσέλκυσαν η Βραζιλία, η Ινδία, η Ταϊλάνδη και η Μαλαισία. Ωστόσο, οι διεθνείς επενδύσεις σε υποδομές μειώθηκαν κατά 10% το 2025, κυρίως λόγω της απότομης υποχώρησης στα έργα ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Οι επενδυτές σε αυτόν τον τομέα επανεξέτασαν τους κινδύνους εσόδων και την ρυθμιστική αβεβαιότητα, δημιουργώντας κενά που καλύφθηκαν εν μέρει από εγχώριους επενδυτές.
Αβέβαιες προοπτικές και ανάγκη πολιτικής δράσης
Η UNCTAD προειδοποιεί ότι η στροφή στους εγχώριους επενδυτές ενδέχεται να διευρύνει τα ελλείμματα σε χώρες που εξαρτώνται από τη διεθνή χρηματοδότηση για αναπτυξιακά έργα. Για το 2026, προβλέπεται ότι οι ροές ΑΞΕ μπορεί να αυξηθούν μετριοπαθώς, εάν βελτιωθούν οι συνθήκες χρηματοδότησης και ανακάμψουν οι συγχωνεύσεις. Παρόλα αυτά, η πραγματική επενδυτική δραστηριότητα αναμένεται να παραμείνει υποτονική λόγω γεωπολιτικών εντάσεων και οικονομικού κατακερματισμού. Η προσοχή στρέφεται πλέον στον πολιτικό διάλογο για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Τον Οκτώβριο του 2026, το Παγκόσμιο Φόρουμ Επενδύσεων θα πραγματοποιηθεί στη Ντόχα με θέμα «Investing in the Future». Εκεί, φορείς χάραξης πολιτικής και επενδυτές θα εστιάσουν στο πώς οι επενδύσεις μπορούν να υποστηρίξουν καλύτερα τα αναπτυξιακά αποτελέσματα, ειδικά σε τομείς όπου τα κενά χρηματοδότησης είναι οξύτερα. Χωρίς συντονισμένη δράση για την αναζωογόνηση των παραγωγικών επενδύσεων, οι παγκόσμιες ΑΞΕ κινδυνεύουν να γίνουν πιο συγκεντρωτικές σε λίγες περιοχές, περιορίζοντας τη συμβολή τους στην παγκόσμια ανάπτυξη.
