Ο ΣΕΒ παρουσίασε την ετήσια έκδοση του Παρατηρητηρίου Ψηφιακού Μετασχηματισμού σε ειδική εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε ψηφιακά την Τρίτη, 27 Ιανουαρίου, με κεντρικό τίτλο «Ελλάδα 2030: Μειώνοντας το Ψηφιακό Χάσμα, Χτίζοντας Ανταγωνιστικότητα». Στο πλαίσιο της εκδήλωσης αναλύθηκαν τα ευρήματα για την ψηφιακή ωριμότητα της χώρας, καθώς και η πρόοδος προς τους στόχους της Ψηφιακής Δεκαετίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, η συνολική επίδοση της Ελλάδας για το 2025 ανέρχεται στο 84% του ευρωπαϊκού μέσου όρου, δείχνοντας σημάδια βελτίωσης αλλά και εμμένοντες τομείς υστέρησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου, η πορεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς την επίτευξη των στόχων του 2030 χαρακτηρίζεται από ανομοιογένεια. Ενώ καταγράφεται πρόοδος στις ψηφιακές υποδομές και την ψηφιοποίηση των δημόσιων υπηρεσιών, παρατηρείται σημαντική καθυστέρηση στη διάδοση τεχνολογιών αιχμής και στις ψηφιακές δεξιότητες. Ειδικότερα, η ΕΕ πλησιάζει τον στόχο της καθολικής κάλυψης 5G, ενώ τα δίκτυα πολύ υψηλής χωρητικότητας καλύπτουν το 82,5% των νοικοκυριών. Ωστόσο, η ανάπτυξη των δικτύων οπτικών ινών βρίσκεται στο 69% του στόχου. Παράλληλα, η Έκθεση Ντράγκι υπολογίζει ότι απαιτούνται πρόσθετες επενδύσεις ύψους 150 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως για την πλήρη ψηφιακή μετάβαση της Ένωσης.
Σημαντικές Αποκλίσεις σε Τεχνητή Νοημοσύνη και Δεξιότητες
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις επιχειρήσεις παραμένει χαμηλή, με την Τεχνητή Νοημοσύνη να αξιοποιείται μόλις στο 18% του τιθέμενου στόχου. Αντίστοιχα, η χρήση υπηρεσιών cloud βρίσκεται στο 52% και η αξιοποίηση δεδομένων στο 44% του στόχου. Σημαντικό έλλειμμα καταγράφεται και στο ανθρώπινο κεφάλαιο, καθώς η απόσταση από τον στόχο του 80% στις βασικές ψηφιακές δεξιότητες παραμένει μεγάλη. Οι ειδικοί Τεχνολογιών Πληροφορικής και Επικοινωνιών (ΤΠΕ) στην ΕΕ ανέρχονται σήμερα σε 10,3 εκατομμύρια και εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 13,5 εκατομμύρια το 2030, αριθμός που υπολείπεται σημαντικά του στόχου των 20 εκατομμυρίων ειδικών.
Εστιάζοντας στην Ελλάδα, ο τομέας τεχνολογίας εμφανίζει περιορισμένο αποτύπωμα στην εθνική οικονομία, συμμετέχοντας κατά 3,3% στη συνολική Ακαθάριστη Προστιθέμενη Αξία και κατά 1,9% στην απασχόληση. Η εξωστρέφεια του κλάδου παραμένει χαμηλή, με τα προϊόντα υψηλής τεχνολογίας να αποτελούν το 5,5% των εξαγωγών αγαθών. Θετικό στοιχείο αποτελεί η αύξηση της δραστηριότητας Έρευνας και Ανάπτυξης, με τις ιδιωτικές δαπάνες να υπερβαίνουν τα 2 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 0,85% του ΑΕΠ. Παράλληλα, ενισχύεται το οικοσύστημα καινοτομίας, καθώς οι νεοφυείς επιχειρήσεις (startups) ξεπερνούν πλέον τις 90 ανά εκατομμύριο κατοίκους, δημιουργώντας μια δυναμική βάση για μελλοντική ανάπτυξη.
Στον τομέα των ψηφιακών υποδομών, η Ελλάδα παρουσιάζει μια διττή εικόνα. Η κάλυψη δικτύων 5G αγγίζει σχεδόν το 100%, επίδοση που υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Μάλιστα, στο φάσμα 3,4-3,8 GHz, η κάλυψη ανέρχεται στο 72,9%, ποσοστό επίσης υψηλότερο της ευρωπαϊκής επίδοσης. Στον αντίποδα, καταγράφονται σημαντικές καθυστερήσεις στα δίκτυα οπτικών ινών (FTTP), τα οποία στο τέλος του 2024 κάλυπταν μόλις το 46% των νοικοκυριών, έναντι 69,2% στην ΕΕ. Η είσοδος νέων παρόχων και οι προγραμματισμένες επενδύσεις για το 2027 στοχεύουν στη σύνδεση 3 εκατομμυρίων νοικοκυριών για τη μείωση αυτής της απόκλισης.
Χαμηλή Ψηφιακή Ωριμότητα στις Ελληνικές Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις
Η ψηφιακή ωριμότητα των ελληνικών Μικρομεσαίων Επιχειρήσεων (ΜμΕ) έχει βελτιωθεί, με το 56% να διαθέτει βασικό επίπεδο ψηφιακής έντασης, ποσοστό όμως που υπολείπεται του ευρωπαϊκού 71,3%. Η υιοθέτηση τεχνολογιών αιχμής είναι ιδιαίτερα χαμηλή, καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη χρησιμοποιείται από το 9% των επιχειρήσεων (έναντι 20% στην ΕΕ), το cloud από το 21% (έναντι 47% στην ΕΕ) και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων από το 31% (έναντι 40% στην ΕΕ). Ειδικά στην Τεχνητή Νοημοσύνη, η Ελλάδα καλύπτει μόλις το 12% του στόχου που έχει τεθεί για το 2030, αναδεικνύοντας την ανάγκη άμεσων παρεμβάσεων.
Σοβαρό ζήτημα αποτελεί η έλλειψη εξειδικευμένου ανθρώπινου δυναμικού. Μόλις το 60% των πολιτών διαθέτει βασικές ψηφιακές δεξιότητες. Οι ειδικοί ΤΠΕ αποτελούν μόνο το 2,5% της απασχόλησης, ποσοστό που κατατάσσει την Ελλάδα στην τελευταία θέση στην ΕΕ, όπου ο μέσος όρος είναι 5%. Παρότι η χώρα παράγει υψηλής ποιότητας ταλέντο, με 23,1 αποφοίτους STEM ανά 1.000 κατοίκους, οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην εξεύρεση προσωπικού. Στον τομέα της κυβερνοασφάλειας, μόνο το 7% των επιχειρήσεων επικαιροποιεί την πολιτική του, ενώ μόλις το 31,5% καταρτίζει το προσωπικό του σε θέματα ασφάλειας, δείχνοντας έλλειψη σχετικής κουλτούρας.
Αντιθέτως, η ψηφιοποίηση του δημόσιου τομέα καταγράφει θετική πορεία, με περισσότερες από 2.200 υπηρεσίες να παρέχονται πλέον μέσω του gov.gr. Οι δείκτες ηλεκτρονικής διακυβέρνησης (e-Gov benchmarks) ανέρχονται στο 79% για τις επιχειρήσεις και στο 77% για τους πολίτες, ποσοστά που υπερβαίνουν το 70% των στόχων της δεκαετίας. Σημαντική πρόοδος σημειώνεται και στην ψηφιακή υγεία (e-Health), όπου η Ελλάδα έχει καλύψει το 74% του στόχου. Παρόλα αυτά, η ωριμότητα στα ανοικτά δεδομένα (open data maturity) παραμένει χαμηλή, με την επίδοση να περιορίζεται στο 61%, υποδεικνύοντας περιθώρια βελτίωσης στη διαφάνεια και τη διάθεση δεδομένων.
Στρατηγικές Προτάσεις για την Ανάπτυξη του Τομέα Τεχνολογίας
Ο ΣΕΒ κατέθεσε δέσμη προτάσεων με στόχο ο τομέας της τεχνολογίας να συνεισφέρει το 10% του ΑΕΠ. Προτείνεται η επιτάχυνση της λειτουργίας του «AI Factory Pharos» και η εγκατάσταση του υπερυπολογιστή «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» για την ανάπτυξη εφαρμογών Τεχνητής Νοημοσύνης. Επιπλέον, ζητείται η δημιουργία κανονιστικού πλαισίου για «digital sandboxes» και η ενίσχυση της έρευνας μέσω χρηματοδότησης συνεργατικών έργων βιομηχανίας και ερευνητικών ομάδων (business-led research). Σημαντική θεωρείται και η θέσπιση βιομηχανικών διδακτορικών, καθώς και η δημιουργία τεχνολογικών οικοσυστημάτων που θα καλύπτουν όλη την αλυσίδα αξίας σε στρατηγικούς τομείς της οικονομίας.
Για την ενίσχυση των δεξιοτήτων, ο ΣΕΒ προτείνει την ίδρυση Τμημάτων Εφαρμοσμένων Επιστημών και ξενόγλωσσων προγραμμάτων σπουδών σε αντικείμενα ΤΠΕ. Παράλληλα, εισηγείται την καθιέρωση υποχρεωτικής πρακτικής άσκησης τρίμηνης διάρκειας στα πτυχία STEM και τη χορήγηση ειδικής βίζας σε ξένους αποφοίτους για εργασία στην Ελλάδα. Για την ανάσχεση της διαρροής εγκεφάλων (brain drain), προτείνονται στοχευμένα φορολογικά κίνητρα και υποτροφίες για νέους ερευνητές. Στόχος είναι η στενότερη σύνδεση της εκπαίδευσης με τις ανάγκες της αγοράς εργασίας και η κάλυψη των κενών θέσεων σε τεχνολογικές ειδικότητες.
Αναφορικά με τις επιχειρήσεις, προτείνεται η διαμόρφωση χρηματοδοτικών προγραμμάτων για την υιοθέτηση Τεχνητής Νοημοσύνης και η επέκταση του κινήτρου των υπερ-αποσβέσεων για δαπάνες σε AI και κυβερνοασφάλεια. Ο ΣΕΒ εισηγείται τη χορήγηση δανείων με δυνατότητα μετατροπής του 50% σε επιχορήγηση, βάσει στόχων ψηφιακής αναβάθμισης. Για τον δημόσιο τομέα, προτείνεται η πλήρης ψηφιοποίηση των διεπαφών με επιχειρήσεις και τράπεζες, το άνοιγμα των δεδομένων (Data Spaces) και η εφαρμογή του Ψηφιακού Δελτίου Αποστολής για την πάταξη της φοροδιαφυγής. Επίσης, τονίζεται η ανάγκη εκσυγχρονισμού των διαδικασιών δημόσιων προμηθειών μέσω Συμβάσεων Καινοτομίας.
Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης, η κ. Δέσποινα Σπανού, Αναπληρώτρια Γενική Διευθύντρια του DG CONNECT, δήλωσε ότι η Ελλάδα έχει επιταχύνει εκθετικά τις προσπάθειές της και έχει την ευκαιρία να αξιοποιήσει την τεχνολογία προς όφελος της οικονομίας και της ασφάλειάς της. Από την πλευρά της, η κ. Μάγκυ Αθανασιάδη, Διευθύντρια του Τομέα Τεχνολογίας & Ψηφιακού Μετασχηματισμού του ΣΕΒ, τόνισε ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις καλούνται να ενσωματώσουν άμεσα σύγχρονα τεχνολογικά εργαλεία για να μειώσουν το κόστος και να αυξήσουν την παραγωγικότητα.
