Η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να προχωρήσει με ταχείς ρυθμούς στη δημιουργία ενός ψηφιακού ευρώ, με στόχο να περιορίσει την εξάρτηση του μπλοκ από τις κυρίαρχες αμερικανικές εταιρείες πληρωμών, όπως δήλωσε ο Επίτροπος Οικονομικών υποθέσεων, Βάλντις Ντομπρόβσκις. Μιλώντας στο Ευρωπαϊκό Τραπεζικό Συνέδριο, ο Ντομπρόβσκις τόνισε την κρισιμότητα της κατάστασης, υπογραμμίζοντας πως το σημερινό τοπίο πληρωμών κυριαρχείται σε μεγάλο βαθμό από μη ευρωπαϊκούς παρόχους. Αυτή η συνθήκη καθιστά την Ευρώπη εξαρτημένη από εταιρείες ξένων συμφερόντων, γεγονός που εγκυμονεί κινδύνους σε έναν κόσμο που χαρακτηρίζεται πλέον από αυξανόμενη πόλωση και κατακερματισμό.
Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα εργάζεται ήδη από το 2020 για την εισαγωγή του ψηφιακού ευρώ, επιδιώκοντας να εκσυγχρονίσει το σύστημα πληρωμών της και να διασφαλίσει ότι το χρήμα της κεντρικής τράπεζας θα παραμείνει επίκαιρο σε ένα ψηφιακό περιβάλλον. Ωστόσο, η πρόοδος που έχει σημειωθεί μέχρι στιγμής χαρακτηρίζεται αργή. Αυτή η καθυστέρηση αποδίδεται εν μέρει στην έλλειψη αίσθησης του κατεπείγοντος σε πολιτικό επίπεδο εντός της Ευρώπης, αλλά και σε ορισμένες αντιστάσεις του τραπεζικού τομέα. Παρά τα εμπόδια αυτά, οι εξελίξεις στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού φαίνεται να λειτουργούν ως καταλύτης για την επίσπευση των διαδικασιών.
Η γεωπολιτική πίεση και η ανάγκη αυτονομίας
Η προθυμία της κυβέρνησης Τραμπ να χρησιμοποιήσει οικονομική πίεση στην Ευρώπη για την επίτευξη των στόχων της, όπως φάνηκε χαρακτηριστικά στην περίπτωση της Γροιλανδίας, έχει συμβάλει στη συνειδητοποίηση της ανάγκης για δράση. Ο Βάλντις Ντομπρόβσκις επεσήμανε ότι η εκχώρηση ενός τόσο μεγάλου βαθμού τεχνολογικού ελέγχου της οικονομίας της ΕΕ σε τρίτους θα μπορούσε να εμποδίσει την ικανότητα της Ένωσης να δρα αυτόνομα. Μια τέτοια εξάρτηση θέτει πραγματικές απειλές για την ανθεκτικότητα και την οικονομική ασφάλεια της Ευρώπης, καθιστώντας την ευάλωτη σε εξωτερικές πιέσεις.
Τα στοιχεία που παρέθεσε ο Επίτροπος είναι ενδεικτικά του μεγέθους του προβλήματος, καθώς σχεδόν τα δύο τρίτα του συνόλου των συναλλαγών με κάρτες στην Ευρωπαϊκή Ένωση διεκπεραιώνονται πλέον από τους αμερικανικούς κολοσσούς Visa και Mastercard. Σύμφωνα με τον κ. Ντομπρόβσκις, αυτή η κυριαρχία καθιστά την ΕΕ ευάλωτη. Το ψηφιακό ευρώ, το οποίο σχεδιάζεται να χρησιμοποιείται τόσο για διαδικτυακές αγορές όσο και για πληρωμές σε φυσικά καταστήματα, θα έλυνε αυτό το πρόβλημα. Για τον λόγο αυτό, οι εργασίες για την υλοποίησή του πρέπει να επιταχυνθούν άμεσα.
Το θεσμικό πλαίσιο και ο χρονικός ορίζοντας
Ο Ευρωπαίος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι η Ευρώπη χρειάζεται ένα ψηφιακό νόμισμα προσαρμοσμένο στην ψηφιακή εποχή. Το έργο αυτό πρέπει να εξεταστεί στο ευρύτερο πλαίσιο της βελτίωσης της στρατηγικής αυτονομίας της ηπείρου. Ήδη, οι 27 κυβερνήσεις της ΕΕ συμφώνησαν τον περασμένο Δεκέμβριο ότι επιθυμούν τη δημιουργία ενός ψηφιακού ευρώ που θα είναι χρηστικό ανά πάσα στιγμή και οπουδήποτε. Βασική προϋπόθεση είναι το νέο ψηφιακό νόμισμα να λειτουργεί είτε οι χρήστες είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο είτε βρίσκονται εκτός σύνδεσης (offline).
Η διαδικασία βρίσκεται πλέον στο στάδιο των διαπραγματεύσεων με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Μόλις ολοκληρωθούν αυτές οι συζητήσεις, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα είναι σε θέση να προχωρήσει στην έκδοση του ψηφιακού ευρώ. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της ίδιας της ΕΚΤ, το νέο νομισματικό εργαλείο θα μπορούσε να είναι πλήρως λειτουργικό έως το 2029. Η τήρηση αυτού του χρονοδιαγράμματος θεωρείται πλέον κρίσιμη για την οικονομική ανεξαρτησία της Ευρωπαϊκής Ένωσης τα επόμενα χρόνια.
