Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρουν σε νέα μελέτη τους ότι οι γυναίκες ιδρύτριες στην Ευρώπη και την Ελλάδα λαμβάνουν μόλις τρία ευρώ για κάθε εκατό ευρώ επενδύσεων επιχειρηματικού κεφαλαίου. Η έκθεση του Οκτωβρίου 2025 υπογραμμίζει ότι παρά τη σταδιακή ενίσχυση της οικονομικής ανεξαρτησίας, το έμφυλο χάσμα παραμένει μία από τις κεντρικότερες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή οικονομία. Το φαινόμενο αυτό αφορά τόσο την πρόσβαση σε κεφάλαια όσο και τη συμμετοχή σε κέντρα λήψης αποφάσεων, περιορίζοντας σημαντικά τη συνολική ανταγωνιστικότητα της περιοχής.
Η υποεκπροσώπηση των γυναικών είναι εμφανής στις δομές που διαχειρίζονται τα κεφάλαια, καθώς μόλις το 10% των General Partners και το 15% των Limited Partners στην Ευρώπη είναι γυναίκες. Η μελέτη καταγράφει ότι οι γυναίκες διαχειρίστριες συχνά ηγούνται μικρότερων ή αναδυόμενων κεφαλαίων, με αξία μικρότερη των 100 εκατομμυρίων ευρώ, γεγονός που περιορίζει την ορατότητά τους σε μεγάλες κατανομές πόρων. Αυτή η ανισορροπία στις δομές λήψης αποφάσεων τροφοδοτεί έναν κύκλο περιορισμένης χρηματοδότησης για γυναίκες επιχειρηματίες λόγω στερεοτύπων και κλειστών δικτύων αναφοράς.
Δομικά εμπόδια περιορίζουν τη γυναικεία επενδυτική δράση
Στον κρίσιμο τομέα της βαθιάς τεχνολογίας, οι ανδρικές ομάδες αποτελούν το 80% των ιδρύσεων και καρπώνονται περίπου το 90% της χρηματοδότησης επιχειρηματικού κεφαλαίου. Οι νεοφυείς επιχειρήσεις που διαθέτουν τουλάχιστον μία γυναίκα συνιδρύτρια συγκεντρώνουν μόλις το 14,4% των γύρων χρηματοδότησης και το 12% του συνολικού κεφαλαίου. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το οικονομικό κόστος αυτής της υποεκπροσώπησης ανέρχεται σε 250 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως, πλήττοντας άμεσα την τεχνολογική κυριαρχία και την καινοτομία της ηπείρου.
Η κατάσταση στην Ελλάδα ακολουθεί τις ευρωπαϊκές τάσεις, με τις γυναίκες να επιλέγουν συχνότερα συντηρητικές μορφές αποταμίευσης αντί για επενδυτικά εργαλεία υψηλού ρίσκου. Σύμφωνα με την Αντιγόνη Λυμπεροπούλου, CEO της HDBI, η διαφορετικότητα δεν προκύπτει αυτόματα και απαιτείται ενεργός ρόλος των θεσμικών επενδυτών για τη διαμόρφωση συμπεριληπτικών αγορών. Παρά το υψηλό επίπεδο επιστημονικού δυναμικού, οι Ελληνίδες παραμένουν στο περιθώριο της επενδυτικής αλυσίδας, στερούμενες πρόσβασης σε δίκτυα καθοδήγησης και κεφάλαια ανάπτυξης.
Σε αντίθεση με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, χώρες όπως η Ισλανδία και η Ιρλανδία παρουσιάζουν αξιοσημείωτη πρόοδο μέσω στοχευμένων πολιτικών ενίσχυσης. Στην Ισλανδία, το 34,1% των τεχνολογικών εταιρειών έχουν γυναίκες ιδρύτριες, ενώ στην Ιρλανδία το ποσοστό των startups βαθιάς τεχνολογίας με γυναίκες συνιδρύτριες υπερβαίνει το 25%. Το ιρλανδικό κρατικό ταμείο υλοποίησε πρόγραμμα 160 εκατομμυρίων ευρώ ειδικά για γυναίκες διαχειρίστριες κεφαλαίων, αποδεικνύοντας ότι η συστηματική παρακολούθηση και οι σαφείς στόχοι αποδίδουν αποτελέσματα.
Προτάσεις για τη γεφύρωση του επενδυτικού χάσματος
Η Επίτροπος για τις Startups, την Έρευνα και την Καινοτομία, Ekaterina Zaharieva, δήλωσε ότι η ισότητα των φύλων αποτελεί ανταγωνιστικό πλεονέκτημα που η Ευρώπη δεν μπορεί να αγνοεί. Σημείωσε ότι το μερίδιο των γυναικών στον EIC Accelerator αυξήθηκε από 8% το 2020 σε 30% το 2024, με επενδύσεις ύψους 1,2 δισεκατομμυρίων ευρώ. Η Zaharieva υπογράμμισε την ανάγκη για διαφανή δεδομένα, καθώς η μέτρηση των μεγεθών αποτελεί το πρώτο βήμα για την ανάληψη αποτελεσματικής δράσης.
Η Katerina Svíčková, επικεφαλής του τομέα ισότητας στη Γενική Διεύθυνση Έρευνας και Καινοτομίας, επισήμανε ότι η Ευρώπη σπαταλά ταλέντα σε κρίσιμους τομείς προηγμένης τεχνολογίας. Παράλληλα, η Hanadi Jabado από τη Sana Capital τόνισε ότι ο στόχος δεν είναι η υποβάθμιση των κριτηρίων αξιολόγησης, αλλά η διευκόλυνση της πρόσβασης για όλους τους ικανούς ιδρυτές. Η Ulrike Kostense της Invest-NL πρόσθεσε ότι οι ποικιλόμορφες ομάδες συμβάλλουν στην αποκάλυψη επενδυτικών ευκαιριών που υπό άλλες συνθήκες θα παρέμεναν αόρατες.
Η μελέτη προτείνει την ενσωμάτωση της επιχειρηματικότητας στην εκπαίδευση STEM από νωρίς και τη δημιουργία ευνοϊκότερων φορολογικών πλαισίων για επενδυτές σε γυναικείες startups. Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η καθιέρωση υποχρεωτικής αναφοράς δεδομένων ανά φύλο για όλα τα ταμεία που λαμβάνουν δημόσια ευρωπαϊκή χρηματοδότηση. Η θεσμοθέτηση ενός κεντρικού ευρωπαϊκού πίνακα ελέγχου (Dashboard) θα επιτρέψει τη διαρκή παρακολούθηση της προόδου και τη σύγκριση μεταξύ των κρατών μελών για την εξάλειψη των ανισοτήτων.
