Ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, και το Τμήμα Διεθνών Σχέσεων της Συνομοσπονδίας παρουσίασαν ανάλυση σχετικά με τις επιπτώσεις της κλιμακούμενης γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή για τη διεθνή οικονομία και το εμπόριο. Η μελέτη εστιάζει στην έντονη ευαλωτότητα της ευρωζώνης απέναντι σε μια παρατεταμένη στρατιωτική σύγκρουση, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις επικείμενες διαταραχές των ενεργειακών ροών και της παγκόσμιας ναυσιπλοΐας. Η στρατιωτική εμπλοκή μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών, του Ισραήλ και του Ιράν σηματοδοτεί μια νέα περίοδο αστάθειας, η οποία δύναται να επηρεάσει άμεσα τις τιμές των καυσίμων και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα, με τις πρώτες επιπτώσεις να γίνονται ήδη αισθητές στον ναυτιλιακό τομέα μέσω των αυξημένων ασφαλίστρων.
Η γεωπολιτική αστάθεια και οι ενεργειακές ροές
Η περιοχή του Περσικού Κόλπου παραμένει κομβικό σημείο για το παγκόσμιο εμπόριο, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχονται καθημερινά περίπου 20,1 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει η ΕΣΕΕ, η ποσότητα αυτή αντιστοιχεί στο 26,6% του παγκόσμιου θαλάσσιου εμπορίου πετρελαίου, ενώ από τον ίδιο διάδρομο διακινείται το 20% του φυσικού αερίου (LNG). Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα της συγκεκριμένης περιοχής μπορεί να οδηγήσει σε ραγδαία αύξηση του ενεργειακού κόστους, επιβαρύνοντας το διεθνές εμπόριο και προκαλώντας σημαντικές καθυστερήσεις στις παραδόσεις εμπορευμάτων παγκοσμίως, γεγονός που αναδεικνύει τη στρατηγική σημασία της διασφάλισης των θαλάσσιων διόδων για την οικονομική σταθερότητα.
Οι επιπτώσεις στη ναυτιλία καταγράφονται ήδη ως ένα «αόρατο σοκ», με την ανάλυση να επισημαίνει περιορισμούς στην ασφαλιστική κάλυψη πολεμικού κινδύνου για τα πλοία. Τα ασφάλιστρα έχουν σημειώσει κατακόρυφη άνοδο, αγγίζοντας το 3% της αξίας του πλοίου από 0,25%, ενώ πολλά δεξαμενόπλοια παραμένουν αγκυροβολημένα ή αναγκάζονται σε εκτροπές διαδρομών. Παρά τη μειωμένη εξάρτηση από το πετρέλαιο συγκριτικά με προηγούμενες δεκαετίες, οι σύγχρονες εφοδιαστικές αλυσίδες παρουσιάζουν νέες μορφές ευαλωτότητας λόγω της ισχυρής χρηματοπιστωτικής διασύνδεσης των οικονομιών. Η αναμονή πλοίων μεταφοράς LNG και εμπορευματοκιβωτίων προκαλεί συσσωρευμένες καθυστερήσεις, οι οποίες λειτουργούν ως ένας πρόσθετος έμμεσος φόρος στο διεθνές εμπόριο, επηρεάζοντας τα περιθώρια κέρδους των επιχειρήσεων.
Τα οικονομικά σενάρια και οι πληθωριστικές πιέσεις
Η μελέτη εξετάζει τρία σενάρια επικινδυνότητας, ξεκινώντας από μια σύντομη κρίση που θα είχε περιορισμένο αντίκτυπο στην παγκόσμια ανάπτυξη και μικρή άνοδο του πληθωρισμού. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Oxford Economics για το 2026, μια μέτρια διαταραχή θα μπορούσε να αυξήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη κατά 0,3-0,4 ποσοστιαίες μονάδες, με τις τιμές του πετρελαίου να σταθεροποιούνται σχετικά γρήγορα. Ωστόσο, στην περίπτωση μιας παρατεταμένης έντασης χωρίς πλήρη αποκλεισμό των στενών, οι τιμές του πετρελαίου αναμένεται να κινηθούν στα 80 δολάρια ανά βαρέλι κατά το δεύτερο τρίμηνο, προκαλώντας εντονότερες πιέσεις στο κόστος μεταφοράς και ασφάλισης των πλοίων διεθνώς.
Στο δυσμενέστερο σενάριο μιας περιφερειακής σύγκρουσης με επιθέσεις σε υποδομές, η τιμή του πετρελαίου θα μπορούσε να ξεπεράσει τα 100 δολάρια, προκαλώντας βίαιο ενεργειακό σοκ στην αγορά. Μια τέτοια εξέλιξη, όπως αναφέρει η ING Think, θα οδηγούσε σε σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας και σε έντονες πληθωριστικές πιέσεις, επηρεάζοντας άμεσα τις χρηματοπιστωτικές αγορές. Η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρείται ιδιαίτερα ευάλωτη λόγω της ενεργειακής της εξάρτησης, αντιμετωπίζοντας τον κίνδυνο ενός «διπλού σοκ» που θα πλήξει τόσο την κατανάλωση όσο και τη βιομηχανική παραγωγή. Η αβεβαιότητα αυτή τείνει να μειώνει τους όγκους εμπορίου και να αυξάνει το κόστος χρηματοδότησης για τις εμπορικές δραστηριότητες.
Οι επιπτώσεις στο λιανικό εμπόριο και αγορά
Η μετάδοση της κρίσης στο λιανικό εμπόριο πραγματοποιείται κυρίως μέσω του κόστους ενέργειας και των μεταφορών, τα οποία επιβαρύνουν τις τελικές τιμές των προϊόντων. Η άνοδος των τιμών στα βασικά αγαθά περιορίζει το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών, οδηγώντας σε υποχώρηση της ζήτησης για μη βασικά καταναλωτικά είδη και συμπίεση των περιθωρίων κέρδους των εμπόρων. Οι επιχειρήσεις αντιμετωπίζουν αυξημένες ανάγκες για κεφάλαια κίνησης, καθώς το κόστος αγοράς και διατήρησης αποθεμάτων αυξάνεται σημαντικά. Η ανάλυση υπογραμμίζει ότι οι πληθωριστικές αυτές τάσεις ενισχύουν τους κινδύνους ανατιμολόγησης, ειδικά για παραγγελίες που απαιτούν μεγάλο χρόνο παράδοσης λόγω των καθυστερήσεων στη ναυσιπλοΐα.
Η παρατεταμένη αστάθεια ενδέχεται να επιταχύνει τη συγκεντροποίηση της αγοράς, καθώς οι μεγάλες αλυσίδες διαθέτουν την απαραίτητη ρευστότητα και ανθεκτικότερα δίκτυα προμηθειών για να απορροφήσουν τους κραδασμούς. Αντίθετα, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις παραμένουν περισσότερο εκτεθειμένες στις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών και στις αλλαγές της καταναλωτικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με δημοσιεύματα διεθνών μέσων όπως το Reuters, ήδη καταγράφεται μείωση της επισκεψιμότητας σε εμπορικά κέντρα και αναστολή επενδυτικών σχεδίων στη Μέση Ανατολή. Οι ελληνικές εμπορικές επιχειρήσεις καλούνται να διαχειριστούν την αυξημένη μεταβλητότητα, η οποία δυσχεραίνει την καθημερινή τους λειτουργία και αυξάνει τον κίνδυνο για τη βιωσιμότητά τους σε βάθος χρόνου.
Η στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ευρώπη
Ο Πρόεδρος της ΕΣΕΕ, Σταύρος Καφούνης, δήλωσε ότι οι πολεμικές επιχειρήσεις υποδεικνύουν πως η παγκόσμια οικονομία υφίσταται ήδη τις επιπτώσεις μιας παρατεταμένης έντασης. Η Συνομοσπονδία ζητά την ετοιμότητα της Κυβέρνησης για τη λήψη μέτρων ρευστότητας, προκειμένου να στηριχθούν οι εμπορικές επιχειρήσεις που πλήττονται από την αύξηση του κόστους ενέργειας. Η ΕΣΕΕ παρακολουθεί στενά τα δεδομένα της αγοράς και επιδιώκει πρωτοβουλίες που θα διασφαλίσουν την ομαλή τροφοδοσία και θα προστατεύσουν την αγοραστική δύναμη των καταναλωτών. Η εγρήγορση και ο συντονισμός θεωρούνται απαραίτητα στοιχεία για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στα καύσιμα που έχουν ήδη αρχίσει να καταγράφονται.
Στο πλαίσιο της διεθνούς εκπροσώπησης, ο Κωστής Μουσουρούλης θα επιδιώξει τον συντονισμό των ευρωπαϊκών οργανώσεων των ΜμΕ κατά την επικείμενη συνεδρίαση της SMEunited στις Βρυξέλλες. Στόχος είναι η διαμόρφωση μιας κοινής γραμμής και η κατάθεση συγκεκριμένων προτάσεων προς τα ευρωπαϊκά όργανα για την προστασία της αγοράς και της ρευστότητας. Η βιωσιμότητα της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας κρίνεται σε μεγάλο βαθμό από την ενεργειακή ασφάλεια και την αποτελεσματικότητα των εφοδιαστικών αλυσίδων. Η ελληνική πλευρά τονίζει ότι η προστασία της ομαλής λειτουργίας του εμπορίου σε όλα τα κράτη-μέλη αποτελεί προτεραιότητα, καθώς οι μικρότεροι παίκτες της αγοράς είναι οι πρώτοι που δοκιμάζονται από τη διεθνή αβεβαιότητα.
