Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υπερψήφισε δύο νομοθετικές προτάσεις για την εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε το 2025 μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και των Ηνωμένων Πολιτειών. Τα μέτρα αφορούν την κατάργηση των ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και την παροχή προτιμησιακής πρόσβασης στην αγορά για μια ευρεία γκάμα αγροτικών ειδών και θαλασσινών. Η έγκριση δόθηκε με ευρεία πλειοψηφία στην ολομέλεια, επιτρέποντας στους διαπραγματευτές του Κοινοβουλίου να ξεκινήσουν συνομιλίες με τα κράτη μέλη για την οριστικοποίηση του κειμένου. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να ξεκινήσει στις 13 Απριλίου, με στόχο την ταχεία θέση των ρυθμίσεων σε ισχύ.
Η νομοθετική παρέμβαση αποτελείται από δύο διαφορετικά κείμενα που ρυθμίζουν τις δασμολογικές πτυχές της συμφωνίας Turnberry. Το πρώτο κείμενο για τη μείωση των δασμών έλαβε 417 ψήφους υπέρ, 154 κατά και 71 αποχές, ενώ το δεύτερο για την αναστολή είσπραξης δασμών εγκρίθηκε με 437 ψήφους υπέρ και 144 κατά. Οι ευρωβουλευτές ενσωμάτωσαν τροπολογίες που διασφαλίζουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση θα τηρήσει τις δεσμεύσεις της. Η κίνηση αυτή ακολουθεί την περίοδο καθυστερήσεων που προκλήθηκε από δικαστικές αποφάσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες επηρέασαν την αρχική ατζέντα των δασμών που είχε προτείνει η Ουάσινγκτον το προηγούμενο διάστημα.
Θέση του Ευρωκοινοβουλίου για τις εμπορικές δασμολογικές προτάσεις
Μια κεντρική προσθήκη στο νομοθετικό πλαίσιο είναι η ενισχυμένη ρήτρα αναστολής, η οποία δίνει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το δικαίωμα να διακόψει τις προτιμήσεις υπό συγκεκριμένους όρους. Η αναστολή μπορεί να προταθεί εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες επιβάλουν νέους δασμούς που ξεπερνούν το συμφωνημένο όριο του 15% ή εάν προχωρήσουν σε μέτρα οικονομικού εξαναγκασμού. Οι ευρωβουλευτές συμπεριέλαβαν επίσης προβλέψεις για την προστασία της εδαφικής κυριαρχίας της Ένωσης και της εξωτερικής πολιτικής των κρατών μελών. Η διάταξη αυτή ενεργοποιείται σε περίπτωση που υπάρξουν απειλές κατά της εδαφικής ακεραιότητας της Ευρώπης, διασφαλίζοντας την αυτονομία των κρατών απέναντι σε διεθνείς πιέσεις.
Οι νομοθέτες εισήγαγαν επιπλέον μια «ρήτρα έναρξης ισχύος», η οποία συνδέει την εφαρμογή των μειώσεων με την τήρηση των αμερικανικών υποσχέσεων. Οι Ηνωμένες Πολιτείες οφείλουν να μειώσουν τους δασμούς σε ευρωπαϊκά προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου με περιεκτικότητα κάτω του 50% στο επίπεδο του 15%. Για προϊόντα με υψηλότερη περιεκτικότητα σε αυτά τα μέταλλα, οι ευρωπαϊκές διευκολύνσεις προς τις αμερικανικές εξαγωγές θα τερματιστούν εντός έξι μηνών, εάν δεν υπάρξει αμοιβαία υποχώρηση από την αμερικανική πλευρά. Η προσέγγιση αυτή στοχεύει στην αποκατάσταση της ισορροπίας στο διατλαντικό εμπόριο βιομηχανικών υλικών και την προστασία των Ευρωπαίων κατασκευαστών.
Αυστηροί όροι για την ενεργοποίηση των δασμολογικών προτιμήσεων
Η συμφωνία περιλαμβάνει μια «ρήτρα λήξης» που ορίζει την 31η Μαρτίου 2028 ως καταληκτική ημερομηνία ισχύος του κανονισμού. Οποιαδήποτε παράταση θα απαιτεί νέα νομοθετική πρόταση και πλήρη αξιολόγηση των οικονομικών επιπτώσεων από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Παράλληλα, θεσπίστηκε μηχανισμός διασφάλισης για την αντιμετώπιση περιπτώσεων όπου οι αμερικανικές εισαγωγές προκαλούν ζημιά στην ευρωπαϊκή βιομηχανία. Εάν παρατηρηθεί αύξηση της τάξης του 10% σε συγκεκριμένες κατηγορίες προϊόντων, η Επιτροπή θα έχει τη δυνατότητα να αναστείλει προσωρινά τις δασμολογικές ελαφρύνσεις. Ο μηχανισμός αυτός λειτουργεί ως προστατευτικό δίχτυ για τους εγχώριους παραγωγούς από απότομες διακυμάνσεις της αγοράς.
Ο εισηγητής Bernd Lange δήλωσε ότι η έγκριση των μέτρων παρέχει μια ισχυρή εντολή για τις επικείμενες διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ο ίδιος ανέφερε ότι το Κοινοβούλιο θα οριστικοποιήσει τη συμφωνία μόνο εάν περιλαμβάνονται σαφείς εγγυήσεις και αφού διαπιστωθεί η πλήρη συμμόρφωση της Ουάσινγκτον με τους συμφωνηθέντες όρους. Ο Lange υπογράμμισε ότι οποιαδήποτε νέα δασμολογική απειλή θα σημάνει την άμεση λήξη της ισχύος της νομοθεσίας. Η στάση αυτή υπογραμμίζει την επιθυμία των ευρωβουλευτών για μια εμπορική σχέση που βασίζεται στην αμοιβαιότητα και τον αυστηρό σεβασμό των διεθνών κανόνων εμπορίου και ανταγωνισμού.
Διασφαλίσεις για την προστασία της ευρωπαϊκής βιομηχανικής παραγωγής
Το ιστορικό της υπόθεσης ανάγεται στον Ιούλιο του 2025, όταν η Πρόεδρος της Κομισιόν Ursula von der Leyen και ο Αμερικανός Πρόεδρος Donald Trump κατέληξαν σε κοινή δήλωση για το εμπόριο. Η συμφωνία Turnberry στόχευε στην αποκλιμάκωση της έντασης μέσω του καθορισμού ανώτατου ορίου δασμών 15% για τις ευρωπαϊκές εξαγωγές. Παρά τις αρχικές καθυστερήσεις, η τρέχουσα νομοθετική πρωτοβουλία επιδιώκει να σταθεροποιήσει το πλαίσιο συνεργασίας σε μια περίοδο όπου οι αμερικανικοί δασμοί βρίσκονται στο 10%. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δημοσίευσε τις σχετικές προτάσεις τον Αύγουστο του 2025, ανοίγοντας τον δρόμο για τη νομοθετική επεξεργασία από το Κοινοβούλιο και την τελική επικύρωση των όρων από τα κράτη μέλη.
Με την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο προετοιμάζεται για τον τελικό γύρο διαβουλεύσεων με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι διαπραγματεύσεις θα εστιαστούν στην τελική διατύπωση των κανονισμών, διασφαλίζοντας ότι οι προβλέψεις για τη διακοπή των δασμολογικών προτιμήσεων παραμένουν συμβατές με τους κανόνες του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου. Η διαδικασία αυτή αναμένεται να ολοκληρωθεί εντός των επόμενων εβδομάδων, επιτρέποντας την εφαρμογή των νέων κανόνων που θα διέπουν τις διατλαντικές εμπορικές ροές μέχρι το 2028. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται κρίσιμη για τη βιομηχανική στρατηγική της Ένωσης και την προστασία των Ευρωπαίων παραγωγών από εξωτερικές οικονομικές πιέσεις και αθέμιτο ανταγωνισμό.
