Η ελληνική κυβέρνηση θέτει σε εφαρμογή την απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για ανηλίκους κάτω των 15 ετών από την 1η Ιανουαρίου 2027. Η συγκεκριμένη νομοθετική πρωτοβουλία, η οποία αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή το καλοκαίρι του 2026, στοχεύει στον περιορισμό της έκθεσης των παιδιών σε ψηφιακούς κινδύνους και στην ενίσχυση της ψυχικής τους υγείας. Οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης θα φέρουν την κύρια ευθύνη για την εγκατάσταση αξιόπιστων μηχανισμών επαλήθευσης ηλικίας. Η Ελλάδα επιδιώκει να λειτουργήσει ως πρότυπο για την Ευρωπαϊκή Ένωση, πιέζοντας για την υιοθέτηση μιας ενιαίας κατεύθυνσης που θα διασφαλίζει την προστασία των ανηλίκων στον κυβερνοχώρο.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης προσδιόρισε το πλαίσιο της παρέμβασης, τονίζοντας ότι η ρύθμιση δεν αποτελεί απλώς μια απαγόρευση αλλά ένα συνεκτικό πλαίσιο προστασίας. Η κίνηση αυτή ακολουθεί τη διεθνή τάση που παρατηρείται σε χώρες όπως η Αυστραλία και η Γαλλία, όπου εφαρμόζονται ήδη αντίστοιχα όρια ηλικίας. Η ελληνική κυβέρνηση θεωρεί ότι η αυτορρύθμιση των εταιρειών τεχνολογίας δεν απέδωσε τα αναμενόμενα αποτελέσματα, καθιστώντας απαραίτητη την κρατική παρέμβαση. Η πολιτική ηγεσία υπογραμμίζει ότι η ευημερία των νέων πρέπει να προηγείται των επιχειρηματικών μοντέλων που βασίζονται στην προσέλκυση και διατήρηση της προσοχής των χρηστών μέσω αλγορίθμων εθισμού.
Αιτιολογία και επιπτώσεις στην υγεία των ανηλίκων
Οι επιστημονικές κοινότητες επισημαίνουν ότι η υπερβολική χρήση των social media επηρεάζει την ανάπτυξη του εγκεφάλου, ενεργοποιώντας κυκλώματα ανταμοιβής παρόμοια με εκείνα των εξαρτησιογόνων ουσιών. Η παρατεταμένη έκθεση σε οθόνες συνδέεται με διαταραχές ύπνου, αυξημένο άγχος και αδυναμία πνευματικής ξεκούρασης των ανηλίκων. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο ψηφιακός εθισμός αποτελεί πλέον ζήτημα δημόσιας υγείας, συγκρίσιμο με τον κίνδυνο του αλκοόλ και του καπνίσματος. Στόχος είναι η προστασία της παιδικής αθωότητας από την κοινωνική πίεση και τη διαρκή σύγκριση με ψηφιακά πρότυπα που κυριαρχούν στις δημοφιλείς πλατφόρμες, διασφαλίζοντας μια πιο ισορροπημένη ψυχοκοινωνική εξέλιξη για τις επόμενες γενιές.
Πρόσφατα δεδομένα του ΟΟΣΑ αποκαλύπτουν ότι το 17% των παιδιών ηλικίας 11 έως 15 ετών υπήρξαν θύματα cyberbullying κατά την περίοδο 2021-2022. Παράλληλα, ένας στους τέσσερις εφήβους βίωσε έντονη δυσφορία από τη μη συναινετική κοινοποίηση προσωπικών πληροφοριών στο διαδίκρυο. Μελέτη από το Νοσοκομείο Παίδων της Φιλαδέλφειας συνδέει την κατοχή smartphone πριν από την ηλικία των 12 ετών με αυξημένα ποσοστά κατάθλιψης και παχυσαρκίας. Η ελληνική νομοθετική παρέμβαση εστιάζει στην αντιμετώπιση αυτών των μετρήσιμων κινδύνων, προσφέροντας στους γονείς τα απαραίτητα θεσμικά εργαλεία για την εποπτεία της ψηφιακής δραστηριότητας των παιδιών τους σε ένα περιβάλλον που μεταβάλλεται ραγδαία.
Μηχανισμοί ελέγχου και υποχρεώσεις των ψηφιακών πλατφορμών
Η εφαρμογή των μέτρων βασίζεται στην υποχρέωση των εταιρειών τεχνολογίας να ενσωματώσουν συστήματα επαλήθευσης ηλικίας, όπως το KidsWallet που εισήχθη την άνοιξη του 2025. Οι πλατφόρμες θα πρέπει να προχωρήσουν σε καθολική επανεπαλήθευση των υφιστάμενων λογαριασμών στην Ελλάδα, ώστε να αποκλειστούν όσοι χρήστες βρίσκονται κάτω από το νόμιμο όριο. Η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Παιγνίων αναλαμβάνει την εποπτεία της συμμόρφωσης, λειτουργώντας ως Συντονιστής Ψηφιακών Υπηρεσιών. Η διαδικασία αυτή δεν αποσκοπεί στην αστυνόμευση των χρηστών από το κράτος, αλλά στην επιβολή της ευθύνης στις ίδιες τις πλατφόρμες για το περιβάλλον που προσφέρουν στο ανήλικο κοινό.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τις ψηφιακές υπηρεσίες παρέχει το ρυθμιστικό υπόβαθρο για την επιβολή αυστηρών κυρώσεων σε περιπτώσεις μη συμμόρφωσης. Οι εταιρείες που παραβιάζουν τους κανόνες πρόσβασης ανηλίκων ενδέχεται να αντιμετωπίσουν πρόστιμα έως και 6% του παγκόσμιου κύκλου εργασιών τους. Επιπλέον, προβλέπονται ημερήσιες χρηματικές ποινές μέχρι την πλήρη αποκατάσταση της νομιμότητας, καθώς και περιορισμοί στη λειτουργία των υπηρεσιών τους. Η ενσωμάτωση του EUDI Wallet έως το τέλος του 2026 αναμένεται να ενισχύσει τη διαλειτουργικότητα των συστημάτων ελέγχου, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα την προστασία των προσωπικών δεδομένων των χρηστών μέσω ανεξάρτητων παρόχων ταυτοποίησης.
Διεθνής στρατηγική και ευρωπαϊκές πρωτοβουλίες της Ελλάδας
Σε διπλωματικό επίπεδο, η Ελλάδα ηγείται μιας «ψηφιακής συμμαχίας των προθύμων» μαζί με τη Γαλλία, την Ιταλία, την Ισπανία, τη Δανία και την Κύπρο. Η πρωτοβουλία αυτή, που ξεκίνησε μετά τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 2024, προωθεί τη θέσπιση μιας πανευρωπαϊκής ψηφιακής ηλικίας ενηλικίωσης στα 15 έτη. Η πρόταση έχει ήδη εξασφαλίσει την πολιτική στήριξη 13 κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιδιώκοντας τη δημιουργία ενός ενιαίου κανονιστικού χώρου. Η ελληνική πλευρά υποστηρίζει ότι η προστασία των ανηλίκων δεν μπορεί να παραμένει αποκλειστικά ζήτημα ατομικής ευθύνης, αλλά απαιτεί συλλογική δράση σε ενωσιακό επίπεδο για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων τεχνολογικών κολοσσών.
Ο πρωθυπουργός απέστειλε πρόσφατα επιστολή στην Πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, ζητώντας την επέκταση του πιλοτικού προγράμματος επαλήθευσης ηλικίας σε ολόκληρη την Ένωση. Η επιστολή περιλαμβάνει προτάσεις για υποχρεωτική επανεπαλήθευση ηλικίας ανά εξάμηνο και τη δημιουργία ενός απλοποιημένου μηχανισμού επιβολής κυρώσεων. Η κίνηση αυτή ευθυγραμμίζεται με τις διατάξεις του DSA για τις VLOPs και VLOSEs, οι οποίες υποχρεούνται να αξιολογούν συστημικούς κινδύνους για τους ανήλικους χρήστες. Η Αθήνα προσδοκά ότι η πρόταση για το ψηφιακό όριο των 15 ετών θα υιοθετηθεί ως η νέα ευρωπαϊκή νόρμα για την ασφάλεια στο διαδίκτυο.
Χρονοδιάγραμμα εφαρμογής και διαδικασίες ελέγχου των μέτρων
Το χρονοδιάγραμμα υλοποίησης ξεκινά το δεύτερο τρίμηνο του 2026 με την τρίμηνη διαδικασία ευρωπαϊκής διαβούλευσης μέσω του μηχανισμού TRIS. Μετά την ψήφιση του νόμου το τρίτο τρίμηνο του 2026, θα ακολουθήσει μια περίοδος προσαρμογής για τις εταιρείες τεχνολογίας, προκειμένου να αναβαθμίσουν τα τεχνικά τους συστήματα. Η πλήρης εφαρμογή της απαγόρευσης έχει οριστεί για τις αρχές του 2027, δίνοντας τον απαραίτητο χρόνο για την ενημέρωση της κοινωνίας και των οικογενειών. Η κυβέρνηση τονίζει ότι η επιτυχία του μέτρου εξαρτάται από τη συνεργασία των κηδεμόνων, οι οποίοι καλούνται να αξιοποιήσουν τα νέα ψηφιακά εργαλεία για την καθοδήγηση των παιδιών.
Η νέα ρύθμιση δεν καλύπτει υπηρεσίες ιδιωτικής επικοινωνίας, αλλά εστιάζει αποκλειστικά σε πλατφόρμες όπου οι χρήστες αλληλεπιδρούν δημόσια και δημιουργούν προφίλ. Η ΕΕΤΤ, σε συνεργασία με το ΕΣΡ και την Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, θα διαβιβάζει τις περιπτώσεις παραβιάσεων στις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές. Η ελληνική πρωτοβουλία επιδιώκει να μεταβάλει σταδιακά την κουλτούρα χρήσης της τεχνολογίας, καθιστώντας την απαγόρευση μια αυτονόητη εξέλιξη για την προστασία της ψυχικής υγείας. Η πολιτεία δεσμεύεται για τη διαρκή παρακολούθηση της αποτελεσματικότητας των μέτρων, προσαρμόζοντας το πλαίσιο στις μελλοντικές τεχνολογικές εξελίξεις και τις ανάγκες των επόμενων γενεών.
