Στην άμεση μείωση του κόστους ηλεκτρικής ενέργειας και τον περιορισμό της βραχυπρόθεσμης αστάθειας των τιμών αποσκοπούν οι στρατηγικές συστάσεις της Eurelectric, οι οποίες δόθηκαν στη δημοσιότητα ενόψει της παρουσίασης του σχεδίου Accelerate EU από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις 22 Απριλίου. Ο κλάδος της ηλεκτρικής ενέργειας επισημαίνει την ανάγκη διατήρησης των μακροπρόθεσμων επενδυτικών σημάτων και της διασφάλισης ίσων όρων ανταγωνισμού εντός της εσωτερικής αγοράς. Η παρέμβαση αυτή έρχεται σε συνέχεια των συμπερασμάτων του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Μαρτίου, το οποίο κάλεσε την Επιτροπή να προτείνει στοχευμένα μέτρα για όλα τα συστατικά στοιχεία των τιμών ρεύματος, προκειμένου να αντιμετωπιστούν οι πιέσεις σε νοικοκυριά και βιομηχανίες.
Η μείωση των φόρων και των τελών αποτελεί την πρώτη γραμμή άμεσης ελάφρυνσης, καθώς τα στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον Μάρτιο του 2026 αναφέρουν ότι οι επιβαρύνσεις αυτές καλύπτουν το 15% του συνολικού λογαριασμού. Τα κράτη μέλη καλούνται να μειώσουν τον ΦΠΑ και τους ειδικούς φόρους κατανάλωσης στα κατώτατα όρια που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, μετατοπίζοντας παράλληλα το φορολογικό βάρος προς τα ορυκτά καύσιμα. Επιπλέον, η Eurelectric προτείνει την αφαίρεση των μη ενεργειακών επιβαρύνσεων και των σταυροειδών επιδοτήσεων από τους λογαριασμούς, μεταφέροντας το σχετικό κόστος στη γενική φορολογία, ώστε να ενισχυθούν τα κίνητρα για τον εξηλεκτρισμό της οικονομίας.
Ρυθμίσεις για δίκτυα και κόστος άνθρακα
Τα τέλη δικτύου, τα οποία αντιστοιχούν στο 18% του κόστους, μπορούν να βελτιστοποιηθούν μέσω της χρήσης δυναμικών τιμολογίων και της μετατόπισης της ζήτησης εκτός περιόδων αιχμής. Οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές έχουν τη δυνατότητα να εισάγουν χρεώσεις χωρητικότητας και στατικά τιμολόγια χρόνου χρήσης (Time-of-Use), ενθαρρύνοντας τους καταναλωτές να χρησιμοποιούν το δίκτυο με πιο αποδοτικό τρόπο. Η προώθηση ευέλικτων συμφωνιών σύνδεσης και η ψηφιοποίηση των διαχειριστών δικτύων θεωρούνται απαραίτητα βήματα για τη μείωση του μακροπρόθεσμου κόστους, ενώ απαιτείται η ταχεία υιοθέτηση του Grids Package για την επιτάχυνση των επενδύσεων στις υποδομές μεταφοράς και διανομής.
Το κόστος του άνθρακα παραμένει κεντρικός πυλώνας της ευρωπαϊκής πολιτικής, ωστόσο η Eurelectric ζητά στοχευμένη στήριξη της βιομηχανίας χωρίς να υπονομεύεται το επενδυτικό σήμα του συστήματος ETS. Η πρόταση της Επιτροπής για το ETS Investment Booster, ύψους 30 δισεκατομμυρίων ευρώ, το οποίο χρηματοδοτείται από 400 εκατομμύρια δικαιώματα, μπορεί να προσφέρει βοήθεια στους βιομηχανικούς καταναλωτές. Η βελτιστοποίηση του Αποθεματικού Σταθερότητας της Αγοράς και η αποτελεσματικότερη χρήση των εσόδων από το ETS, τα οποία ξεπέρασαν τα 43 δισεκατομμύρια ευρώ το προηγούμενο έτος, είναι κρίσιμες για την επιτάχυνση της απανθράκωσης και τον μετασχηματισμό της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης.
Κρατικές ενισχύσεις και αποφυγή στρεβλωτικών μέτρων
Στο πεδίο του ενεργειακού κόστους, το οποίο αντιπροσωπεύει το 56% της τελικής τιμής, η χρήση κρατικών ενισχύσεων κρίνεται απαραίτητη για την ανακούφιση των βιομηχανικών χρηστών. Το πλαίσιο Clean Industrial State Aid Framework (CISAF) προσφέρει εργαλεία για τη στήριξη των τιμών, υπό την προϋπόθεση ότι αυτά δεν στρεβλώνουν την εσωτερική αγορά. Η Eurelectric υπογραμμίζει ότι η αξιοποίηση της ευελιξίας στην πλευρά της ζήτησης μπορεί να προσφέρει άμεση ελάφρυνση, επιτρέποντας στους καταναλωτές να επωφελούνται από τις περιόδους χαμηλών τιμών και μειώνοντας την εξάρτηση από την παραγωγή που βασίζεται σε ορυκτά καύσιμα κατά τις ώρες αιχμής.
Η αποφυγή παρεμβάσεων όπως τα ανώτατα όρια στις τιμές του φυσικού αερίου ή οι επιδοτήσεις που εφαρμόστηκαν στην Ιβηρική χερσόνησο το 2022 αποτελεί ρητή σύσταση του κλάδου. Τέτοια μέτρα χαρακτηρίζονται ως στρεβλωτικά για την εσωτερική αγορά, καθώς επηρεάζουν τις διασυνοριακές ροές ηλεκτρικής ενέργειας και ενδέχεται να οδηγήσουν τους καταναλωτές μιας χώρας να επιδοτούν τις εξαγωγές προς άλλες περιοχές. Παράλληλα, οι παρεμβάσεις αυτές αποθαρρύνουν τις επενδύσεις σε καθαρή ενέργεια καθιστώντας το φυσικό αέριο τεχνητά φθηνότερο, γεγονός που αυξάνει τη ζήτηση για ορυκτά καύσιμα σε μια περίοδο περιορισμένης διεθνούς προσφοράς και υψηλών τιμών προμήθειας.
Στρατηγικές για μακροχρόνιες συμβάσεις και υποδομές
Η ενίσχυση των μακροχρόνιων συμβάσεων, όπως τα Power Purchase Agreements (PPAs) και τα Contracts for Difference (CfDs), προτείνεται ως η βασική δομική λύση για τη σταθεροποίηση των τιμών λιανικής. Τα εργαλεία αυτά μειώνουν την έκθεση των καταναλωτών στην αστάθεια της αγοράς επόμενης ημέρας και παρέχουν ασφάλεια δικαίου στους παραγωγούς ενέργειας. Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων θα μπορούσε να διαδραματίσει ρόλο επεκτείνοντας τα συστήματα εγγυήσεων για τους αγοραστές PPAs, βελτιώνοντας την πρόσβαση πολλών κλάδων της οικονομίας σε σταθερές τιμές ενέργειας, ενώ η άρση των κανονιστικών εμποδίων θα ενισχύσει τη ρευστότητα σε αυτές τις αγορές.
Η επιτάχυνση της εγκατάστασης εγχώριων μονάδων καθαρής ενέργειας και συστημάτων αποθήκευσης παραμένει η μοναδική βιώσιμη οδός για τη μείωση της εξάρτησης από τις διακυμάνσεις των διεθνών τιμών καυσίμων. Τα κράτη μέλη οφείλουν να απλοποιήσουν τις διαδικασίες αδειοδότησης για νέα έργα και να βελτιστοποιήσουν τη διαχείριση της ουράς αναμονής για τη σύνδεση στο δίκτυο. Η ολοκλήρωση της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς ηλεκτρισμού, μέσω της κατασκευής νέων διασυνδέσεων και της ενισχυμένης διακυβέρνησης, θα επιτρέψει τη μεγιστοποίηση του δυναμικού της καθαρής ενέργειας στην Ευρώπη, περιορίζοντας τις αποκλίσεις των τιμών μεταξύ των διαφορετικών κρατών μελών.
