Περίπου μία στις τέσσερις θέσεις εργασίας παγκοσμίως εκτίθεται στην τεχνητή νοημοσύνη, με την BofA Global Research να υποστηρίζει ότι η βασική επίπτωση της GenAI δεν είναι απαραίτητα η μαζική κατάργηση επαγγελμάτων, αλλά ο ανασχεδιασμός καθηκόντων, δεξιοτήτων και ροών εργασίας. Στην έκθεση «AI Matters #2: Adaptability is the new job security», οι αναλυτές της τράπεζας εκτιμούν ότι περίπου 840 εκατ. θέσεις εργασίας εκτίθενται στην AI, με υψηλότερη έκθεση για νέους εργαζομένους, γυναίκες και άτομα υψηλότερης εκπαίδευσης.
Η ανάλυση απορρίπτει την πιο ακραία εκδοχή ενός σεναρίου μαζικής ανεργίας, επικαλούμενη ιστορικά προηγούμενα από τη βιομηχανική επανάσταση, τη μηχανοποίηση της γεωργίας, την ηλεκτροδότηση και την εποχή του διαδικτύου. Η BofA σημειώνει ότι η τεχνολογία τείνει να αντικαθιστά καθήκοντα και όχι ολόκληρη τη ζήτηση για ανθρώπινη εργασία, ενώ η αύξηση της παραγωγικότητας μπορεί να δημιουργήσει νέες δραστηριότητες. Ταυτόχρονα, η έκθεση αναγνωρίζει ότι η μετάβαση δεν είναι αυτόματη ούτε ομοιόμορφη, καθώς οι κίνδυνοι εντοπίζονται κυρίως στις ανισότητες, στις δεξιότητες και στην κατανομή των οφελών ανάμεσα σε κεφάλαιο και εργασία.
Η έκθεση διαφέρει ανά περιοχή και δεξιότητες
Σε γεωγραφικό επίπεδο, η έκθεση είναι υψηλότερη στις οικονομίες υψηλού εισοδήματος, όπου φθάνει το 33,5% των θέσεων εργασίας, έναντι 11% στις χώρες χαμηλού εισοδήματος. Η Ευρώπη και η Κεντρική Ασία εμφανίζουν ποσοστό 31,7%, οι Αμερικές 28,8%, τα αραβικά κράτη 24,9%, η Ασία-Ειρηνικός 22% και η Αφρική 19,2%. Ωστόσο, σε απόλυτους αριθμούς, η εικόνα αλλάζει, καθώς η Ασία-Ειρηνικός συγκεντρώνει 442 εκατ. εκτεθειμένες θέσεις, περίπου όσες όλες οι υπόλοιπες περιοχές μαζί.
Η BofA αποδίδει ιδιαίτερη σημασία όχι μόνο στο ποσοστό έκθεσης, αλλά και στην ικανότητα προσαρμογής κάθε οικονομίας. Η ανάλυση αναφέρει ότι οι ανεπτυγμένες οικονομίες είναι περισσότερο εκτεθειμένες, αλλά διαθέτουν υψηλότερα επίπεδα εκπαίδευσης, πιο ευέλικτες αγορές εργασίας και καλύτερες υποδομές για να αξιοποιήσουν τα οφέλη της AI. Αντίθετα, σε οικονομίες όπου η ζήτηση για νέες δεξιότητες αυξάνεται ταχύτερα από την προσφορά, η ανάγκη για εκπαίδευση, επανειδίκευση και ενίσχυση της καινοτομίας γίνεται πιο άμεση.
Η AI αλλάζει καθήκοντα και ρόλους
Στο επίκεντρο της ανάλυσης βρίσκεται η διάκριση ανάμεσα στην αυτοματοποίηση και την ενίσχυση της ανθρώπινης εργασίας. Η έκθεση σημειώνει ότι ρόλοι σε διοικητική υποστήριξη, εξυπηρέτηση πελατών, ICT και επαναλαμβανόμενες λειτουργίες έχουν υψηλότερο κίνδυνο αυτοματοποίησης. Αντίθετα, σε επαγγελματικές υπηρεσίες, διοικητικούς ρόλους και τεχνικά επαγγέλματα, η AI λειτουργεί συχνότερα ως εργαλείο υποστήριξης της κρίσης, του συντονισμού και της λήψης αποφάσεων.
Η BofA αναφέρει ότι οι αγορές εργασίας προσαρμόζονται μέσα από αυτοματοποίηση καθηκόντων, ενίσχυση ροών εργασίας, υβριδικούς ρόλους και νέες ειδικότητες που σχετίζονται με την AI. Στις ανεπτυγμένες οικονομίες, μία στις δέκα αγγελίες εργασίας ζητά πλέον μια «νέα δεξιότητα», ενώ στις αναδυόμενες αγορές η αναλογία είναι μία στις είκοσι. Η έκθεση συνδέει αυτή τη μεταβολή με την ανάγκη διαρκούς μάθησης, καθώς πολλά επαγγέλματα είναι πιθανότερο να μετασχηματιστούν παρά να εξαφανιστούν.
Η agentic AI αυξάνει την αβεβαιότητα
Η ανάλυση δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην agentic AI, δηλαδή σε συστήματα που δεν περιορίζονται στη δημιουργία περιεχομένου, αλλά μπορούν να αναλαμβάνουν ενέργειες, να εκτελούν scripts, να τροποποιούν codebases, να οργανώνουν ροές εργασίας και να εκτελούν πολυβηματικές διαδικασίες χωρίς ανθρώπινη παρέμβαση. Η BofA αναφέρει ότι η εξέλιξη αυτή ενισχύει το θέμα της «one-person company», καθώς μειώνει τα εμπόδια εισόδου σε επιχειρηματικές δραστηριότητες που παλαιότερα απαιτούσαν ομάδες.
Το σημείο αυτό διαφοροποιεί τη σημερινή συζήτηση από προηγούμενες τεχνολογικές μεταβολές. Η έκθεση σημειώνει ότι οι δυνατότητες των LLMs να εκτελέσουν θεωρητικά εργασιακά καθήκοντα είναι πολύ μεγαλύτερες από την αυτοματοποίηση που παρατηρείται σήμερα στην πράξη. Αυτό σημαίνει ότι η επίπτωση στην αγορά εργασίας θα εξαρτηθεί από την ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία σε σχέση με την ικανότητα εργαζομένων, επιχειρήσεων και θεσμών να προσαρμοστούν.
Οι ανισότητες παραμένουν βασικός κίνδυνος
Στο σκέλος των μισθών, η BofA αναφέρει ότι τα μέχρι στιγμής στοιχεία δεν δείχνουν ευρεία αρνητική επίπτωση ανάμεσα σε επαγγέλματα, αλλά εμφανίζουν ανομοιογενείς πιέσεις εντός επαγγελμάτων. Με βάση έρευνα της Federal Reserve Bank of Dallas, δεν καταγράφεται σημαντική σχέση ανάμεσα στην έκθεση ενός επαγγέλματος στην AI και την αύξηση μισθών μετά το 2022. Ωστόσο, η ίδια έρευνα εμφανίζει αυξημένη διαφοροποίηση μέσα στα επαγγέλματα, με μεγαλύτερη στήριξη για πιο έμπειρους εργαζομένους και ασθενέστερη εικόνα στην είσοδο νέων εργαζομένων.
Η μεγαλύτερη ανησυχία της έκθεσης αφορά την πιθανότητα τα οφέλη παραγωγικότητας να κατευθυνθούν δυσανάλογα προς τους κατόχους κεφαλαίου και όχι προς την εργασία. Η BofA αναφέρει ότι η πρώιμη εμπειρική εικόνα από IMF και OECD δείχνει σημαντικά κέρδη παραγωγικότητας σε επίπεδο επιχείρησης, ειδικά σε πρώιμους χρήστες με επαρκές κεφάλαιο και υποδομές δεδομένων, αλλά περιορισμένες και άνισες μισθολογικές αντιδράσεις. Για τον λόγο αυτό, η έκθεση δίνει έμφαση σε πολιτικές στήριξης της εργασίας, επενδύσεις σε δεξιότητες, φορολογικά κίνητρα για εκπαίδευση εργαζομένων και μηχανισμούς παρακολούθησης της επίδρασης της AI στην αγορά εργασίας.
