Ακριβότερες γίνονται από την 1η Ιουλίου 2026 οι ηλεκτρονικές αγορές χαμηλής αξίας που εισάγονται στην Ευρωπαϊκή Ένωση, καθώς τίθεται σε ισχύ προσωρινός δασμός €3 ανά είδος για αποστολές έως €150. Το μέτρο συνδέεται με την κατάργηση της τελωνειακής εξαίρεσης de minimis και αφορά κυρίως τη μαζική ροή φθηνών προϊόντων από χώρες εκτός ΕΕ, με έμφαση στα εμπορεύματα που διακινούνται μέσω πλατφορμών όπως η Shein και η Temu.
Οι εισαγωγές ηλεκτρονικού εμπορίου στην ΕΕ έφτασαν πέρυσι σχεδόν τα 6 δισ. αντικείμενα, ενώ η Κίνα αντιστοιχούσε περίπου στο 90% των εμπορευμάτων κάτω των €150, από είδη ταχείας μόδας και προϊόντα ομορφιάς έως ηλεκτρονικά. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσιάζει την αλλαγή ως παρέμβαση για ισότιμους όρους ανταγωνισμού και καλύτερη ασφάλεια προϊόντων, σε μια περίοδο που η αύξηση των εισαγωγών διευρύνει το εμπορικό έλλειμμα της ΕΕ με την Κίνα και εντείνει τις πιέσεις σε ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Πώς αλλάζει το καθεστώς για τις εισαγωγές
Για δεκαετίες, η τελωνειακή εξαίρεση για αποστολές χαμηλής αξίας επέτρεπε στις συνοριακές αρχές να περιορίζουν τον διοικητικό φόρτο και να κρατούν χαμηλότερο το κόστος για τους καταναλωτές. Η νέα χρέωση ανατρέπει αυτό το καθεστώς, καθώς πωλητές, μεταφορείς δεμάτων ή τελωνειακοί μεσίτες θα καλούνται να καταβάλουν τον δασμό, με το κόστος να μετακυλίεται στους αγοραστές. Η FedEx, σε ενημέρωση για τη νέα χρέωση, ανέφερε ότι θα «ανακτήσει το ποσό από τον πελάτη».
Η εφαρμογή του δασμού έχει και τεχνική πολυπλοκότητα. Η χρέωση υπολογίζεται με βάση τον δασμολογικό κωδικό και τη χώρα προέλευσης. Ένα δέμα με τρία t-shirts δηλωμένα στον ίδιο δασμολογικό κωδικό θα επιβαρύνεται με €3, ενώ ένα δέμα με ένα t-shirt και ένα βιβλίο θα φτάνει τα €6. Αν τρία είδη έχουν τον ίδιο κωδικό αλλά διαφορετικές χώρες προέλευσης, η επιβάρυνση φτάνει τα €9.
Πιθανές καθυστερήσεις και πρόσθετη τελωνειακή συμμόρφωση
Εταιρείες μεταφορών αναφέρουν ότι η αλλαγή θα κάνει τη διαδικασία πιο σύνθετη. Κατά την εκτίμησή του, μπορεί να υπάρξει αρχικό κύμα συναλλαγών που θα σταματούν στο ηλεκτρονικό ταμείο, όταν ο πελάτης βλέπει πρόσθετη χρέωση €3, €6 ή €9. Η ίδια εικόνα συμπληρώνεται από προειδοποιήσεις μεταφορέων για πιθανή συμφόρηση στην εφοδιαστική αλυσίδα κατά την πρώτη φάση εφαρμογής του μέτρου.
Η αλλαγή εντάσσεται στον ευρύτερο εκσυγχρονισμό του τελωνειακού καθεστώτος της ΕΕ για το ηλεκτρονικό εμπόριο, που αναπτύσσεται έως το 2028. Στο ίδιο πλαίσιο προβλέπεται πρόσθετο τέλος διαχείρισης από τον Νοέμβριο του 2026 το νωρίτερο, το οποίο η DHL εκτιμά περίπου στα €2 ανά αποστολή. Οι νέες απαιτήσεις υποβολής τελωνειακών στοιχείων και η πιθανή μετατόπιση φορτίων από τις express υπηρεσίες σε φθηνότερες, πιο μαζικές μορφές μεταφοράς μπορεί να οδηγήσουν σε βραδύτερες παραδόσεις.
Τι ισχύει για τον ΦΠΑ στο IOSS
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έδωσε στη διαδικασία εφαρμογής διευκρίνιση για τη φορολογική μεταχείριση του νέου δασμού. Για επιχειρήσεις που χρησιμοποιούν το Import One Stop Shop, ή IOSS, ο δασμός των €3 μένει εκτός της βάσης ΦΠΑ. Η αιτιολόγηση είναι ότι ο ΦΠΑ στο IOSS εισπράττεται κατά την αποδοχή της πληρωμής από τον πελάτη, ενώ ο δασμός γεννάται αργότερα, όταν γίνεται αποδεκτή η τελωνειακή διασάφηση για θέση σε ελεύθερη κυκλοφορία.
Η μεταχείριση αλλάζει όταν χρησιμοποιούνται οι Special Arrangements ή η κανονική διαδικασία εισαγωγής. Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο ΦΠΑ υπολογίζεται κατά την εισαγωγή και ο δασμός των €3 περιλαμβάνεται στη φορολογητέα αξία. Αντίθετα, το μελλοντικό τέλος διαχείρισης της Ένωσης θα βρίσκεται εκτός πεδίου ΦΠΑ, καθώς θα θεωρείται αμοιβή για υπηρεσίες που παρέχονται από τελωνειακές αρχές ως δημόσιοι φορείς και όχι τελωνειακός δασμός.
Επιπτώσεις για εμπόρους και μικρές επιχειρήσεις
Οι νέοι κανόνες προβληματίζουν εταιρείες εκτός ΕΕ, καθώς η επιβάρυνση αφορά τόσο το άμεσο κόστος όσο και την πρόσθετη συμμόρφωση σε μια αγορά περίπου 450 εκατ. καταναλωτών. Ο Marco Forgione, γενικός διευθυντής του Chartered Institute of Export & International Trade του Ηνωμένου Βασιλείου, σημείωσε ότι, παρότι τα νέα πρωτόκολλα στοχεύουν πλατφόρμες όπως η Temu και η Shein, η λύση «πιάνει τους πάντες». Κατά την άποψή του, οι χαμένοι θα είναι μικρές επιχειρήσεις που πωλούν προς την ΕΕ μέσω του συστήματος ταχείας αποστολής δεμάτων.
Το ζήτημα επηρεάζει και τη βρετανική αγορά, όπου η κυβέρνηση σχεδίαζε αρχικά να καταργήσει το όριο αδασμολόγητων εισαγωγών των £135 το 2029, αλλά ανακοίνωσε ότι θα επισπεύσει τη μετάβαση κατά έξι μήνες, για τον Οκτώβριο του 2028. Ο Andrew Goodacre, επικεφαλής της British Independent Retailers Association, ανέφερε ότι περίπου 1 δισ. προϊόντα εισέρχονται κάθε χρόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο με το καθεστώς χαμηλής αξίας, επιβαρύνοντας τον ανταγωνισμό για τα φυσικά καταστήματα που αντιμετωπίζουν αυξημένα ενοίκια, ενεργειακό κόστος και μισθολογικές δαπάνες.
