Αύξηση 6% στα 1,6 τρισ. δολάρια κατέγραψαν οι παγκόσμιες άμεσες ξένες επενδύσεις το 2025, βάζοντας τέλος σε δύο διαδοχικά έτη υποχώρησης. Η παγκόσμια επενδυτική ανάκαμψη, ωστόσο, παρέμεινε περιορισμένη σε εύρος και άνισα κατανεμημένη, όπως αναφέρει η έκθεση World Investment Report 2026 της UN Trade and Development (UNCTAD). Οι εισροές προς τις ανεπτυγμένες οικονομίες αυξήθηκαν κατά 11%, ενώ στις αναπτυσσόμενες οικονομίες η άνοδος περιορίστηκε στο 2%, με το συνολικό ύψος των επενδύσεων να φθάνει τα 901 δισ. δολάρια.
Η εικόνα αυτή συνδέεται με αυξανόμενη συγκέντρωση των κεφαλαίων σε συγκεκριμένες χώρες, κλάδους και έργα. Οι 20 μεγαλύτερες οικονομίες υποδοχής προσέλκυσαν πάνω από το 80% των παγκόσμιων άμεσων ξένων επενδύσεων το 2025. Η UNCTAD επισημαίνει ότι η άνοδος των συνολικών ροών δεν συνεπάγεται αυτομάτως περισσότερα εργοστάσια, υποδομές, θέσεις εργασίας ή μεταφορά τεχνολογίας, καθώς κρίσιμο ρόλο παίζουν ο προορισμός των κεφαλαίων, το είδος των έργων και η συμβολή τους στην παραγωγική ικανότητα των οικονομιών.
Οι ροές συγκεντρώνονται σε λίγες οικονομίες
Οι αναπτυσσόμενες οικονομίες απορρόφησαν περισσότερο από το ήμισυ των παγκόσμιων άμεσων ξένων επενδύσεων, αλλά οι επιδόσεις διαφοροποιήθηκαν αισθητά ανά περιοχή. Η αναπτυσσόμενη Ασία παρέμεινε ο μεγαλύτερος αποδέκτης, με εισροές 644 δισ. δολαρίων. Η Λατινική Αμερική και η Καραϊβική κατέγραψαν αύξηση 14%, φθάνοντας τα 188 δισ. δολάρια, ενώ η Αφρική προσέλκυσε περίπου 70 δισ. δολάρια, ποσό χαμηλότερο από το εξαιρετικά υψηλό επίπεδο του 2024, αλλά κατά ένα τρίτο υψηλότερο από τον μέσο όρο της περιόδου 2010-2024.
Στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, οι επενδυτικές εισροές αυξήθηκαν κατά 21% στα 43 δισ. δολάρια. Παρά την άνοδο, αντιστοιχούσαν μόλις στο 2,7% των παγκόσμιων ροών, ενώ μεγάλο μέρος τους συγκεντρώθηκε σε περιορισμένο αριθμό οικονομιών, κυρίως χωρών με σημαντικούς φυσικούς πόρους. Η κατανομή αυτή ενισχύει την εικόνα μιας ανάκαμψης που διαφέρει σημαντικά ως προς τη γεωγραφική κάλυψη και τις αναπτυξιακές δυνατότητες που δημιουργεί.
Τα data centers οδηγούν την αύξηση της αξίας των έργων
Ιδιαίτερα έντονη ήταν η συγκέντρωση σε κλάδους που συνδέονται με την τεχνολογία, την ενέργεια και τη βιομηχανική πολιτική. Οι υποδομές AI, οι ημιαγωγοί, τα κρίσιμα ορυκτά και οι τεχνολογίες και υπηρεσίες ενεργειακής μετάβασης αντιπροσώπευσαν το 44% της αξίας των παγκόσμιων νέων επενδυτικών έργων το 2025, από 16% το 2020. Η άνοδος της αξίας των έργων προήλθε κυρίως από τα data centers και ακολούθησαν το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, καθώς και οι ημιαγωγοί.
Στους περισσότερους άλλους κλάδους καταγράφηκαν μειώσεις, μεταξύ άλλων στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, στις υποδομές και στη μεταποίηση. Παράλληλα, οι οικονομίες χαμηλού και χαμηλότερου μεσαίου εισοδήματος προσέλκυσαν περίπου 10% των επενδύσεων σε στρατηγικούς κλάδους την περίοδο 2020-2025, έναντι ποσοστού άνω του 20% στους υπόλοιπους τομείς. Το 2025, οι κυβερνήσεις υιοθέτησαν αριθμό-ρεκόρ 229 μέτρων επενδυτικής πολιτικής, τα περισσότερα ευνοϊκά για τους επενδυτές, αλλά με αυξημένη στόχευση σε στρατηγικές βιομηχανίες, εγχώριες προτεραιότητες και ζητήματα οικονομικής ασφάλειας.
Τα αναπτυξιακά οφέλη παραμένουν άνισα κατανεμημένα
Για τις αναπτυσσόμενες χώρες, η νέα επενδυτική πραγματικότητα δημιουργεί ευκαιρίες αλλά και κινδύνους, καθώς τα έργα γίνονται περισσότερο κεφαλαιοβόρα, τεχνολογικά απαιτητικά και εξαρτημένα από δημόσια στήριξη. Η UNCTAD αναφέρει ότι η προσέλκυση κεφαλαίων χρειάζεται να συνοδεύεται από ρεαλιστική ένταξη στις αλυσίδες αξίας, αποτελεσματικότερη διευκόλυνση επενδύσεων, αξιόπιστες υποδομές, αναβάθμιση δεξιοτήτων, ανάπτυξη προμηθευτών και ισχυρότερες περιφερειακές αγορές. Παράλληλα, θεωρεί αναγκαία τη διεθνή συνεργασία ώστε οι επενδυτικές σχέσεις να υπηρετούν τόσο την ανθεκτικότητα των επενδυτών όσο και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες των χωρών υποδοχής.
Οι προοπτικές για το 2026 παραμένουν δύσκολες, καθώς η αβεβαιότητα στην εμπορική πολιτική, οι γεωπολιτικές εντάσεις, οι συγκρούσεις, το υψηλό κόστος χρηματοδότησης και ο οικονομικός κατακερματισμός εξακολουθούν να επηρεάζουν τις επενδυτικές αποφάσεις. Η UNCTAD εκτιμά ότι ο ανταγωνισμός για έργα σε στρατηγικούς κλάδους θα ενταθεί, καθώς οι κυβερνήσεις επιδιώκουν νέες πηγές ανάπτυξης και τεχνολογικό πλεονέκτημα. Τα ευρήματα θα τεθούν στο επίκεντρο του World Investment Forum 2026, που θα πραγματοποιηθεί στη Ντόχα από τις 25 έως τις 27 Οκτωβρίου.
