Από την 1η Νοεμβρίου 2026 θα μπορούν τα πολιτικά κόμματα να ζητούν από το Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο (ΕΔΣ) την κοστολόγηση προεκλογικών μέτρων, με ανώτατο όριο έως 10 προτάσεις ανά κόμμα. Η διαδικασία εφαρμόζεται για πρώτη φορά στην Ελλάδα. Η συμμετοχή είναι εθελοντική και αφορά κόμματα και συνασπισμούς που λειτουργούν νόμιμα και έχουν δικαίωμα συμμετοχής στις βουλευτικές εκλογές.
Το τεχνικό υπόμνημα που δημοσιεύθηκε στις 30 Ιουλίου προβλέπεται να επικαιροποιηθεί και να οριστικοποιηθεί την 1η Νοεμβρίου 2026, ημερομηνία έναρξης της διαδικασίας. Κάθε κόμμα θα υποβάλλει μία ενιαία αίτηση ανά κοινοβουλευτική περίοδο, μέσω εξουσιοδοτημένου εκπροσώπου. Η κανονική προθεσμία λήγει 120 ημέρες πριν από τις εκλογές, ενώ αιτήματα που κατατίθενται αργότερα ενδέχεται να μην ολοκληρωθούν εγκαίρως.
Ποια μέτρα θα εξετάζονται
Οι προτάσεις πρέπει να περιγράφουν με σαφήνεια την παρέμβαση, τους δικαιούχους, το μέγεθος της αλλαγής, την ημερομηνία έναρξης, τη διάρκεια και τυχόν εξαιρέσεις. Απαιτείται επίσης συμμόρφωση με το Σύνταγμα, το ευρωπαϊκό δίκαιο και τις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας. Προτεραιότητα θα δίνεται σε μέτρα με σημαντικό δημοσιονομικό αποτύπωμα, ενδεικτικά άνω των 50 εκατ. ευρώ ετησίως, για τα οποία υπάρχουν επαρκή στοιχεία και αξιόπιστη μέθοδος εκτίμησης.
Στις ενδεικτικές κατηγορίες περιλαμβάνονται αλλαγές στη φορολογία εισοδήματος, στην έμμεση φορολογία και στους ειδικούς φόρους κατανάλωσης, καθώς και κοινωνικές μεταβιβάσεις, επιδόματα, μισθολογικές παρεμβάσεις στο Δημόσιο και αναπροσαρμογές συντάξεων. Αμυντικές προμήθειες, μεγάλα έργα υποδομών, ιδιαίτερα σύνθετες παρεμβάσεις υψηλής αβεβαιότητας και μέτρα με κυρίως έμμεσες μακροοικονομικές επιδράσεις μπορεί να εξαιρεθούν ή να εξεταστούν κατ’ εξαίρεση. Κάθε κόμμα μπορεί να καταθέτει αποκλειστικά μέτρα του δικού του προγράμματος.
Η διαδικασία και η δημοσίευση
Μετά την επιβεβαίωση του αιτήματος με το Παράρτημα Β, το ΕΔΣ θα αναρτά μόνο τον αριθμό των προτάσεων και το κόμμα που τις κατέθεσε, χωρίς το περιεχόμενό τους. Οι αιτήσεις και τα στοιχεία θα παραμένουν εμπιστευτικά, ενώ οι αναλυτές θα λαμβάνουν μόνο τις πληροφορίες που χρειάζονται. Αν ένα κόμμα υποβάλει περισσότερα μέτρα, θα καθορίζει τη σειρά προτεραιότητας για την εξέτασή τους. Οι αιτήσεις θα αξιολογούνται με βάση τη σειρά υποβολής τους.
Το ΕΔΣ μπορεί να κοινοποιεί προκαταρκτική εκτίμηση, επιτρέποντας στο κόμμα να αποσύρει ή να τροποποιήσει την πρόταση πριν από την τελική κοστολόγηση. Η τελική εκτίμηση θα δημοσιεύεται κανονικά μετά από έγγραφη αποδοχή μέσω του Παραρτήματος Δ. Αν παρέλθει εύλογο διάστημα χωρίς έγγραφη απάντηση, το Συμβούλιο διατηρεί δικαίωμα δημοσίευσης για λόγους διαφάνειας. Κατά τις τελευταίες 30 ημέρες πριν από τις εκλογές αναστέλλονται η παράδοση και η δημοσίευση αποτελεσμάτων.
Η βασική κοστολόγηση θα συνδυάζει στατική επίπτωση και άμεσες συμπεριφορικές επιδράσεις, όταν οι δεύτερες μπορούν να εκτιμηθούν αξιόπιστα. Ευρύτερες μακροοικονομικές επιδράσεις δεύτερου γύρου μένουν εκτός της βασικής ποσοτικοποίησης. Η διαδικασία περιορίζεται στην τεχνική εκτίμηση του δημοσιονομικού αποτελέσματος, χωρίς κρίση για τη σκοπιμότητα ή την κοινωνική αξία του μέτρου. Οι εκτιμήσεις θα καλύπτουν το τρέχον οικονομικό έτος και έως τέσσερα επιπλέον έτη, με κοινό βασικό σενάριο που θα δημοσιεύεται στην αρχή κάθε περιόδου κοστολόγησης.
Δεδομένα και επόμενα βήματα
Για την άντληση στοιχείων προβλέπεται συνεργασία με την ΑΑΔΕ, το ΓΛΚ, την ΕΛΣΤΑΤ, τον e-ΕΦΚΑ, τον ΟΠΕΚΑ, τη ΔΥΠΑ, το ΤΕΚΑ και άλλους δημόσιους φορείς, μέσω μνημονίων συνεργασίας. Η σχετική αλληλογραφία θα παραμένει εμπιστευτική και η ταυτότητα του κόμματος θα γνωστοποιείται μόνο όπου χρειάζεται για την ανάλυση. Περιορισμένη πρόσβαση στα απαιτούμενα δεδομένα μπορεί να οδηγήσει σε αιτιολογημένη απόφαση του ΕΔΣ να μην προχωρήσει σε κοστολόγηση. Ειδικά για τις εκλογές του 2027, το Συμβούλιο μπορεί να θέσει πρόσθετους επιχειρησιακούς περιορισμούς ή κριτήρια ιεράρχησης.
Η πρόεδρος του ΕΔΣ, Αναστασία Μιαούλη, ανέφερε ότι οι ανεξάρτητες ποσοτικοποιήσεις μπορούν να βοηθήσουν τους πολίτες να αξιολογήσουν τις πιθανές δημοσιονομικές συνέπειες των κομματικών προτάσεων, επισημαίνοντας ότι η εφαρμογή προϋποθέτει τη στήριξη των ίδιων των κομμάτων. Διευκρινιστικές ερωτήσεις μπορούν να σταλούν έως τις 30 Σεπτεμβρίου 2026, με το ΕΔΣ να προγραμματίζει την ανάρτηση των ερωτήσεων και των απαντήσεων έως τις 31 Οκτωβρίου.
