Σήμερα, 12 Αυγούστου 2026, αρχίζουν να εφαρμόζονται γενικά στην Ευρωπαϊκή Ένωση οι διατάξεις του νέου Κανονισμού για τις Συσκευασίες και τα Απόβλητα Συσκευασιών (PPWR). Το πλαίσιο εισάγει ενιαίες απαιτήσεις για ολόκληρο τον κύκλο ζωής των συσκευασιών, από τον σχεδιασμό και τη σύνθεσή τους έως τη συλλογή, την επαναχρησιμοποίηση και την ανακύκλωση.
Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2025/40 τέθηκε σε ισχύ στις 11 Φεβρουαρίου 2025. Καλύπτει όλες τις συσκευασίες και τα απόβλητα συσκευασιών, ανεξάρτητα από το υλικό ή την προέλευσή τους, και αντικαθιστά σε γενικές γραμμές την Οδηγία 94/62/ΕΚ, η οποία καταργείται επίσης από σήμερα, με ορισμένες διατάξεις να παραμένουν σε ισχύ.
Περιορισμοί στα PFAS και υποχρεώσεις συμμόρφωσης
Από σήμερα, οι συσκευασίες που προορίζονται να έρθουν σε επαφή με τρόφιμα δεν μπορούν να διατίθενται στην αγορά της ΕΕ όταν η συγκέντρωση PFAS φτάνει ή υπερβαίνει τα όρια του κανονισμού. Τα όρια αφορούν κάθε μεμονωμένη PFAS που μετράται με στοχευμένη ανάλυση στα 25 ppb, το άθροισμα των PFAS με στοχευμένη ανάλυση στα 250 ppb και το συνολικό περιεχόμενο PFAS, περιλαμβανομένων των πολυμερικών PFAS, στα 50 ppm.
Οι PFAS αποτελούν ευρεία ομάδα χημικών ουσιών που έχουν χρησιμοποιηθεί, μεταξύ άλλων, σε ορισμένες συσκευασίες τροφίμων για την αντοχή τους σε νερό και λίπος. Η νέα ρύθμιση αφορά ειδικά τις συσκευασίες επαφής με τρόφιμα και λειτουργεί παράλληλα με άλλους ευρωπαϊκούς κανόνες για τις χημικές ουσίες και τα υλικά που έρχονται σε επαφή με τρόφιμα.
Για τις επιχειρήσεις, η αλλαγή μεταφράζεται σε ενισχυμένες υποχρεώσεις τεκμηρίωσης. Οι κατασκευαστές οφείλουν να διενεργούν αξιολόγηση συμμόρφωσης, να εκδίδουν δήλωση συμμόρφωσης της ΕΕ και να διατηρούν την τεχνική τεκμηρίωση για πέντε χρόνια ή για δέκα χρόνια στην περίπτωση επαναχρησιμοποιούμενων συσκευασιών. Οι εισαγωγείς πρέπει να διασφαλίζουν ότι η αξιολόγηση έχει ολοκληρωθεί, ενώ οι διανομείς ελέγχουν την τήρηση των σχετικών υποχρεώσεων. Σε περίπτωση υποψίας μη συμμόρφωσης, προβλέπονται διορθωτικές ενέργειες, όπως απόσυρση ή ανάκληση, καθώς και ενημέρωση των αρμόδιων αρχών.
Λιγότερο υλικό, ανακυκλωσιμότητα και επαναχρησιμοποίηση
Ο PPWR απαιτεί οι συσκευασίες να σχεδιάζονται με τον μικρότερο αναγκαίο βάρος και όγκο, χωρίς να θίγεται η λειτουργικότητα ή η ασφάλειά τους. Περιορίζει επίσης σχεδιασμούς που δημιουργούν τεχνητά την εντύπωση μεγαλύτερης ποσότητας προϊόντος, όπως τα διπλά τοιχώματα και οι ψευδείς πυθμένες, με ειδικές εξαιρέσεις για ορισμένα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας.
Στόχος είναι όλες οι συσκευασίες που διατίθενται στην αγορά της ΕΕ να είναι ανακυκλώσιμες με οικονομικά βιώσιμο τρόπο έως το 2030. Από τότε ενεργοποιείται σύστημα βαθμίδων απόδοσης ανακυκλωσιμότητας, ενώ από το 2035 οι συσκευασίες θα πρέπει να μπορούν να συλλέγονται, να διαχωρίζονται και να ανακυκλώνονται σε μεγάλη κλίμακα. Από το 2038 θα ισχύσουν αυστηρότερες βαθμίδες ανακυκλωσιμότητας. Παράλληλα, τίθενται ελάχιστα ποσοστά ανακυκλωμένου υλικού μετά την κατανάλωση για τις πλαστικές συσκευασίες, με συγκεκριμένες εξαιρέσεις.
Τα επόμενα ορόσημα έως το 2030
Έως τις 12 Φεβρουαρίου 2027, εστιατόρια και καφέ που προσφέρουν φαγητό ή ροφήματα σε συσκευασία takeaway θα πρέπει να δίνουν στους καταναλωτές τη δυνατότητα να χρησιμοποιούν δικά τους δοχεία, με τους ίδιους όρους και χωρίς επιπλέον χρέωση. Έως τις 12 Φεβρουαρίου 2028, θα πρέπει να προσφέρουν και τη δυνατότητα παραλαβής σε επαναχρησιμοποιούμενη συσκευασία, στο πλαίσιο συστήματος επαναχρησιμοποίησης και χωρίς πρόσθετο κόστος.
Έως το 2029, τα κράτη μέλη θα πρέπει να εφαρμόσουν συστήματα επιστροφής εγγύησης για πλαστικά και μεταλλικά δοχεία ποτών μίας χρήσης, εκτός αν έχουν ήδη επιτύχει τα προβλεπόμενα υψηλά ποσοστά χωριστής συλλογής. Από το 2030, οι ομαδοποιημένες, μεταφορικές και συσκευασίες ηλεκτρονικού εμπορίου θα υπόκεινται σε όριο 50% κενού χώρου, από την 1η Ιανουαρίου 2030 ή τρία χρόνια μετά την έναρξη ισχύος της σχετικής εκτελεστικής πράξης της Επιτροπής, ανάλογα με το ποια ημερομηνία έπεται.
Την ίδια χρονιά τίθενται περιορισμοί σε συγκεκριμένες συσκευασίες μίας χρήσης, μεταξύ άλλων για προσυσκευασμένα φρούτα και λαχανικά κάτω του 1,5 κιλού, ατομικές μερίδες καρυκευμάτων και σαλτσών, μικρές συσκευασίες καλλυντικών ξενοδοχείων και τις περισσότερες πολύ λεπτές πλαστικές σακούλες.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το 40% των πλαστικών που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ αφορά συσκευασίες, ενώ το 2022 παρήχθησαν 186,5 κιλά αποβλήτων συσκευασίας ανά κάτοικο. Το πλαίσιο θέτει στόχους μείωσης των αποβλήτων συσκευασίας ανά κάτοικο κατά 5% έως το 2030, 10% έως το 2035 και 15% έως το 2040, σε σύγκριση με τα επίπεδα του 2018. Παράλληλα, διατηρείται ο στόχος ανακύκλωσης του 70% του συνόλου των αποβλήτων συσκευασίας έως το 2030.
