Το κόστος, η έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης, η αβεβαιότητα γύρω από την απόδοση των επενδύσεων και τα διοικητικά εμπόδια αποτελούν βασικούς παράγοντες που δυσκολεύουν την πράσινη μετάβαση των επιχειρήσεων της Αττικής, σύμφωνα με τη δεύτερη θεματική μελέτη του Παρατηρητηρίου Ανταγωνιστικότητας και Επιχειρηματικότητας «Athens Forward». Η έρευνα πραγματοποιήθηκε σε συνεργασία με την Grant Thornton, με τη συμμετοχή 309 επιχειρήσεων του Λεκανοπεδίου.
Τα στοιχεία καταγράφουν ότι 37% των επιχειρήσεων διαθέτουν ή εφαρμόζουν στρατηγική κλιματικής ουδετερότητας, επίσημα τεκμηριωμένη ή άτυπη, ενώ ακόμη 26% σχεδιάζουν να υιοθετήσουν σχετική στρατηγική. Σχεδόν οι μισές επιχειρήσεις ούτε προσφέρουν ούτε σχεδιάζουν πράσινα προϊόντα ή υπηρεσίες, με τη μελέτη να συνδέει το εύρημα με την περιορισμένη ενσωμάτωση της βιωσιμότητας στον πυρήνα του επιχειρηματικού μοντέλου.
Από τον σχεδιασμό στην επένδυση
Η μελέτη εντοπίζει απόσταση μεταξύ της αναγνώρισης της σημασίας της πράσινης μετάβασης και της υλοποίησης συγκεκριμένων παρεμβάσεων. Οι επιχειρήσεις συνδέουν την εξοικονόμηση ενέργειας, τη μείωση του περιβαλλοντικού αποτυπώματος και τις βιώσιμες πρακτικές με τη λειτουργία και την ανταγωνιστικότητά τους, ωστόσο η μετάβαση από τον σχεδιασμό στην επένδυση συναντά εμπόδια.
Οι δυσκολίες εμφανίζονται εντονότερα στις μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις, όπου οι οικονομικοί και ανθρώπινοι πόροι είναι περισσότερο περιορισμένοι. Εκτός από το κόστος και την έλλειψη εξειδικευμένης γνώσης, η μελέτη καταγράφει ως ανασταλτικούς παράγοντες την αβεβαιότητα για την απόδοση μιας επένδυσης και τις περιορισμένες οργανωτικές δυνατότητες.
Η εικόνα για τη στρατηγική κλιματικής ουδετερότητας παραμένει κατακερματισμένη. Από το σύνολο των επιχειρήσεων, 18% δηλώνει ότι διαθέτει επίσημα τεκμηριωμένη στρατηγική και 19% άτυπη, ενώ 26% σχεδιάζει να υιοθετήσει. Αντίθετα, 19% δηλώνει ότι δεν διαθέτει στρατηγική και δεν σχεδιάζει να αποκτήσει, 13% απαντά ότι δεν γνωρίζει και 5% ότι είναι ήδη κλιματικά ουδέτερο.
Γραφειοκρατία και ανάγκη συντονισμένης υποστήριξης
Η χρηματοδότηση χαρακτηρίζεται βασική προϋπόθεση για την υλοποίηση επενδύσεων πράσινου μετασχηματισμού, αλλά η μελέτη επισημαίνει ότι από μόνη της δεν αρκεί. Οι επιχειρήσεις χρειάζονται ταυτόχρονα ενημέρωση, τεχνική συμβουλευτική και πρακτική καθοδήγηση, ώστε να μπορούν να επιλέγουν τις κατάλληλες παρεμβάσεις, να διαμορφώνουν ώριμα επενδυτικά σχέδια και να αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαθέσιμους πόρους.
Οι διοικητικές διαδικασίες και η πολυπλοκότητα του κανονιστικού πλαισίου καταγράφονται επίσης μεταξύ των βασικών εμποδίων. Σύμφωνα με τη μελέτη, αυξάνουν τον χρόνο και το κόστος προετοιμασίας των επενδύσεων και δημιουργούν πρόσθετη αβεβαιότητα, κυρίως για επιχειρήσεις χωρίς εξειδικευμένο προσωπικό ή οργανωμένες υπηρεσίες υποστήριξης.
Στο δεύτερο θεματικό webinar του Παρατηρητηρίου συζητήθηκε η ανάγκη στενότερης συνεργασίας μεταξύ επιχειρήσεων, Περιφέρειας, επιμελητηρίων, πανεπιστημίων, ερευνητικών φορέων και οργανισμών που σχεδιάζουν ή διαχειρίζονται χρηματοδοτικά και αναπτυξιακά προγράμματα. Η Περιφέρεια Αττικής τοποθετεί τον ρόλο της σε συμπληρωματικό, επιτελικό και καταλυτικό επίπεδο, χωρίς να υποκαθιστά τις εθνικές και κεντρικές αρχές ή να δημιουργεί παράλληλο σύστημα δράσεων και χρηματοδοτικών εργαλείων.
Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς ανέφερε ότι οι επιχειρήσεις χρειάζονται «αξιόπιστη ενημέρωση, πρακτική καθοδήγηση, τεχνική υποστήριξη και σαφείς διαδικασίες», ώστε να περιορίζεται το ρίσκο και να διευκολύνεται η πραγματοποίηση επενδύσεων. Όπως σημείωσε, στόχος είναι η Περιφέρεια να συνδέει τις επιχειρήσεις με τη χρηματοδότηση, τη γνώση, την επιστημονική κοινότητα και τους παραγωγικούς φορείς.
1.044 επενδυτικά σχέδια μέσω «Attiki On»
Η Περιφέρεια συνδέει τη συγκεκριμένη στρατηγική και με το πρόγραμμα «Attiki On», δράση του ΕΣΠΑ για μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις. Μέσω του προγράμματος έχουν εγκριθεί 1.044 επενδυτικά σχέδια συνολικής χρηματοδότησης 95,5 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκούς πόρους της Περιφέρειας Αττικής.
Η χρηματοδότηση καλύπτει, μεταξύ άλλων, παρεμβάσεις που αφορούν τον ψηφιακό και τεχνολογικό μετασχηματισμό, την ενεργειακή αναβάθμιση εγκαταστάσεων και εξοπλισμού, την ενίσχυση της παραγωγικής ικανότητας, τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας και τη δημιουργία ή διατήρηση θέσεων εργασίας. Περιλαμβάνει επίσης επενδύσεις που συμβάλλουν στη μείωση της ενεργειακής κατανάλωσης και του λειτουργικού κόστους των επιχειρήσεων.
Ο Νίκος Χαρδαλιάς ανέφερε ότι στόχος της Περιφέρειας είναι να συνδεθεί η πράσινη μετάβαση με την ανταγωνιστικότητα, την παραγωγικότητα και την ανθεκτικότητα των επιχειρήσεων, με έμφαση στη μείωση του κόστους προσαρμογής και στη διευκόλυνση της υλοποίησης επενδύσεων.
