Ο μέσος γενικός δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου στην Ελλάδα ήταν στο πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026 κατά 11,0% υψηλότερος από το αντίστοιχο προ πανδημίας διάστημα του 2019, ενώ η αξία των λιανικών πωλήσεων ήταν αυξημένη κατά 40,6%. Η μεγάλη απόσταση μεταξύ των δύο μεγεθών αντανακλά, σύμφωνα με την ανάλυση της Eurobank Research, τη σωρευτική επίδραση των ανατιμήσεων που μεσολάβησαν τα τελευταία χρόνια.
Η εικόνα έχει αρχίσει να μεταβάλλεται μετά τη διετία των εντονότερων πληθωριστικών πιέσεων. Οι πραγματικές πωλήσεις ανέκαμψαν κατά 2,1% το 2025 και η τάση συνεχίστηκε στο πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026, με αύξηση 3,5%. Με εξαίρεση τα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων και την ένδυση-υπόδηση, όλες οι υπόλοιπες βασικές κατηγορίες κατέγραψαν άνοδο του όγκου των πωλήσεων.
Από την πανδημία στην ενεργειακή κρίση
Η πρώτη μεγάλη ανατροπή ήρθε με την πανδημία και τα περιοριστικά μέτρα. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2020 ο γενικός δείκτης όγκου λιανικού εμπορίου μειώθηκε κατά 26,4%, ενώ κατά τη δεύτερη περίοδο αυστηρών περιορισμών, από τον Οκτώβριο έως τον Δεκέμβριο του ίδιου έτους, η πτώση περιορίστηκε στο 13,0%. Στην ένδυση-υπόδηση οι απώλειες έφθασαν το 72,3% στο διάστημα Φεβρουαρίου-Απριλίου 2020, ενώ στα έπιπλα-ηλεκτρικά είδη-οικιακό εξοπλισμό και στα βιβλία-χαρτικά-λοιπά είδη ξεπέρασαν το 50%.
Με τη σταδιακή άρση των περιορισμών, η καταναλωτική δραστηριότητα ανέκαμψε γρήγορα. Τον Μάιο του 2021 ο γενικός δείκτης όγκου ήταν 8,7% υψηλότερος από τον Φεβρουάριο του 2020, ενώ στην ένδυση-υπόδηση η αύξηση έφθασε το 25,9%. Η ισχυρή μεταπανδημική ζήτηση, μαζί με τις παρατεταμένες επιπτώσεις της πανδημίας στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες και στο διεθνές εμπόριο, συνέβαλε στην επιτάχυνση του πληθωρισμού προς τα τέλη του 2021. Ο πόλεμος στην Ουκρανία και η συνεπακόλουθη ενεργειακή κρίση μεγέθυναν στη συνέχεια τις πληθωριστικές πιέσεις.
Η διετία της μεγάλης απόκλισης
Το 2022 οι πωλήσεις σε τρέχουσες τιμές αυξήθηκαν κατά μέσο όρο 12,4%, ενώ ο όγκος ενισχύθηκε κατά 3,4%. Οι μεγαλύτερες αυξήσεις τιμών, όπως προσεγγίζονται από τους αντίστοιχους αποπληθωριστές, καταγράφηκαν στα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων, με 24,5%, στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων, με 10,6%, και στην κατηγορία τρόφιμα-ποτά-καπνός, με 9,7%.
Η απόκλιση διατηρήθηκε το 2023. Ο συνολικός όγκος του λιανικού εμπορίου μειώθηκε κατά 3,3%, ενώ ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 3,8%, με τον αποπληθωριστή να ενισχύεται κατά 7,4%. Κατά τη διετία 2022-2023, επομένως, η άνοδος της αξίας των λιανικών πωλήσεων αντανακλούσε σε ολοένα μεγαλύτερο βαθμό την αύξηση των τιμών και λιγότερο την ενίσχυση των αγοραζόμενων ποσοτήτων.
Το 2024 ο όγκος υποχώρησε εκ νέου κατά 1,6%, αν και με ηπιότερο ρυθμό από το προηγούμενο έτος, ενώ ο αποπληθωριστής του γενικού δείκτη αυξήθηκε κατά 3,3%. Οι πραγματικές πωλήσεις επέστρεψαν σε θετικό ρυθμό το 2025 και συνέχισαν να αυξάνονται στο πρώτο πεντάμηνο του 2026.
Μεγάλες αποκλίσεις ανά κατηγορία
Η σύγκριση με το αντίστοιχο πεντάμηνο του 2019 δείχνει μεγάλες διαφορές μεταξύ των επιμέρους κατηγοριών. Στο πεντάμηνο Ιανουαρίου-Μαΐου 2026, ο όγκος των πωλήσεων ήταν αυξημένος κατά 83,4% στα φαρμακευτικά-καλλυντικά, κατά 39,5% στα έπιπλα-ηλεκτρικά είδη-οικιακό εξοπλισμό και κατά 38,4% στα βιβλία-χαρτικά-λοιπά είδη. Στην ένδυση-υπόδηση η μεταβολή περιορίστηκε στο 0,5%, ενώ στα πολυκαταστήματα καταγράφηκε πτώση 2,7% και στα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων 13,0%.
Διαφορετική πορεία καταγράφεται και στα κανάλια λιανικής πώλησης τροφίμων. Σε σχέση με το πρώτο πεντάμηνο του 2019, ο όγκος στα μεγάλα καταστήματα τροφίμων αυξήθηκε κατά 13,3%, έναντι 1,6% στην κατηγορία τρόφιμα-ποτά-καπνός. Η Eurobank Research εκτιμά ότι, καθώς η σωρευτική αύξηση των τιμών ήταν παρόμοια στις δύο κατηγορίες, η απόκλιση παρέχει ενδείξεις μετατόπισης μέρους της καταναλωτικής δαπάνης προς τα μεγάλα καταστήματα τροφίμων.
Στο ίδιο διάστημα σύγκρισης, η αξία των πωλήσεων στα τρόφιμα-ποτά-καπνό ήταν αυξημένη κατά 35,6%, αλλά ο όγκος μόλις κατά 1,6%, με σωρευτική άνοδο του αποπληθωριστή κατά 33,5%. Στην ένδυση-υπόδηση ο κύκλος εργασιών αυξήθηκε κατά 25,1% και ο όγκος κατά 0,5%, ενώ στα καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων η αξία των πωλήσεων ενισχύθηκε κατά 5,8%, παρότι ο όγκος μειώθηκε κατά 13,0%.
Η Eurobank Research επισημαίνει ότι η κρίση στον Περσικό Κόλπο, μέσω της ανόδου των τιμών της ενέργειας και της αυξημένης αβεβαιότητας, δημιουργεί καθοδικούς κινδύνους για την εγχώρια οικονομική δραστηριότητα. Προς το παρόν, ο όγκος των λιανικών πωλήσεων και ο δείκτης εμπιστοσύνης του κλάδου εμφανίζουν ανθεκτικότητα, εξέλιξη που η ανάλυση συνδέει εν μέρει με τη θετική πορεία της τουριστικής δραστηριότητας.
