Το επενδυτικό χάσμα μεταξύ ΗΠΑ και Ευρώπης διευρύνεται, καθώς η έντονη αύξηση των δαπανών για υποδομές και εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης επιταχύνει τις επιχειρηματικές επενδύσεις στην αμερικανική οικονομία. Σύμφωνα με προβλέψεις της Oxford Economics που επικαλούνται οι Financial Times, οι εταιρικές δαπάνες για νέο εξοπλισμό και εγκαταστάσεις στις ΗΠΑ αναμένεται να αυξηθούν κατά 40% σε πραγματικούς όρους μεταξύ 2021 και τέλους του επόμενου έτους.
Στην ευρωζώνη, η αντίστοιχη αύξηση προβλέπεται στο 12%, ενώ στη Γερμανία οι επιχειρηματικές επενδύσεις εκτιμάται ότι θα παραμείνουν σχεδόν στάσιμες την ίδια περίοδο. Η Oxford Economics αποδίδει σημαντικό μέρος της προβλεπόμενης αύξησης στις ενισχυμένες δαπάνες για εξοπλισμό AI, εντείνοντας μια επενδυτική απόσταση που είχε ήδη αρχίσει να διαμορφώνεται πριν από την εξάπλωση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων στα τέλη του 2022.
Η κούρσα των επενδύσεων σε AI
Η διαφορά ενισχύεται από τις επενδυτικές δαπάνες των μεγαλύτερων αμερικανικών τεχνολογικών ομίλων. Google, Meta, Microsoft και Amazon βρίσκονται σε τροχιά να επενδύσουν πάνω από 725 δισ. δολάρια μόνο το 2026, καθώς αυξάνουν τις δαπάνες για την ανάπτυξη υποδομών AI.
Οι προβλέψεις της Oxford Economics δείχνουν επίσης ότι η Ευρώπη έχει σημειώσει περιορισμένη, αν όχι μηδενική, πρόοδο στη μείωση του επενδυτικού χάσματος μετά την έκθεση για την ανταγωνιστικότητα που δημοσίευσε ο πρώην πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας Mario Draghi τον Σεπτέμβριο του 2024. Ο Draghi είχε προειδοποιήσει ότι η ψηφιοποίηση, η απανθρακοποίηση και η αύξηση των αμυντικών δαπανών απαιτούν μια «πρωτοφανή» άνοδο των επενδύσεων σε επίπεδα που είχαν καταγραφεί τελευταία στις δεκαετίες του 1960 και του 1970.
Ο Daniel Harenberg, οικονομολόγος της Oxford Economics, απέδωσε τη διαφορά στον μεγαλύτερο δυναμισμό και την επιχειρηματικότητα της αμερικανικής οικονομίας, που επιτρέπουν στις ΗΠΑ να κινούνται ταχύτερα στην κούρσα της AI. «Οι ΗΠΑ είναι μια πιο δυναμική οικονομία, πιο επιχειρηματική, επομένως κινούνται γρηγορότερα και υπάρχουν περισσότερες ανταμοιβές στην κούρσα της AI», ανέφερε, προσθέτοντας ότι «η Ευρώπη είναι πολύ πιο αργή».
Το χάσμα στην παραγωγικότητα
Η επενδυτική απόσταση συνοδεύεται από μεγάλο και αυξανόμενο χάσμα παραγωγικότητας. Σύμφωνα με ανάλυση του Bart van Ark, καθηγητή στο University of Manchester, το ΑΕΠ ανά ώρα εργασίας αυξήθηκε κατά 14 δολάρια στις ΗΠΑ μεταξύ 2018 και 2025, έναντι μόλις 2 δολαρίων στην Ευρώπη.
Ο van Ark υποστήριξε ότι η αμερικανική υπεροχή εκτείνεται πέρα από τον ψηφιακό κλάδο, καθώς αφορά επίσης το χονδρικό και λιανικό εμπόριο και τις επαγγελματικές υπηρεσίες. Κατά την εκτίμησή του, η αύξηση των επενδύσεων από μόνη της δύσκολα αρκεί για την αντιμετώπιση του ευρωπαϊκού προβλήματος παραγωγικότητας. Το «βαθύτερο πρόβλημα» της Ευρώπης, όπως ανέφερε, είναι ότι η καινοτομία δεν συνδέεται επαρκώς με την υιοθέτηση νέων ιδεών και εργαλείων από επιχειρήσεις διαφορετικών κλάδων.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ Christine Lagarde έχει προειδοποιήσει ότι το ευρωπαϊκό μοντέλο ανάπτυξης, με μεγάλη εξάρτηση από τη μεταποίηση, είναι προσανατολισμένο σε έναν κόσμο που «σταδιακά εξαφανίζεται». Στη συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα εντάσσεται και το ρυθμιστικό πλαίσιο για την AI, καθώς επικριτές των αυστηρών κανόνων υποστηρίζουν ότι μπορούν να περιορίσουν την καινοτομία και να αποθαρρύνουν τις επενδύσεις. Ο Γάλλος πρόεδρος Emmanuel Macron είχε επίσης προειδοποιήσει ότι η Ευρώπη «υπερρυθμίζει» και «υποεπενδύει».
Ο κίνδυνος διόρθωσης στις ΗΠΑ
Η αμερικανική επενδυτική έκρηξη συνοδεύεται, ωστόσο, από τον κίνδυνο μιας απότομης διόρθωσης εάν οι αποδόσεις των δαπανών για AI υπολείπονται των προσδοκιών. Η Bank for International Settlements προειδοποίησε τον Ιούνιο για το ενδεχόμενο παρατεταμένης «επενδυτικής κατάρρευσης» εφόσον οι αποδόσεις από τις επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη δεν ανταποκριθούν στις προσδοκίες.
Ο Karsten Junius, επικεφαλής οικονομολόγος της Bank J Safra Sarasin, εκτίμησε ότι τουλάχιστον ένα μέρος του επενδυτικού χάσματος μπορεί να αποδειχθεί προσωρινό, καθώς η σημερινή κλίμακα επενδύσεων σε AI στις ΗΠΑ δύσκολα θα διατηρηθεί επ’ αόριστον και ανάλογοι κύκλοι έχουν εμφανιστεί στο παρελθόν στις τεχνολογίες πληροφορικής και ημιαγωγών. Προειδοποίησε, πάντως, ότι εάν η Ευρώπη αποτύχει να καλύψει την απόσταση στις τεχνολογίες αιχμής, το σχετικό βιοτικό της επίπεδο έναντι των ΗΠΑ θα συνεχίσει να υποχωρεί.
