Η περιορισμένη πρόσβαση σε χρηματοδότηση, το ενεργειακό κόστος, οι υποδομές και το ρυθμιστικό περιβάλλον συνθέτουν ένα πλέγμα εμποδίων για τις επενδύσεις των μικρομεσαίων επιχειρήσεων στην Ελλάδα, σε μια περίοδο κατά την οποία η Τεχνητή Νοημοσύνη και η ψηφιοποίηση αυξάνουν τις απαιτήσεις για παραγωγικό εκσυγχρονισμό.
Το νέο ενημερωτικό σημείωμα του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ εξετάζει το θέμα μέσα από ποιοτική έρευνα με ιδιοκτήτες, ιδρυτές και διευθυντές μικρομεσαίων μεταποιητικών επιχειρήσεων, καθώς και από διαθέσιμα ποσοτικά δεδομένα. Η έρευνα διεξήχθη τον Ιούνιο του 2026 και περιλαμβάνει επιχειρήσεις από κλάδους όπως η κοσμηματοποιία, η οινοποιία, η ραπτική, η υποδηματοποιία, η κεραμική, οι εκτυπώσεις και η παραγωγή τροφίμων.
Η χρηματοδότηση ως βασικό εμπόδιο
Η πρόσβαση σε χρηματοδότηση προκύπτει ως το σοβαρότερο εμπόδιο στις συνεντεύξεις της μελέτης. Οι συμμετέχοντες περιγράφουν περιορισμένη τραπεζική χρηματοδότηση, υψηλά επιτόκια και δυσκολίες αξιοποίησης των προγραμμάτων ΕΣΠΑ, εξαιτίας της γραφειοκρατίας, του τρόπου καταβολής των επιδοτήσεων και των δαπανών που μένουν εκτός επιλέξιμης χρηματοδότησης.
Τα στοιχεία του ΙΜΕ ΓΣΕΒΕΕ για το δεύτερο εξάμηνο του 2025 δείχνουν ότι το 89% των μικρομεσαίων κάλυψε το κόστος των επενδύσεών του με ίδια κεφάλαια. Προγράμματα χρηματοδότησης χρησιμοποίησε το 5%, τραπεζικό δανεισμό το 3%, εναλλακτικές μορφές χρηματοδότησης το 1,4% και δανεισμό από φίλους ή οικογένεια το 0,2%.
Η εικόνα αυτή συνδέεται και με την περιορισμένη έκταση των επενδύσεων. Το 2025, επένδυση σε τεχνολογικό εξοπλισμό και ψηφιακές τεχνολογίες πραγματοποίησε το 29% των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, ενώ το 71% δεν προχώρησε σε καμία σχετική δαπάνη. Σε μηχανολογικό εξοπλισμό επένδυσε το 20%, σε κτιριακές εγκαταστάσεις και λοιπό εξοπλισμό το 12%, ενώ μόλις το 9% επένδυσε στην κατάρτιση και εκπαίδευση προσωπικού.
Οι μικρότερες επιχειρήσεις υστερούν περισσότερο
Η μελέτη συνδέει την επενδυτική δυνατότητα με το μέγεθος της επιχείρησης. Επένδυση σε τεχνολογικό εξοπλισμό και ψηφιακές τεχνολογίες υλοποίησε το 43% των ανωνύμων εταιρειών, έναντι 25% των ατομικών επιχειρήσεων. Αντίστοιχη απόκλιση εμφανίζεται ανάλογα με τον κύκλο εργασιών και την απασχόληση: επένδυσε το 20% των επιχειρήσεων με τζίρο έως 50.000 ευρώ, έναντι 47% όσων ξεπερνούν τις 300.000 ευρώ.
Ακόμη και στις επιχειρήσεις που επένδυσαν, τα ποσά παρέμειναν χαμηλά. Το 58% δαπάνησε έως 10.000 ευρώ το 2025, ενώ μόνο το 11% ξεπέρασε τις 100.000 ευρώ. Το σημείωμα συνδέει αυτή την αδυναμία με τον κίνδυνο διεύρυνσης της τεχνολογικής απόστασης ανάμεσα στις μικρότερες επιχειρήσεις και στους μεγαλύτερους ανταγωνιστές τους.
Ενέργεια, υποδομές και προσωπικό
Στην έρευνα της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων για το 2025, οι ελληνικές επιχειρήσεις τοποθέτησαν στην πρώτη θέση των επενδυτικών εμποδίων το ενεργειακό κόστος, με 92%, και ακολούθησαν η διαθεσιμότητα ειδικευμένου προσωπικού με 91%, η αβεβαιότητα για το μέλλον με 90% και οι ρυθμίσεις για τις επιχειρήσεις με 89%.
Οι συνεντεύξεις της μελέτης προσθέτουν ειδικότερα προβλήματα που αφορούν τις μεταποιητικές μικρομεσαίες επιχειρήσεις: το κόστος εισαγωγής και συντήρησης μηχανολογικού εξοπλισμού, την ανεπαρκή ζήτηση σε ορισμένους κλάδους, το μεταφορικό κόστος και τις ψηφιακές υποδομές εκτός Αθήνας, την έλλειψη πιστοποιημένου τεχνικού προσωπικού και την άνοδο του κόστους γης και επαγγελματικής στέγης.
Το ενημερωτικό σημείωμα συνδέει τα ευρήματα με το νέο διεθνές επενδυτικό κύμα στην Τεχνητή Νοημοσύνη, την καθαρή ενέργεια και την αμυντική βιομηχανία. Η δυνατότητα των μικρομεσαίων να συμμετάσχουν σε αυτή τη μετάβαση, σύμφωνα με το σημείωμα, εξαρτάται από τη μείωση των εμποδίων που περιορίζουν σήμερα τη χρηματοδότηση, τον εκσυγχρονισμό και την παραγωγική τους επέκταση.
