Προστιθέμενη αξία 10,9 τρισ. ευρώ παρήγαγαν οι επιχειρήσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης το 2024, με τις υπηρεσίες να έχουν τη μεγαλύτερη συμμετοχή και τις μεγάλες επιχειρήσεις να συγκεντρώνουν περίπου το μισό της παραγόμενης αξίας. Τα οριστικά στοιχεία της Eurostat για τις διαρθρωτικές στατιστικές επιχειρήσεων καταγράφουν περίπου 34 εκατ. επιχειρήσεις, 164,5 εκατ. απασχολουμένους και καθαρό κύκλο εργασιών άνω των 38,7 τρισ. ευρώ.
Οι μεγάλες επιχειρήσεις, με τουλάχιστον 250 απασχολουμένους, αντιστοιχούσαν μόλις στο 0,2% του συνόλου, αλλά παρήγαγαν το 49% της προστιθέμενης αξίας και απασχολούσαν το 37% του εργατικού δυναμικού της επιχειρηματικής οικονομίας. Η απόσταση ανάμεσα στο πλήθος των επιχειρήσεων και την οικονομική τους συνεισφορά χαρακτηρίζει τη διάρθρωση της ευρωπαϊκής επιχειρηματικής δραστηριότητας, όπου οι μικρότερες μονάδες κυριαρχούν αριθμητικά και έχουν μεγαλύτερη συνολική συμμετοχή στην απασχόληση.
Το βάρος των μικρότερων επιχειρήσεων
Οι πολύ μικρές, μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις αποτελούσαν το 99,8% του συνόλου, περίπου 33,9 εκατ. επιχειρήσεις, και απασχολούσαν το 63,5% του εργατικού δυναμικού. Στο εμπόριο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις απασχολούσαν περίπου 20 εκατ. ανθρώπους, στη μεταποίηση 15,2 εκατ. και στις κατασκευές 12 εκατ., μεγέθη που δείχνουν τον ρόλο τους στους βασικούς κλάδους της επιχειρηματικής οικονομίας.
Οι πολύ μικρές επιχειρήσεις, με λιγότερους από 10 απασχολουμένους, αντιπροσώπευαν το 94,4% όλων των επιχειρήσεων, ενώ η συμμετοχή τους στην προστιθέμενη αξία περιοριζόταν στο 19,5%. Αν συνυπολογιστούν οι μικρές επιχειρήσεις, δηλαδή όσες απασχολούν από 10 έως 49 ανθρώπους, οι δύο κατηγορίες έφταναν το 99% του συνόλου, το 48% της απασχόλησης και το 35% της προστιθέμενης αξίας.
Οι μεσαίες επιχειρήσεις, με 50 έως 249 απασχολουμένους, αποτελούσαν το 0,8% του συνόλου και συγκέντρωναν το 15% της απασχόλησης και το 16% της προστιθέμενης αξίας. Η συγκεκριμένη στατιστική ταξινόμηση βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό των απασχολουμένων, στους οποίους περιλαμβάνονται μισθωτοί και αυτοαπασχολούμενοι, ενώ ο κύκλος εργασιών και το σύνολο του ισολογισμού μένουν εκτός των κριτηρίων μεγέθους.
Οι υπηρεσίες και η συμβολή της μεταποίησης
Οι υπηρεσίες παρήγαγαν το 51% της προστιθέμενης αξίας, συγκέντρωναν το 64% των επιχειρήσεων και απασχολούσαν το 53% του εργατικού δυναμικού. Η βιομηχανία είχε μερίδιο 28% στην προστιθέμενη αξία, με μόλις 7% των επιχειρήσεων και περίπου 20% της απασχόλησης. Το εμπόριο αντιστοιχούσε στο 15% της προστιθέμενης αξίας, στο 17% των επιχειρήσεων και στο 18% της απασχόλησης, ενώ στις κατασκευές τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 7%, 12% και 8%.
Σε επίπεδο επιμέρους κλάδων, η μεταποίηση είχε τη μεγαλύτερη συνεισφορά στην προστιθέμενη αξία, περίπου 2,51 τρισ. ευρώ, με περίπου 2,2 εκατ. επιχειρήσεις και σχεδόν 30 εκατ. απασχολουμένους. Το χονδρικό και λιανικό εμπόριο, μαζί με την επισκευή οχημάτων και μοτοσικλετών, είχε τη μεγαλύτερη απασχόληση, με περισσότερα από 30 εκατ. άτομα, και τη δεύτερη υψηλότερη προστιθέμενη αξία, στα 1,598 τρισ. ευρώ.
Οι χρηματοπιστωτικές και ασφαλιστικές δραστηριότητες ακολουθούσαν στην τρίτη θέση ως προς την προστιθέμενη αξία, με 1,043 τρισ. ευρώ και περίπου 5 εκατ. απασχολουμένους. Οι επαγγελματικές, επιστημονικές και τεχνικές δραστηριότητες παρήγαγαν 830,1 δισ. ευρώ, με 12,7 εκατ. απασχολουμένους.
Αύξηση μεγεθών και πίεση στα περιθώρια
Μεταξύ 2021 και 2024, οι επιχειρήσεις αυξήθηκαν από 31 εκατ. σε περίπου 34 εκατ. και οι απασχολούμενοι από 156,1 εκατ. σε 164,5 εκατ. Η προστιθέμενη αξία ανέβηκε από 9,34 τρισ. ευρώ σε 10,92 τρισ. ευρώ. Η φαινόμενη παραγωγικότητα της εργασίας, δηλαδή η προστιθέμενη αξία ανά απασχολούμενο, αυξήθηκε από 59.850 ευρώ σε 66.400 ευρώ, ενώ η μέση δαπάνη παροχών προς εργαζομένους ανά μισθωτό ανέβηκε από 38.930 ευρώ σε 44.880 ευρώ.
Ο δείκτης ακαθάριστου λειτουργικού πλεονάσματος προς τον κύκλο εργασιών υποχώρησε από 13,15% το 2021 σε 11,72% το 2023 και ανέκαμψε μερικώς στο 12,19% το 2024. Ο δείκτης υπολογίζει την προστιθέμενη αξία μετά την αφαίρεση του κόστους προσωπικού ως ποσοστό των πωλήσεων, πριν από αποσβέσεις και φόρους, καταγράφοντας την πίεση στα λειτουργικά περιθώρια σε σχέση με την αρχή της περιόδου.
Η καταγραφή αφορά επιχειρήσεις που παράγουν για την αγορά στη βιομηχανία, στις κατασκευές, στο εμπόριο και στις υπηρεσίες. Από το πεδίο κάλυψης εξαιρούνται η γεωργία, η δασοκομία, η αλιεία και η δημόσια διοίκηση. Τα στοιχεία απασχόλησης μετρούν άτομα και όχι ισοδύναμα πλήρους απασχόλησης. Η Eurostat επισημαίνει ότι η μερική απασχόληση μπορεί να εξηγεί εν μέρει τη χαμηλότερη φαινόμενη παραγωγικότητα ορισμένων κλάδων υπηρεσιών.
