Η Ελλάδα προχώρησε στην υποβολή πρότασης για τη δημιουργία δεύτερου AI Factory στη Δυτική Μακεδονία, με στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής ανάπτυξης και τη διαμόρφωση ενός ρόλου-κόμβου για τη χώρα στην τεχνητή νοημοσύνη στη Νοτιοανατολική Ευρώπη. Σύμφωνα με δήλωση του Υπουργού Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου, η ελληνική στρατηγική για την τεχνητή νοημοσύνη βασίζεται σε συνεκτικό σχεδιασμό που συνδέει υποδομές, ανθρώπους και ιδέες, με εμβληματικά έργα όπως ο υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» και το AI Factory «Pharos» να αποτελούν την αρχή. Η πρόταση για το νέο AI Factory, «Pharos 2», κατατέθηκε με στόχο να δοθεί νέα αναπτυξιακή πνοή στην περιφέρεια, ενώ εντείνονται οι συνεργασίες με γειτονικές χώρες.
Άλλωστε, «τρέχει» και η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για τις AI Gigafactories. Όπως γνωστοποίησε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, κατατέθηκαν συνολικά 76 εκδηλώσεις ενδιαφέροντος από 16 κράτη-μέλη, για 60 διαφορετικές τοποθεσίες, στο πλαίσιο της σχετικής πρόσκλησης που έληξε στις 20 Ιουνίου. Ο μεγάλος αριθμός προτάσεων ξεπέρασε σημαντικά τις προσδοκίες της Επιτροπής και αποτελεί, όπως αναφέρεται, σαφή ένδειξη του έντονου ενδιαφέροντος για τεχνητή νοημοσύνη στην Ευρώπη και ειδικότερα για τη δημιουργία Gigafactories. Η συγκεκριμένη πρωτοβουλία θεωρείται ως ευκαιρία για τη στρατηγική τοποθέτηση της Ευρώπης ως παγκόσμιου ηγέτη στην τεχνητή νοημοσύνη, σε πλήρη ευθυγράμμιση με το AI Continent Action Plan.
Η πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος είχε ως βασικό στόχο τη συγκέντρωση πρώιμων στοιχείων από ηγέτιδες εταιρείες της βιομηχανίας, ιδιώτες και δημόσιους επενδυτές –εντός και εκτός Ευρώπης– καθώς και τα κράτη-μέλη που ενδιαφέρονται να διαμορφώσουν το μέλλον των υποδομών τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη. Αν και οι προτάσεις αυτές δεν αποτελούν επίσημες αιτήσεις, θα διαδραματίσουν κομβικό ρόλο στη δημιουργία μιας δυναμικής, μη δεσμευτικής λίστας δυνητικών υποψηφίων που θα μπορούσαν να υλοποιήσουν Gigafactory παγκόσμιου επιπέδου στην ΕΕ, ενόψει της επίσημης προκήρυξης που προγραμματίζεται για το τέλος του 2025.
Οι ενδιαφερόμενοι περιλαμβάνουν μεγάλες ευρωπαϊκές εταιρείες που δραστηριοποιούνται στη λειτουργία data centers, τις τηλεπικοινωνίες, την ενέργεια, καθώς και τεχνολογικούς εταίρους και επενδυτές, τόσο από την Ευρώπη όσο και διεθνώς. Σύμφωνα με τις εκδηλώσεις ενδιαφέροντος, προβλέπεται η απόκτηση τουλάχιστον τριών εκατομμυρίων εξειδικευμένων επεξεργαστών τελευταίας γενιάς (GPUs) για τις ανάγκες των νέων εγκαταστάσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν θα δώσει στη δημοσιότητα περαιτέρω πληροφορίες για τα στοιχεία των συμμετεχόντων, λόγω εμπιστευτικότητας, ωστόσο κάθε ενδιαφερόμενος έχει το δικαίωμα να δημοσιοποιήσει αυτόνομα τη συμμετοχή του. Η πρωτοβουλία AI Gigafactories βασίζεται στο προηγμένο δίκτυο υπερυπολογιστών EuroHPC και φιλοδοξεί να δημιουργήσει υπερσύγχρονα, μεγάλης κλίμακας κέντρα υπολογιστικής ισχύος και αποθήκευσης δεδομένων, ειδικά σχεδιασμένα για την ανάπτυξη, εκπαίδευση και διάθεση μοντέλων και εφαρμογών τεχνητής νοημοσύνης υπερμεγέθους κλίμακας, όπως συστήματα με εκατοντάδες τρισεκατομμύρια παραμέτρους.
Η υλοποίηση των πρώτων AI Gigafactories στην Ευρώπη απαιτεί σημαντικές επενδύσεις και συντονισμό πολιτικών, με σκοπό την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της ΕΕ. Τα έργα αυτά θα αποτελέσουν πιλοτικές εμβληματικές πρωτοβουλίες για το Competitiveness Coordination Tool, στο πλαίσιο του μηχανισμού συντονισμού βιομηχανικών και ερευνητικών πολιτικών μεταξύ ΕΕ και κρατών-μελών. Η επιτυχής ολοκλήρωση της πρόσκλησης εκδήλωσης ενδιαφέροντος και τα επόμενα βήματα για την επιλογή κοινοπραξιών θα αποτελέσουν το πρώτο σημαντικό τεστ για το νέο συντονιστικό πλαίσιο. Το επόμενο στάδιο προβλέπει συζητήσεις της Επιτροπής με όλους τους ενδιαφερόμενους και στη συνέχεια την επίσημη προκήρυξη για την εγκατάσταση AI Gigafactories στην ΕΕ το τέταρτο τρίμηνο του 2025, μέσω της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC.
Υπενθυμίζεται ότι το πρώτο ελληνικό AI Factory με την ονομασία «Pharos» αποτελεί ένα από τα δεκατρία πρώτα εργοστάσια τεχνητής νοημοσύνης στην Ευρώπη, με προϋπολογισμό 30 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούμενο ισομερώς από την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC και εθνικούς πόρους, ενώ υλοποιείται στο πλαίσιο του Horizon Europe. Το έργο αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 36 μήνες και να παρέχει υπολογιστική ισχύ, εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης και δεδομένα σε επιχειρήσεις, ερευνητικά κέντρα και δημόσιους φορείς, για εφαρμογές στην υγεία, τη γλώσσα, τον πολιτισμό και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Ο εθνικός υπερυπολογιστής «Δαίδαλος» λειτουργεί ως υπολογιστική πλατφόρμα του AI Factory, με συνολική ισχύ 89 Pflops, εκ των οποίων σημαντικό μέρος διατίθεται αποκλειστικά για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.
Τέλος, μόλις χθες ανακοινώθηκε η μετονομασία του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης σε Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς και η ίδρυση Ειδικής Γραμματείας Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων. Η νέα γραμματεία θα αναλάβει τον σχεδιασμό και τον συντονισμό πολιτικών στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης, τη διακυβέρνηση δεδομένων και την υποστήριξη έργων ψηφιακού μετασχηματισμού στον δημόσιο τομέα. Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της κυβέρνησης για προσαρμογή της χώρας στις τεχνολογικές αλλαγές, ενώ είχε προαναγγελθεί στο MWC25 στη Βαρκελώνη ως απάντηση στις αυξημένες απαιτήσεις του νέου ευρωπαϊκού πλαισίου.
