Οι 147 χώρες και δικαιοδοσίες που συμμετέχουν στο Πλαίσιο Χωρίς Αποκλεισμούς του ΟΟΣΑ και της G20 κατέληξαν σε συμφωνία για τα βασικά στοιχεία ενός πακέτου που καθορίζει τη συντονισμένη λειτουργία των ρυθμίσεων του παγκόσμιου ελάχιστου φόρου. Η ολοκληρωμένη δέσμη μέτρων για μια διάταξη «παράλληλης εφαρμογής» αποτελεί το αποτέλεσμα πολύμηνων και εντατικών διαπραγματεύσεων, αντιπροσωπεύοντας μια σημαντική πολιτική και τεχνική συμφωνία. Η πρωτοβουλία αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση των κερδών που έχουν επιτευχθεί μέχρι σήμερα, προστατεύοντας παράλληλα το δικαίωμα όλων των δικαιοδοσιών να έχουν τον πρώτο λόγο στη φορολόγηση του εισοδήματος που παράγεται στο έδαφός τους.
Το πακέτο μέτρων επιδιώκει να διασφαλίσει τη φορολογική βάση ιδιαίτερα των αναπτυσσόμενων χωρών, προσφέροντας εργαλεία για τον έλεγχο των εσόδων που παράγονται από πολυεθνικούς κολοσσούς. Η συμφωνία περιλαμβάνει πέντε κεντρικούς πυλώνες που στοχεύουν στον εκσυγχρονισμό της διεθνούς φορολογίας στο πλαίσιο μιας ψηφιοποιημένης και παγκοσμιοποιημένης οικονομίας. Αρχικά, εισάγεται μια σειρά μέτρων απλούστευσης που θα μειώσουν το κόστος συμμόρφωσης για τις επιχειρήσεις και τις φορολογικές αρχές. Επιπλέον, η συμφωνία ευθυγραμμίζει τη μεταχείριση των φορολογικών κινήτρων μέσω ενός νέου ασφαλούς λιμένα για κίνητρα που βασίζονται στην οικονομική ουσία, ενώ ενισχύεται ο ρόλος των εγχώριων συμπληρωματικών φόρων ως μηχανισμού προστασίας της τοπικής φορολογικής βάσης.
Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΟΣΑ, Mathias Cormann, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως μια απόφαση-ορόσημο στη διεθνή φορολογική συνεργασία που ενισχύει τη βεβαιότητα και μειώνει την πολυπλοκότητα. Ο οργανισμός πρόκειται να διαθέσει πρόσθετα εργαλεία και ενημερωτικά δελτία για την υποστήριξη της εφαρμογής του πακέτου τις επόμενες εβδομάδες, διασφαλίζοντας ότι όλες οι χώρες θα μπορούν να εφαρμόσουν τους κανόνες αποτελεσματικά. Παρά τις θεσμικές ανακοινώσεις, η εξέλιξη αυτή επισκιάζεται από την απόφαση να εξαιρεθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες από την εφαρμογή του μέτρου. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε την οργή οργανώσεων για τη φορολογική διαφάνεια, οι οποίες προειδοποιούν για τον κίνδυνο υπονόμευσης της διεθνούς προόδου που έχει σημειωθεί την τελευταία δεκαετία.
Η κυβέρνηση Trump πέτυχε την εξαίρεση των μεγάλων αμερικανικών πολυεθνικών από τον παγκόσμιο ελάχιστο φόρο του 15% μετά από σκληρές διαπραγματεύσεις με τα υπόλοιπα μέλη της G7. Ο Αμερικανός Υπουργός Οικονομικών, Scott Bessent, χαρακτήρισε τη συμφωνία ως μια ιστορική νίκη για τη διατήρηση της αμερικανικής κυριαρχίας και την προστασία των εργαζομένων από εξωεδαφικές υπερβάσεις. Η τρέχουσα εκδοχή της συμφωνίας αποδυναμώνει σημαντικά το ορόσημο του 2021, το οποίο είχε ως στόχο να σταματήσει μεαγλες εταιρείες από τη χρήση λογιστικών ελιγμών για τη μεταφορά κερδών σε περιοχές με χαμηλή φορολογία, όπου οι εταιρείες ασκούν ελάχιστη ή καθόλου επιχειρηματική δραστηριότητα.
Ο Donald Trump είχε επικρίνει τη συμφωνία που διαπραγματεύτηκε η προηγούμενη κυβέρνηση, υποστηρίζοντας ότι δεν ήταν εφαρμόσιμη στις ΗΠΑ και απειλώντας με φόρους αντιποίνων κατά των χωρών που θα επέβαλλαν εισφορές σε αμερικανικές επιχειρήσεις. Η κυβέρνηση Trump επαναδιαπραγματεύτηκε τη συμφωνία τον Ιούνιο, όταν οι Ρεπουμπλικάνοι στο Κογκρέσο απέσυραν τη διάταξη περί «φόρου εκδίκησης» από το σχετικό νομοσχέδιο. Οι οργανώσεις για τη διαφάνεια επισημαίνουν ότι η νέα διευθέτηση επιτρέπει στις πλέον κερδοφόρες αμερικανικές εταιρείες να συνεχίσουν να διατηρούν τα κέρδη τους σε φορολογικούς παραδείσους. Η εξέλιξη αυτή θεωρείται από πολλούς ως μια υποχώρηση που θέτει σε κίνδυνο τη δίκαιη κατανομή των φορολογικών βαρών παγκοσμίως.
Ο ΟΟΣΑ προγραμματίζει ειδικό ενημερωτικό σεμινάριο για τις 13 Ιανουαρίου 2026, ενώ αναφέρει πως θα συνεχίσει να προσφέρει βοήθεια για την οικοδόμηση τεχνικών ικανοτήτων σε όλες τις δικαιοδοσίες. Η διεθνής κοινότητα παραμένει διχασμένη ανάμεσα στην ανάγκη για ένα ενιαίο φορολογικό πλαίσιο και την επιμονή των μεγαλύτερων οικονομιών για τη διατήρηση της αυτονομίας τους. Η επιτυχία της συμφωνίας θα κριθεί από την ικανότητα των υπόλοιπων 146 μελών να διατηρήσουν τη συνοχή τους παρά την απουσία της Ουάσινγκτον. Η εφαρμογή των νέων μέτρων απλούστευσης και των ασφαλών λιμένων θα αποτελέσει το επόμενο μεγάλο στοίχημα για την παγκόσμια φορολογική αρχιτεκτονική τα επόμενα έτη.
