Η ηγεσία έχει τίμημα. Είναι μια μοναχική υπόθεση που συχνά απαιτεί να γίνεις ο «κακός» της ιστορίας για να εξασφαλίσεις την επιτυχία. Ενώ σήμερα διδασκόμαστε τη σημασία της ενσυναίσθησης και των soft skills, υπάρχει μια άβολη πραγματικότητα που συχνά παραβλέπουμε: μερικές από τις πιο επιτυχημένες ομάδες στην ιστορία χτίστηκαν μέσα από τη φωτιά της πίεσης που άσκησαν ηγέτες όπως ο Michael Jordan.
Στον σύγχρονο επιχειρηματικό κόσμο, η λέξη «πίεση» έχει σχεδόν ποινικοποιηθεί. Οι περισσότεροι managers τρέμουν στην ιδέα ότι μπορεί να χαρακτηριστούν δυσάρεστοι ή αυταρχικοί. Έχουμε επενδύσει τόσο πολύ στην έννοια της «ψυχολογικής ασφάλειας» που συχνά καταλήγουμε στο άλλο άκρο. Ωστόσο, υπάρχει μια θεμελιώδης διαφορά ανάμεσα στο να νιώθει κανείς ασφαλής να κάνει λάθη και στο να νιώθει άνετα να μένει στάσιμος.
Ο Michael Jordan, ίσως ο κορυφαίος αθλητής όλων των εποχών, δεν ενδιαφερόταν για την άνεση των συμπαικτών του. Τον ενδιέφερε η νίκη. Και η στρατηγική του για να φτάσει εκεί, αν και αμφιλεγόμενη, προσφέρει ένα ανεκτίμητο μάθημα για το management υψηλών επιδόσεων: η αριστεία δεν είναι διαγωνισμός δημοφιλίας, ούτε ευγενική υπόθεση.
Η «ανυπόφορη» συμπεριφορά
Ας εξετάσουμε τα γεγονότα. Οι συμπαίκτες του Jordan τον περιέγραφαν συχνά ως «τύραννο». Τους έφερνε στα όριά τους, τους προκαλούσε λεκτικά, τους εξωθούσε σε σημείο βρασμού. Γιατί όμως ένας ηγέτης να το κάνει αυτό; Ήταν απλώς θέμα εγωισμού; Η απάντηση κρύβεται στο θέμσ της προσομοίωσης κρίσης. Ο Jordan λειτουργούσε με μια συγκεκριμένη θεωρία: αν ένας παίκτης δεν μπορούσε να διαχειριστεί την πίεση από τον αρχηγό του στην προπόνηση, πώς θα μπορούσε να διαχειριστεί την πίεση ενός τελικού NBA μπροστά σε εκατομμύρια θεατές;
Εσείς, στην εταιρεία σας, πόσο συχνά εκθέτετε την ομάδα σας σε ελεγχόμενη δυσκολία; Ή μήπως λειτουργείτε ως «αμορτισέρ», απορροφώντας όλους τους κραδασμούς για να είναι όλοι χαρούμενοι; Όπως έλεγε η θρυλική τενίστρια Billie Jean King, «η πίεση είναι προνόμιο». Όταν προστατεύετε τους συνεργάτες σας από αυτήν, τους στερείτε την ευκαιρία να αναπτύξουν τις αμυντικές τους μηχανές. Η ανθεκτικότητα είναι μυς. Και όπως όλοι οι μύες, χρειάζεται αντίσταση για να δυναμώσει.
Η λεπτή γραμμή: Απαίτηση vs Τοξικότητα
Εδώ, όμως, απαιτείται προσοχή. Το να είσαι απλώς δυσάρεστος δεν σε κάνει Michael Jordan. Υπάρχει μια τεράστια παγίδα στην οποία πέφτουν πολλοί φιλόδοξοι διευθυντές: μιμούνται την επιθετικότητα, αλλά ξεχνούν την ουσία. Είναι κρίσιμο να διαχωρίσουμε τη σκληρότητα από την κακομεταχείριση. Η τοξικότητα είναι όταν επιτίθεσαι στην αξιοπρέπεια του ατόμου. Η απαιτητική ηγεσία είναι όταν επιτίθεσαι στη μετριότητα της δουλειάς.
Η διαφορά εντοπίζεται πρωτίστως στον σκοπό. Ο Jordan δεν πίεζε για να ικανοποιήσει το εγώ του, αλλά για να οδηγήσει την ομάδα στο πρωτάθλημα. Θυμίζει τη φιλοσοφία του Steve Jobs, ο οποίος δήλωνε χαρακτηριστικά: «δουλειά μου δεν είναι να είμαι επιεικής με τους ανθρώπους. Δουλειά μου είναι να τους κάνω καλύτερους».
Εξίσου σημαντική είναι και η αίσθηση της δικαιοσύνης. Η κριτική του αφορούσε την απόδοση, το «standard», όχι την προσωπικότητα. Όταν έλεγε σε κάποιον ότι δεν προσπαθεί αρκετά, ήταν γιατί ο πήχης είχε τεθεί ψηλά για όλους. Οι συμπαίκτες του, κοιτώντας πίσω, παραδέχτηκαν: «ήταν δύσκολος, αλλά μας έκανε πρωταθλητές». Αυτή είναι η ειδοποιός διαφορά. Αν πιέζετε τους ανθρώπους σας και αποτυγχάνετε, είστε τύραννος. Αν τους πιέζετε και πετυχαίνετε μαζί τους στόχους που φάνταζαν ακατόρθωτοι, είστε μέντορας.
Η νομιμοποίηση μέσω του παραδείγματος
Το πιο κρίσιμο στοιχείο, αυτό που έδινε στον Jordan το «δικαίωμα» να συμπεριφέρεται έτσι, ήταν η εργασιακή του ηθική. Όπως χαρακτηριστικά αναφέρεται, «ποτέ δεν ζήτησε από συμπαίκτη του να κάνει κάτι που δεν έκανε ο ίδιος». Αυτός είναι ο χρυσός κανόνας που συχνά παραβιάζεται στις επιχειρήσεις.
Δεν μπορείτε να απαιτείτε από τους υπαλλήλους σας να δουλεύουν υπερωρίες όταν εσείς φεύγετε στις 14:00. Δεν μπορείτε να απαιτείτε τελειότητα στα reports όταν τα δικά σας emails είναι γεμάτα λάθη. Η ηγεσία δια του παραδείγματος είναι η μόνη ασπίδα απέναντι στην κατηγορία της τοξικότητας. Όταν η ομάδα βλέπει ότι ο ηγέτης είναι ο πιο σκληρός εργάτης στο δωμάτιο, η αυστηρότητά του ερμηνεύεται ως πάθος και δέσμευση, όχι ως κακία. Ο σεβασμός κερδίζεται στο πεδίο της μάχης, όχι στον τίτλο της κάρτας.
«Τραβώντας» τους ανθρώπους προς την επιτυχία
Ο ίδιος ο Jordan παραδέχτηκε: «τράβηξα ανθρώπους όταν δεν ήθελαν να τραβηχτούν. Τους προκάλεσα όταν δεν ήθελαν να προκληθούν». Αυτή είναι ίσως η πιο ειλικρινής περιγραφή του managerial ρόλου. Ο ρόλος σας ως ηγέτη δεν είναι να είστε αρεστός κάθε μέρα. Ο ρόλος σας είναι να διαταράσσετε την αδράνεια. Να βλέπετε σε έναν συνεργάτη σας μια δυνατότητα που ο ίδιος δεν βλέπει (ή φοβάται να δει) και να τον πιέζετε μέχρι να την απελευθερώσει.
Ναι, θα υπάρξουν εντάσεις. Ναι, θα υπάρξουν στιγμές που θα σας θεωρούν «ανυπόφορο». Αλλά η ικανοποίηση που θα νιώσουν όταν ξεπεράσουν τον εαυτό τους και πετύχουν το ακατόρθωτο, είναι πολύ πιο ισχυρή από οποιαδήποτε πρόσκαιρη συμπάθεια.
3 στρατηγικές για απαιτητική ηγεσία (χωρίς τοξικότητα)
Πώς μπορείτε να εφαρμόσετε τη νοοτροπία του πρωταθλητισμού στην επιχείρησή σας, διατηρώντας ταυτόχρονα τον επαγγελματισμό και την ηθική σας ακεραιότητα;
Ορίστε το «αδιαπραγμάτευτο standard»
Μην αφήνετε τη μετριότητα να περνάει απαρατήρητη για χάρη της «ειρήνης». Αν μια εργασία δεν ανταποκρίνεται στα πρότυπα της εταιρείας, επιστρέψτε την πίσω αμέσως. Μην επιτεθείτε στο άτομο, αλλά στο αποτέλεσμα. Πείτε: «αυτό το παραδοτέο δεν είναι στο επίπεδο που ξέρω ότι μπορείς να φτάσεις. Δεν το δέχομαι γιατί σε αδικεί. Κάν’ το ξανά». Αυτό δείχνει πίστη στις ικανότητές τους, αλλά μηδενική ανοχή στην προχειρότητα.
Δημιουργήστε «τεχνητή πίεση» σε περιβάλλον ασφάλειας
Μην περιμένετε την πραγματική κρίση για να δείτε τις αντοχές της ομάδας. Στις εσωτερικές συσκέψεις, γίνετε ο πιο δύσκολος πελάτης. Κάντε ερωτήσεις που θα τους φέρουν σε δύσκολη θέση και θέστε ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα σε πιλοτικά projects. Μάθετέ τους να λειτουργούν με καθαρό μυαλό υπό πίεση, ώστε όταν έρθει η πραγματική δυσκολία, να τους φανεί «παιχνίδι».
Ο κανόνας της απόλυτης συμμετοχής (Skin in the Game)
Πριν απαιτήσετε περισσότερα, δώστε περισσότερα. Αν ζητάτε από την ομάδα πωλήσεων να κάνει 50 τηλέφωνα τη μέρα, εσείς κάντε 51. Αν ζητάτε ακρίβεια στα νούμερα, μάθετε τα δεδομένα καλύτερα από τον οικονομικό διευθυντή σας. Η αυστηρότητά σας θα γίνει αποδεκτή μόνο αν αποδεικνύετε καθημερινά ότι είστε διατεθειμένοι να «ματώσετε» πρώτοι για το αποτέλεσμα.
