Ο συνολικός αριθμός των δεμάτων ηλεκτρονικού εμπορίου χαμηλής αξίας που εισήλθαν στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθε στο επίπεδο ρεκόρ των 5,8 δισεκατομμυρίων δεμάτων κατά τη διάρκεια του 2025, καταγράφοντας αύξηση της τάξης του 26% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Υπό το βάρος αυτών των στοιχείων, οι υπουργοί Οικονομικών της ΕΕ κατέληξαν σε οριστική συμφωνία για την επιβολή ενός σταθερού τελωνειακού δασμού ύψους 3 ευρώ σε όλα τα μικρά δέματα αξίας κάτω των 150 ευρώ. Το μέτρο, το οποίο στοχεύει στην ανάσχεση του αθέμιτου ανταγωνισμού και την ενίσχυση των εσόδων, θα τεθεί σε πλήρη εφαρμογή από την 1η Ιουλίου 2026.
Η συγκεκριμένη απόφαση έρχεται ως απάντηση στην εκρηκτική ανάπτυξη πλατφορμών όπως η Shein, η Temu, η AliExpress και η Amazon Haul, οι οποίες αποστέλλουν προϊόντα απευθείας από την Κίνα στους καταναλωτές. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, πάνω από το 90% αυτών των αποστολών προέρχεται από την Κίνα, εκμεταλλευόμενο την ισχύουσα τελωνειακή απαλλαγή «de minimis» για αγορές κάτω των 150 ευρώ. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Συμβούλιο της ΕΕ έκριναν ότι η παρούσα κατάσταση δημιουργεί συνθήκες αθέμιτου ανταγωνισμού για το παραδοσιακό λιανεμπόριο, καθώς τα εν λόγω προϊόντα εισέρχονται μέχρι σήμερα αφορολόγητα στην ενιαία αγορά.
Εφαρμογή μέσω IOSS και προσωρινός χαρακτήρας
Ο νέος δασμός των 3 ευρώ θα εφαρμόζεται σε αγαθά για τα οποία οι πωλητές εκτός ΕΕ είναι εγγεγραμμένοι στο σύστημα Import One Stop Shop (IOSS) για σκοπούς ΦΠΑ, ένα πεδίο εφαρμογής που καλύπτει το 93% όλων των ροών ηλεκτρονικού εμπορίου προς την Ένωση. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θα διατηρήσει το δικαίωμα να αξιολογεί τακτικά κατά πόσον ο συντελεστής θα πρέπει να επεκταθεί και σε εμπόρους εκτός του συστήματος IOSS. Το Συμβούλιο διευκρίνισε ότι το μέτρο αυτό λειτουργεί ως «γέφυρα» και θα έχει προσωρινή ισχύ έως ότου ολοκληρωθεί η ευρύτερη τελωνειακή μεταρρύθμιση.
Ο τελικός στόχος της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι η πλήρης λειτουργία του Κόμβου Τελωνειακών Δεδομένων της ΕΕ (EU Customs Data Hub) με ορίζοντα το 2028. Όταν εγκαθιδρυθεί αυτός ο μηχανισμός, η προσωρινή ρύθμιση των 3 ευρώ θα καταργηθεί και θα αντικατασταθεί από το μόνιμο τελωνειακό καθεστώς. Στο μόνιμο πλαίσιο, θα καταργηθεί συνολικά το όριο απαλλαγής δασμών και όλα τα αγαθά κάτω των 150 ευρώ θα υπάγονται σε δασμούς βάσει των κανονικών συντελεστών που ισχύουν ανά κατηγορία προϊόντος, αντί για έναν ενιαίο οριζόντιο συντελεστή.
Ανησυχίες για απάτη και ο αμερικανικός παράγοντας
Η αναγκαιότητα λήψης μέτρων ενισχύθηκε από τις διαπιστώσεις ότι το 65% των μικρών δεμάτων υποτιμολογούνται για την αποφυγή δασμών, ενώ υπάρχουν σοβαρές ανησυχίες για την ασφάλεια των προϊόντων και την περιβαλλοντική επιβάρυνση. Ο Dirk Gotink, ευρωβουλευτής και επικεφαλής διαπραγματευτής, τόνισε ότι οι εισαγωγές αυξάνονται με «μη βιώσιμο ρυθμό», υπογραμμίζοντας την επείγουσα ανάγκη εφαρμογής των μέτρων. Παράλληλα, η κατάργηση της πολιτικής «de minimis» από τις ΗΠΑ αύξησε τους φόβους ότι τα φθηνά κινεζικά προϊόντα θα ανακατευθύνονταν μαζικά στην Ευρώπη, πιέζοντας τις Βρυξέλλες για ταχύτερη νομοθετική θωράκιση.
Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί ότι ο δασμός των 3 ευρώ είναι διακριτός από το προτεινόμενο τέλος διαχείρισης (handling fee), το οποίο αποτελεί αντικείμενο ξεχωριστής διαπραγμάτευσης. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει αυτό το τέλος να οριστεί στα 2 ευρώ ανά δέμα, με στόχο την αντιστάθμιση του λειτουργικού κόστους των τελωνειακών αρχών για την εποπτεία των ροών. Ενώ ο δασμός των 3 ευρώ στοχεύει στην εξισορρόπηση των τιμών και την άρση του ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος, το τέλος διαχείρισης αφορά καθαρά την κάλυψη των διοικητικών εξόδων ελέγχου.
