Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου προειδοποιεί ότι η συνεχιζόμενη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή ενδέχεται να επιβραδύνει το διεθνές εμπόριο και την οικονομική ανάπτυξη περισσότερο από το αναμενόμενο εντός του 2026. Η έκθεση του οργανισμού προβλέπει ότι η ανάπτυξη του εμπορίου αγαθών θα περιοριστεί στο 1,9% το 2026, παρουσιάζοντας σημαντική υποχώρηση σε σχέση με το 4,6% που καταγράφηκε το 2025. Οι οικονομολόγοι επισημαίνουν ότι οι υψηλές τιμές της ενέργειας επιβαρύνουν την οικονομική δραστηριότητα, ενώ οι διαταραχές στις μετακινήσεις και τις μεταφορές ασκούν έντονες πιέσεις στις εφοδιαστικές αλυσίδες τροφίμων. Η τρέχουσα πρόβλεψη βασίζεται σε ένα σενάριο εξομάλυνσης μετά την αυξημένη ζήτηση για προϊόντα τεχνολογίας τεχνητής νοημοσύνης το προηγούμενο έτος.
Η υποχώρηση του ρυθμού ανάπτυξης αποδίδεται επίσης στην ολοκλήρωση της περιόδου μαζικών εισαγωγών που πραγματοποιήθηκαν για την αποφυγή των δασμών της κυβέρνησης Τραμπ. Ωστόσο, ο οργανισμός υπογραμμίζει ότι η ανάπτυξη θα μπορούσε να μειωθεί επιπλέον κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες εάν οι τιμές του αργού πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα. Η Ngozi Okonjo-Iweala, Γενική Διευθύντρια του οργανισμού, ανέφερε ότι η ανθεκτικότητα του εμπορίου οφείλεται εν μέρει στην απουσία αντιποίνων στους δασμούς από άλλα κράτη. Παρόλα αυτά, μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να προκαλέσει δευτερογενείς επιπτώσεις στην επισιτιστική ασφάλεια των κρατών, αυξάνοντας το κόστος για τους καταναλωτές και τις επιχειρήσεις παγκοσμίως.
Επιβράδυνση της παγκόσμιας εμπορικής δραστηριότητας το 2026
Η οικονομική επίδραση της σύγκρουσης γίνεται ιδιαίτερα αισθητή λόγω του κομβικού ρόλου της περιοχής που συνδέει την Ευρώπη, την Ασία και την Αφρική. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η κυκλοφορία στο Στενό του Ορμούζ έχει ουσιαστικά εκμηδενιστεί, από 138 εμπορικά πλοία ημερησίως που καταγράφονταν πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου. Παράλληλα, περισσότερες από 40.000 πτήσεις έχουν ακυρωθεί, γεγονός που οδηγεί σε κατακόρυφη αύξηση του κόστους μεταφοράς και ασφάλισης των εμπορευμάτων. Αυτές οι δομικές αλλαγές στις μεταφορικές διαδρομές αναγκάζουν τις εταιρείες να αναζητήσουν εναλλακτικές οδούς, οι οποίες όμως συνεπάγονται μεγαλύτερες καθυστερήσεις και επιπλέον οικονομική επιβάρυνση για το παγκόσμιο σύστημα διανομής.
Πέρα από τις διαταραχές στο εμπόριο πετρελαίου, η κρίση επηρεάζει άμεσα την παγκόσμια γεωργία, καθώς περίπου το ένα τρίτο των εξαγωγών λιπασμάτων διακινείται μέσω της συγκεκριμένης υδάτινης οδού. Χώρες με σημαντική αγροτική παραγωγή, όπως η Ινδία, η Ταϊλάνδη και η Βραζιλία, αντιμετωπίζουν ήδη προβλήματα στις εισαγωγές ουρίας και λιπασμάτων, θέτοντας σε κίνδυνο τις μελλοντικές σοδειές. Τα κράτη του Κόλπου βρίσκονται επίσης αντιμέτωπα με προκλήσεις, δεδομένου ότι εξαρτώνται από τις εισαγωγές σε ποσοστό άνω του 90% για προϊόντα όπως το καλαμπόκι και τα φυτικά έλαια. Η εξάρτηση από εξωτερικές πηγές τροφίμων καθιστά αυτές τις οικονομίες εξαιρετικά ευάλωτες σε περιόδους αποκλεισμού των κύριων εμπορικών οδών τους.
Κίνδυνοι για την ενέργεια και την επισιτιστική ασφάλεια
Στο βασικό σενάριο προβλέψεων, η Ασία αναμένεται να καταγράψει την ταχύτερη ανάπτυξη στο εμπόριο αγαθών με ποσοστό 3,3%, ακολουθούμενη από την Αφρική με 3,2%. Αντίθετα, η Βόρεια Αμερική αναμένεται να παραμείνει στάσιμη με ανάπτυξη μόλις 0,3%, ενώ η περιοχή της Κοινοπολιτείας Ανεξάρτητων Κρατών ενδέχεται να παρουσιάσει συρρίκνωση. Οι αναλυτές του οργανισμού επισημαίνουν ότι οι χώρες εισαγωγής καυσίμων στην Ευρώπη και την Ασία θα υποστούν το μεγαλύτερο πλήγμα από τις υψηλές τιμές ενέργειας. Για το 2027, η πρόβλεψη για την ανάπτυξη του παγκόσμιου εμπορίου αγαθών τοποθετείται στο 2,6%, υπό την προϋπόθεση ότι οι γεωπολιτικές εντάσεις θα αποκλιμακωθούν επιτρέποντας την ομαλοποίηση των ροών.
Η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη αναμένεται να μετριαστεί ελαφρώς στο 2,8% τόσο για το 2026 όσο και για το 2027, από 2,9% που ήταν το 2025. Ο Robert Staiger, επικεφαλής οικονομολόγος του οργανισμού, τόνισε ότι το απροσδόκητο οικονομικό σοκ καθιστά τις προβλέψεις ιδιαίτερα δυσχερείς για το τρέχον έτος. Παρά την επιβράδυνση, υπάρχει το ενδεχόμενο βελτίωσης των προοπτικών εάν η σύγκρουση τερματιστεί σύντομα και η ζήτηση για τεχνολογία AI παραμείνει ισχυρή. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ανάπτυξη του εμπορίου θα μπορούσε να ενισχυθεί κατά επιπλέον 0,5 ποσοστιαίες μονάδες, προσφέροντας μια σημαντική ανάσα στην παγκόσμια αγορά αγαθών και υπηρεσιών.
Προβλέψεις για την περιφερειακή ανάπτυξη και τις υπηρεσίες
Ο τομέας των εμπορικών υπηρεσιών παρουσιάζει επίσης σημάδια επιβράδυνσης, με την ανάπτυξη να αναμένεται στο 4,8% το 2026, έναντι 5,3% το προηγούμενο έτος. Εάν το σενάριο των υψηλών τιμών ενέργειας επαληθευτεί, ο ρυθμός αυτός θα μπορούσε να υποχωρήσει περαιτέρω στο 4,1%, επηρεασμένος από τη μείωση της ταξιδιωτικής δραστηριότητας. Η Μέση Ανατολή κατέχει το 7,4% των παγκόσμιων εξαγωγών υπηρεσιών μεταφορών, και η τρέχουσα κρίση απειλεί τη δομή των διεθνών δικτύων. Μια παρατεταμένη κρίση ενδέχεται να οδηγήσει σε δομικά υψηλότερο κόστος καυσίμων και μόνιμες αλλαγές στα πρότυπα του παγκόσμιου εμπορίου και των ταξιδιωτικών προτιμήσεων.
Παρά τις προκλήσεις, το εμπόριο σε προϊόντα που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη αυξήθηκε κατά 21,9% σε αξία το 2025, φθάνοντας τα 4,18 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτά τα προϊόντα αποτέλεσαν το 42% της συνολικής ανάπτυξης του παγκόσμιου εμπορίου, παρά το γεγονός ότι αντιπροσωπεύουν μόνο το ένα έκτο του συνόλου. Είναι αξιοσημείωτο ότι βασικά είδη, όπως οι ημιαγωγοί και ο εξοπλισμός μετάδοσης δεδομένων, εξαιρούνται από τους περισσότερους νέους δασμούς, διατηρώντας μια σχετική δυναμική. Η διατήρηση προβλέψιμων εμπορικών πολιτικών από τα μέλη του οργανισμού θεωρείται κρίσιμη για τον μετριασμό των οικονομικών επιπτώσεων στους καταναλωτές σε παγκόσμια κλίμακα.
