Μικρή παραμένει προς το παρόν η συμβολή της τεχνητής νοημοσύνης στη συνολική παραγωγικότητα, παρά τα μεγάλα κέρδη που καταγράφονται σε επιμέρους εργασίες, αναφέρει η BofA Global Research σε ανάλυση με τίτλο «AI Matters #3: A large productivity take-off is ahead – just not immediately». Η ανάλυση εκτιμά ότι η AI ενισχύει σήμερα τη συνολική παραγωγικότητα μόλις κατά περίπου 0,1% ετησίως, καθώς η διάχυση της τεχνολογίας στην οικονομία παραμένει άνιση και οργανωτικά απαιτητική.
Η εικόνα αυτή διαφοροποιεί τα άμεσα επιχειρησιακά οφέλη από τη μακροοικονομική επίδραση. Σε καλά ορισμένες δραστηριότητες, η τεχνητή νοημοσύνη έχει ήδη οδηγήσει σε σημαντικά άλματα παραγωγικότητας σε εργασίες, με αναφορές για +55% στην ανάπτυξη λογισμικού και +40% στη συγγραφή. Ωστόσο, η BofA σημειώνει ότι οι δυσκολίες υιοθέτησης, τα κενά δεξιοτήτων, οι οργανωτικές αλλαγές και οι τεχνικοί ή νομικοί περιορισμοί μειώνουν έως τώρα την επίδραση στην ευρύτερη παραγωγή.
Τα μικροοφέλη δεν περνούν ακόμη στην οικονομία
Η ανάλυση της BofA περιγράφει ένα μοτίβο που έχει παρατηρηθεί και σε προηγούμενες τεχνολογικές αλλαγές: τα οφέλη εμφανίζονται πρώτα σε συγκεκριμένες εφαρμογές και αργότερα, αν υπάρξει επαρκής διάχυση, περνούν στη συνολική παραγωγικότητα. Στην περίπτωση της AI, οι επιδράσεις σε επίπεδο εργασιών μπορεί να είναι μεγάλες, αλλά μειώνονται όταν η μέτρηση μεταφέρεται σε επίπεδο επιχείρησης, κλάδου ή οικονομίας. Η ακαδημαϊκή βιβλιογραφία, όπως τη συνοψίζει η BofA, εμφανίζει θετικές αλλά άνισες βραχυπρόθεσμες επιδράσεις, με το τελικό μέγεθος της μακροοικονομικής ώθησης να παραμένει αβέβαιο.
Η απλή αριθμητική εξηγεί μέρος αυτής της απόστασης. Εάν η AI μπορεί σήμερα να μετασχηματίσει το 20% των εργασιών και μόνο το 23% αυτών είναι οικονομικά συμφέρον να αυτοματοποιηθεί, τότε λιγότερο από 5% των εργασιών θα εκτελούνταν τελικά με AI. Με μέση μείωση κόστους εργασίας σχεδόν 30% στις αυτοματοποιημένες εργασίες και με την εργασία να αντιστοιχεί περίπου στο μισό του συνολικού κόστους, η αύξηση της παραγωγικότητας διαμορφώνεται σε περίπου 0,66% σωρευτικά με τα σημερινά δεδομένα. Η BofA επισημαίνει ότι, όταν προστεθούν αργή ανακατανομή, ρυθμιστικά εμπόδια και οργανωτικά σημεία συμφόρησης, τα βραχυπρόθεσμα κέρδη σε συνολικό επίπεδο παραμένουν περιορισμένα.
Η BofA βλέπει μεγαλύτερη προοπτική δεκαετίας
Παρά τη σημερινή χαμηλή επίδραση, η BofA εκτιμά ότι η τεχνητή νοημοσύνη διαφέρει από προηγούμενες τεχνολογίες, όπως ο ηλεκτρισμός και οι τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, επειδή μπορεί να επηρεάσει ευρύτερο φάσμα δραστηριοτήτων. Καθώς τα μοντέλα βελτιώνονται, η χρήση τους εξαπλώνεται και το κόστος μειώνεται, ακόμη και μικρές μεταβολές στο ποσοστό των εργασιών που μπορούν να μετασχηματιστούν ή να αυτοματοποιηθούν οικονομικά θα μπορούσαν να πολλαπλασιάσουν τα συνολικά οφέλη. Η ανάλυση αναφέρει ότι η επίδραση στην παραγωγικότητα μπορεί να γίνει έως και δέκα φορές μεγαλύτερη μέσα στην επόμενη δεκαετία.
Στο ευνοϊκότερο σενάριο, η AI δεν θα περιοριστεί στην αποδοτικότερη εκτέλεση υφιστάμενων εργασιών, αλλά θα επηρεάσει και την ίδια τη διαδικασία της καινοτομίας. Η BofA δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στη δυνατότητα της τεχνητής νοημοσύνης να επιταχύνει τη δημιουργία ιδεών, την έρευνα και τη λήψη αποφάσεων. Αν αυτό συμβεί, η επίδραση δεν θα είναι μόνο μια εφάπαξ αύξηση του επιπέδου παραγωγικότητας, αλλά θα μπορούσε να αλλάξει και τον ρυθμό με τον οποίο η παραγωγικότητα αυξάνεται διαχρονικά. Με παγκόσμια ανάπτυξη στο 3,5%, τα σημερινά οφέλη προσθέτουν περίπου 10 μονάδες βάσης ετησίως, ενώ σε πιο ευνοϊκή εκδοχή η AI θα μπορούσε να προσθέσει περίπου 1 ποσοστιαία μονάδα ετησίως μέσα στην επόμενη δεκαετία.
ΗΠΑ και Κίνα προηγούνται στην υιοθέτηση
Η διάχυση της τεχνητής νοημοσύνης δεν αναμένεται να είναι ομοιόμορφη. Η BofA θεωρεί ότι οι οικονομίες που κινούνται ταχύτερα, κυρίως οι ΗΠΑ και η Κίνα, είναι πιθανότερο να δουν νωρίτερα και σε μεγαλύτερη έκταση αύξηση της συνολικής παραγωγικότητας. Αντίθετα, η Ευρώπη και αρκετές αναδυόμενες αγορές αντιμετωπίζουν τον κίνδυνο πιο αργής μετάβασης, λόγω χαμηλότερης ταχύτητας διάχυσης, διαφορετικής οργανωτικής ετοιμότητας, ρυθμιστικών περιορισμών και κατακερματισμού των αγορών. Η ανάλυση κάνει λόγο για πιθανή μόνιμη απόκλιση στην παραγωγικότητα, εάν οι διαφορές αυτές παγιωθούν.
Η διαφοροποίηση αποτυπώνεται και στις προσδοκίες των επιχειρήσεων. Έρευνα που επικαλείται η BofA εμφανίζει τις εταιρείες να αναμένουν κέρδη παραγωγικότητας από την AI 1,4% κατά μέσο όρο σε ορίζοντα τριετίας, δηλαδή περίπου 0,5% ετησίως. Οι προσδοκίες, όμως, διαφέρουν σημαντικά ανά χώρα: στις ΗΠΑ οι επιχειρήσεις αναμένουν ενίσχυση 2,3%, ή 0,8% ετησίως, ενώ στη Γερμανία η αντίστοιχη εκτίμηση είναι 0,9%, δηλαδή 0,3% ετησίως. Για την BofA, τέτοιες αποκλίσεις στη διάχυση μπορούν να οδηγήσουν σε μεγάλες σωρευτικές διαφορές στην παραγωγή με την πάροδο του χρόνου.
Πιθανές επιπτώσεις και στα ουδέτερα επιτόκια
Η ταχύτερη υιοθέτηση της AI μπορεί να επηρεάσει και τα ουδέτερα επιτόκια, το λεγόμενο r*. Η BofA εκτιμά ότι οικονομίες όπως οι ΗΠΑ και η Κίνα θα μπορούσαν να δουν υψηλότερο r*, εφόσον η αυξημένη παραγωγικότητα ενισχύσει την απόδοση του κεφαλαίου και τη ζήτηση για επενδύσεις. Για πιο αργούς υιοθέτες, όπως η Ευρώπη και αρκετές αναδυόμενες αγορές, η επίδραση αναμένεται ασθενέστερη, επειδή η παραγωγική ώθηση θα είναι μικρότερη και, κατά συνέπεια, πιο περιορισμένη θα είναι και η επενδυτική πίεση.
Η ίδια ανάλυση, πάντως, τονίζει ότι η παγκόσμια πορεία του r* παραμένει αβέβαιη. Η αύξηση των ανισοτήτων, η μείωση του μεριδίου της εργασίας στο εισόδημα και η γήρανση του πληθυσμού θα μπορούσαν να ενισχύσουν την αποταμίευση των νοικοκυριών, αντισταθμίζοντας μέρος της ανοδικής πίεσης από τις επενδύσεις. Έτσι, η BofA καταλήγει σε μια διπλή εικόνα: η τεχνητή νοημοσύνη δεν έχει ακόμη μετατραπεί σε μεγάλη μακροοικονομική ώθηση, αλλά οι προϋποθέσεις για ισχυρότερη αύξηση παραγωγικότητας αργότερα διαμορφώνονται σταδιακά.
