Σε δημόσια διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για την ισότητα αμοιβής ανδρών και γυναικών, με στόχο την ενσωμάτωση της Οδηγίας (Ε.Ε.) 2023/970 και την ενίσχυση της διαφάνειας στις αμοιβές. Το κείμενο, με τίτλο «Ενίσχυση της εφαρμογής της ισότητας της αμοιβής μεταξύ ανδρών και γυναικών για όμοια εργασία ή για εργασία ίσης αξίας», περιλαμβάνει 45 άρθρα και θα παραμείνει σε διαβούλευση έως τις 17 Ιουνίου.
Το νομοσχέδιο εισάγει υποχρεώσεις για τις επιχειρήσεις σε δύο στάδια, πριν από την πρόσληψη και κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης. Η βασική επιδίωξη, όπως προκύπτει από το κείμενο του Υπουργείου, είναι να περιοριστούν περιπτώσεις στις οποίες το φύλο επηρεάζει τον καθορισμό της αμοιβής. Στο ίδιο πλαίσιο, οι εργαζόμενοι αποκτούν δικαιώματα ενημέρωσης για τη μισθολογική τους κατάταξη και για τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών σε ίδια ή ισάξια εργασία.
Νέοι κανόνες πριν από την πρόσληψη
Πριν από την πρόσληψη, οι επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να ενημερώνουν τους υποψηφίους για την αμοιβή ή το μισθολογικό εύρος της προσφερόμενης θέσης. Παράλληλα, δεν θα μπορούν να ζητούν πληροφορίες για το ύψος της αμοιβής που λάμβανε ο υποψήφιος σε προηγούμενη εργασία. Η ρύθμιση επιχειρεί να περιορίσει τη μεταφορά προηγούμενων μισθολογικών αποκλίσεων σε νέες εργασιακές σχέσεις, χωρίς να καταργεί την αξιολόγηση προσόντων, εμπειρίας ή αρμοδιοτήτων.
Κατά τη διάρκεια της εργασιακής σχέσης, το νέο πλαίσιο προβλέπει υποβολή στοιχείων για το μισθολογικό χάσμα σε απολαβές, πρόσθετες εταιρικές παροχές, bonus, διάμεσο μισθολογικό χάσμα και διαφορές ανά κατηγορία εργαζομένων. Η υποχρέωση θα εφαρμόζεται κάθε χρόνο για επιχειρήσεις με 250 και άνω εργαζομένους και ανά τριετία για επιχειρήσεις με 100 εργαζομένους και άνω. Αν εντοπιστεί μισθολογική απόκλιση χωρίς αντικειμενική εξήγηση, όπως μεγαλύτερη εμπειρία ή περισσότερα προσόντα, η επιχείρηση θα πρέπει να τη διορθώσει.
Δικαίωμα ενημέρωσης για τις αμοιβές
Για τους εργαζομένους, το σχέδιο νόμου προβλέπει δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες που αφορούν τη μισθολογική τους κατάταξη και τις μέσες αμοιβές ανδρών και γυναικών για ίδια ή ισάξια εργασία. Το Υπουργείο αναφέρει ότι, παρά τη βελτίωση των τελευταίων ετών, οι μέσες ωριαίες αποδοχές των γυναικών παραμένουν κατά 13,4% χαμηλότερες από τις αντίστοιχες των ανδρών στην Ελλάδα και κατά 11,1% χαμηλότερες στην Ευρώπη. Το νέο πλαίσιο βασίζεται στη θέση ότι η ίση αμοιβή χρειάζεται μηχανισμούς διαφάνειας, ελέγχου και εφαρμογής στην αγορά εργασίας.
Η δικαστική και θεσμική προστασία ενισχύεται επίσης. Εργαζόμενος που θεωρεί ότι υπάρχει διάκριση θα μπορεί να ζητήσει στοιχεία μισθών, να προσφύγει στη δικαιοσύνη, να απευθυνθεί στην Επιθεώρηση Εργασίας και να εκπροσωπηθεί από συνδικαλιστική οργάνωση ή φορέα ισότητας. Κεντρικό ρόλο στον έλεγχο έχει ο Συνήγορος του Πολίτη, ενώ διατηρείται η πρόβλεψη ότι, όταν υπάρχουν ενδείξεις διάκρισης, το βάρος της απόδειξης μεταφέρεται στον εργοδότη.
Ρυθμίσεις για ελέγχους και συλλογικές συμβάσεις
Το σχέδιο νόμου περιλαμβάνει και προβλέψεις για την προστασία των επιχειρήσεων από δυσανάλογα ή καταχρηστικά αιτήματα χορήγησης μισθολογικών στοιχείων. Ο εργοδότης θα μπορεί να αρνηθεί τη χορήγηση στοιχείων όταν το αίτημα είναι επαναλαμβανόμενο ή δυσανάλογο, ενώ ο εργαζόμενος θα διατηρεί τη δυνατότητα να ζητήσει τις πληροφορίες μέσω του Συνηγόρου του Πολίτη. Παράλληλα, προβλέπεται υποχρέωση εμπιστευτικότητας για εργαζομένους και εκπροσώπους εργαζομένων ως προς τα μισθολογικά δεδομένα που λαμβάνουν.
Το νέο πλαίσιο συνδέεται και με τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας, καθώς προβλέπει ότι, όταν εφαρμόζεται συλλογική σύμβαση, θεωρείται καταρχήν ότι δεν υπάρχουν αδικαιολόγητες μισθολογικές διακρίσεις. Οι συλλογικές συμβάσεις θα μπορούν επίσης να χρησιμοποιούνται ως βάση για τη δημιουργία μισθολογικών δομών στις επιχειρήσεις. Το Υπουργείο σημειώνει ότι η επιχείρηση θα πρέπει να προσαρμόζει τις κατηγορίες θέσεων ώστε να αποτυπώνεται η αξία της εργασίας, ενώ η Επιθεώρηση Εργασίας διατηρεί τις αρμοδιότητές της.
Πρόσθετες διατάξεις για ΕΣΥ και ΕΚΑΒ
Η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως δήλωσε ότι η αμοιβή των εργαζομένων πρέπει να καθορίζεται από την ποιότητα της εργασίας και τις ικανότητές τους, όχι από το φύλο. Ανέφερε ακόμη ότι το σχέδιο νόμου θεσπίζει συγκεκριμένες υποχρεώσεις πριν και μετά την πρόσληψη, με κανόνες, λογοδοσία και μηχανισμούς ελέγχου. Μέχρι σήμερα, όπως αναφέρεται στο υλικό του Υπουργείου, έχουν ενσωματωθεί στο υπό επεξεργασία σχέδιο νόμου 65 προτάσεις από τους Εθνικούς Κοινωνικούς Εταίρους και εκπροσώπους εργαζομένων και εργοδοτών.
Πέρα από τις ρυθμίσεις για την ισότητα αμοιβών, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατάξεις για την ένταξη συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του ΕΣΥ και του ΕΚΑΒ στα βαρέα και ανθυγιεινά επαγγέλματα. Η πρόβλεψη αφορά νοσηλευτές, βοηθούς νοσηλευτών, οδηγούς και βοηθούς ασθενοφόρων – διασώστες, με δυνατότητα συνταξιοδότησης στο 62ο έτος, εφόσον έχουν τουλάχιστον 15 έτη ασφάλισης, εκ των οποίων 12 έτη στις συγκεκριμένες ειδικότητες. Παρέχεται επίσης δυνατότητα αναγνώρισης και εξαγοράς προηγούμενου χρόνου απασχόλησης, ώστε να συμπληρωθούν οι απαιτούμενες ασφαλιστικές προϋποθέσεις.
Η εικόνα συμπληρώνεται από ρυθμίσεις για τη δυνατότητα απομακρυσμένης συμμετοχής στη διαδικασία επίλυσης εργατικών διαφορών στην Επιθεώρηση Εργασίας και για τη θεσμοθέτηση Ψηφιακού Μητρώου Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας. Το μητρώο θα επιτρέπει την ηλεκτρονική κατάθεση συλλογικών ρυθμίσεων, με στόχο την ευκολότερη πρόσβαση των πολιτών στο περιεχόμενο των ΣΣΕ και την παρακολούθηση της κάλυψης των εργαζομένων από συλλογικές συμβάσεις. Τα σχόλια που θα υποβληθούν στη δημόσια διαβούλευση θα ληφθούν υπόψη για τη διαμόρφωση του τελικού κειμένου.
