Ταχύτερη ανάπτυξη ευρωπαϊκών λύσεων deep tech σε όλο το ενεργειακό σύστημα ζητεί το EIC Board, συνδέοντας την ενεργειακή ανθεκτικότητα της Ευρώπης με την ικανότητα κλιμάκωσης των δικών της καινοτομιών. Η παρέμβαση αφορά τεχνολογίες που καλύπτουν την παραγωγή καθαρής ενέργειας, την αποθήκευση, τα δίκτυα, τα προηγμένα υλικά και κρίσιμες υποστηρικτικές λύσεις, με στόχο η ευρωπαϊκή τεχνολογική βάση να περάσει ταχύτερα σε βιομηχανική εφαρμογή και εμπορική υιοθέτηση.
Η τοποθέτηση έρχεται σε ένα περιβάλλον όπου οι πρόσφατες γεωπολιτικές αναταράξεις έχουν αναδείξει την έκθεση της Ευρώπης στις διεθνείς ενεργειακές αγορές. Πάνω από το μισό της ενεργειακής κατανάλωσης της ΕΕ εξακολουθεί να προέρχεται από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενώ οι εκτιμήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ανεβάζουν τις αναγκαίες ετήσιες επενδύσεις στον ενεργειακό τομέα σε περίπου 660 δισ. ευρώ την περίοδο 2026-2030 και σε 695 δισ. ευρώ από το 2031 έως το 2040.
Η κλιμάκωση ως νέα ενεργειακή προτεραιότητα
Το EIC Board υποστηρίζει ότι η σημερινή ενεργειακή πρόκληση μπορεί να λειτουργήσει ως επιταχυντής για δομικές αλλαγές, εφόσον οι καινοτομίες περάσουν πιο γρήγορα από το στάδιο της τεχνολογικής ωρίμανσης στην παραγωγή και στην αγορά. Στο χαρτοφυλάκιο του EIC περιλαμβάνονται πάνω από 100 εταιρείες που αναπτύσσουν λύσεις σε βασικά τμήματα της ενεργειακής αλυσίδας, από την παραγωγή και την αποθήκευση έως τη μεταφορά ενέργειας, το υδρογόνο, τα ανανεώσιμα καύσιμα, τα προηγμένα υλικά και την ανθεκτικότητα των αλυσίδων εφοδιασμού.
Η προσέγγιση καλύπτει τόσο άμεσα εφαρμόσιμες τεχνολογίες όσο και πιο μακροπρόθεσμες λύσεις αιχμής. Στην πρώτη κατηγορία εντάσσονται εφαρμογές που μπορούν να βελτιώσουν την ενεργειακή αποδοτικότητα και τη σταθερότητα του συστήματος. Στη δεύτερη, τεχνολογίες που, κατά το EIC Board, μπορεί να αποδειχθούν κρίσιμες για τη μελλοντική οικονομική ασφάλεια και στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, ειδικά καθώς η ενεργειακή ζήτηση συνδέεται και με νέες υποδομές όπως η τεχνητή νοημοσύνη.
Χρηματοδότηση και αδειοδοτήσεις μπαίνουν στο επίκεντρο
Κεντρικό σημείο της παρέμβασης αποτελεί η ανάγκη για συνέχεια στη χρηματοδότηση σε όλη τη διαδρομή της καινοτομίας. Το EIC Board ζητεί, ιδίως στο πλαίσιο του επόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034, σαφέστερες γέφυρες ανάμεσα σε εργαλεία όπως το EIC, το νέο Scaleup Europe Fund, το Innovation Fund, τα συνεργατικά έργα της ΕΕ, το European Competitiveness Fund και τα εθνικά ή περιφερειακά προγράμματα, ώστε οι τεχνολογίες να περνούν από την αρχική στήριξη στην επίδειξη, στη βιομηχανική ανάπτυξη και στην αγορά.
Στο ίδιο πλαίσιο, η δήλωση ζητεί απλούστερα ρυθμιστικά σχήματα για τη μαζική ανάπτυξη ενεργειακών τεχνολογιών αιχμής, όπως η ενσωμάτωση λύσεων μακράς διάρκειας αποθήκευσης στο δίκτυο ή η παραγωγή ανανεώσιμων καυσίμων και χημικών με πλεονάζουσα ανανεώσιμη ενέργεια. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται και στην επιτάχυνση του σχεδιασμού και των αδειοδοτήσεων σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, καθώς οι παρατεταμένες διαδικασίες επιβαρύνουν την κλιμάκωση καινοτόμων startups και μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Ζήτηση, επενδύσεις και βιομηχανική ανάπτυξη σε κλίμακα
Πέρα από τη χρηματοδότηση και το ρυθμιστικό περιβάλλον, το EIC Board ζητεί κινητοποίηση της βιομηχανικής και δημόσιας ζήτησης για ανταγωνιστικές ευρωπαϊκές λύσεις. Η πρόταση περιλαμβάνει πρώτες βιομηχανικές εφαρμογές, συμφωνίες απορρόφησης παραγωγής, συμμετοχή μεγάλων καταναλωτών ενέργειας και δημόσιες προμήθειες, συμπεριλαμβανομένων προ-εμπορικών διαδικασιών. Η λογική της παρέμβασης είναι ότι η Ευρώπη χρειάζεται μακροπρόθεσμη ανθεκτικότητα και βιομηχανική ικανότητα, όχι μόνο βραχυπρόθεσμη μείωση κόστους σε περιόδους πίεσης στις αγορές.
Η εικόνα συμπληρώνεται από την ανάγκη συστηματικού διαλόγου με επενδυτές, ώστε startups, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, δημόσιοι, ιδιωτικοί και θεσμικοί επενδυτές να συντονιστούν γύρω από πιο έγκαιρες και, όπου απαιτείται, υπομονετικές επενδύσεις. Το EIC Board συνδέει τις προτάσεις του με ευρύτερες πρωτοβουλίες, όπως το EU Inc. και η Savings and Investments Union, ενώ σημειώνει ότι παρόμοιες κατευθύνσεις εμφανίζονται και στις στρατηγικές ανταγωνιστών της Ευρώπης. Η δήλωση αντανακλά τη συλλογική θέση των 20 ανεξάρτητων ειδικών του EIC Board και του προέδρου του.
