Αξία έξι ευρώ για την κοινωνία και την οικονομία αποφέρει κάθε ευρώ που επενδύεται σε καινοτόμα φάρμακα στην Ελλάδα, βάσει οικονομικής μελέτης που δημοσίευσε η Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA). Η επένδυση στη χώρα υπολογίστηκε σε 93 εκατ. ευρώ, σε τιμές καταλόγου και πριν από την αφαίρεση επιστροφών μέσω clawback και rebates. Από αυτή προέκυψαν 430 εκατ. ευρώ οικονομικού οφέλους λόγω αυξημένης παραγωγικότητας και 127 εκατ. ευρώ εξοικονόμησης από τη μείωση των νοσηλειών, διαμορφώνοντας έξι ευρώ συνολικής αξίας ανά ευρώ επένδυσης.
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η EFPIA αναφέρει ότι επενδύσεις 11,67 δισ. ευρώ σε νέα φάρμακα κατά την περίοδο 2014–2024 απέφεραν κοινωνικά και οικονομικά οφέλη, καθώς και εξοικονόμηση νοσοκομειακών δαπανών, συνολικού ύψους 66 δισ. ευρώ. Περισσότερα από 9 δισ. ευρώ προήλθαν από άμεση εξοικονόμηση στα νοσοκομεία. Η μελέτη, την οποία εκπόνησε το Ινστιτούτο WifOR σε συνεργασία με τον καθηγητή Οικονομικών του Πανεπιστημίου Columbia Frank R. Lichtenberg, εξέτασε τη θνησιμότητα και τη χρήση νοσοκομειακών υπηρεσιών σε τρεις θεραπευτικούς τομείς και 29 ευρωπαϊκές χώρες για την περίοδο 2014–2022.
Η απόδοση της επένδυσης στην Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η μελέτη υπολογίζει ότι η εισαγωγή καινοτόμων φαρμάκων απέτρεψε την απώλεια 25.600 ετών δυνητικής ζωής. Η επίδραση αυτή αντιστοιχεί, με βάση το πλήρες προσδόκιμο ζωής των 81,3 ετών, στη διατήρηση των ετών ζωής 313 ανθρώπων. Τα αποτελέσματα συνδέουν τη φαρμακευτική καινοτομία τόσο με τη μείωση της πρόωρης θνησιμότητας όσο και με τον περιορισμό της ανάγκης για νοσοκομειακή περίθαλψη.
Παράλληλα, καταγράφηκαν 252.400 λιγότερες ημέρες νοσηλείας, αριθμός που αντιστοιχεί στην απελευθέρωση 691 νοσοκομειακών κλινών για ένα έτος. Η δυναμικότητα αυτή υπερβαίνει το 70% των συνολικών κλινών του Γενικού Νοσοκομείου Αθηνών «Ο Ευαγγελισμός». Η εξοικονόμηση των 127 εκατ. ευρώ από τις λιγότερες νοσηλείες ισοδυναμεί με το 1,5% της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης της χώρας, ενώ το όφελος των 430 εκατ. ευρώ από την παραγωγικότητα αντιστοιχεί σε σχεδόν 0,2% του ελληνικού ΑΕΠ.
Λιγότερες νοσηλείες και περισσότερα έτη ζωής
Οι προτάσεις πολιτικής που συνοδεύουν τη μελέτη επικεντρώνονται στην αναγνώριση της καινοτομίας ως επένδυσης και όχι αποκλειστικά ως δαπάνης. Περιλαμβάνουν επίσης την επιτάχυνση των διαδικασιών έγκρισης, αποζημίωσης και υιοθέτησης νέων φαρμάκων, ώστε να διασφαλίζεται έγκαιρη και ισότιμη πρόσβαση των ασθενών. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο προτείνεται συντονισμένη πολιτική για την καινοτομία, την πρόσβαση και την ανταγωνιστικότητα του οικοσυστήματος βιοεπιστημών.
Στοιχεία από επιμέρους θεραπευτικούς τομείς συμπληρώνουν την εικόνα. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Πνευμονολογικής Εταιρείας, Στέλιος Λουκίδης, επικαλέστηκε μελέτη σε ασθενείς με σοβαρό άσθμα, η οποία υπολόγισε μείωση των παροξυσμών κατά 80% και μείωση των νοσηλειών κατά 90%. Ο πρόεδρος της Εταιρείας Ογκολόγων Παθολόγων Ελλάδας, Εμμανουήλ Σαλούστρος, ανέφερε ότι οι θάνατοι από καρκίνο έχουν υποχωρήσει κατά περίπου 30% σε σύγκριση με τη δεκαετία του 1990, αποδίδοντας την εξέλιξη στην πρόληψη και στις καινοτόμες θεραπείες.
Η πρόσβαση και διαθεσιμότητα νέων θεραπειών
Παρά τα καταγεγραμμένα οφέλη, οι Ευρωπαίοι ασθενείς αντιμετωπίζουν μέσο χρόνο αναμονής 500 ημερών μέχρι να αποκτήσουν πρόσβαση σε ένα νέο εγκεκριμένο φάρμακο, ενώ η διαφορά μεταξύ των χωρών φθάνει το 88%. Το 2025, το 49% των νέων φαρμάκων δεν ήταν διαθέσιμο στους ασθενείς στην Ευρώπη, έναντι 46% το 2019. Επιπλέον, το 17% διατίθετο μόνο υπό περιορισμένες προϋποθέσεις, από 6% το 2019, ενώ το ποσοστό πλήρους διαθεσιμότητας μέσω δημόσιας αποζημίωσης μειώθηκε στο 28% από 42%.
Ο πρόεδρος του ΣΦΕΕ, Ολύμπιος Παπαδημητρίου, δήλωσε ότι η Ελλάδα χρειάζεται ένα περιβάλλον που θα στηρίζει την καινοτομία και θα διασφαλίζει την έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στις νέες θεραπείες. Ο γενικός διευθυντής του Συνδέσμου, Μιχάλης Χειμώνας, συνέδεσε την υποχρηματοδότηση της υγείας και του φαρμάκου με επιπτώσεις στην ανάπτυξη και την ευημερία. Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Ελληνικής Διαβητολογικής Εταιρείας, Κωνσταντίνος Μακρυλάκης, έθεσε ως προϋπόθεση για την αξιοποίηση των νέων θεραπειών την επαρκή στελέχωση των εξειδικευμένων κέντρων με εκπαιδευμένο ιατρικό προσωπικό.
