Η προσκόμιση 25 από τα συχνότερα δικαιολογητικά προς το Δημόσιο μπορεί να αντικαθίσταται με υπεύθυνη δήλωση, περιορίζοντας τη γραφειοκρατία σε 1.007 διοικητικές διαδικασίες για πολίτες και επιχειρήσεις. Η ρύθμιση καλύπτει στοιχεία που τηρούνται ήδη σε δημόσια αρχεία, όταν η αρμόδια υπηρεσία αδυνατεί να τα αντλήσει αυτεπαγγέλτως, μέσω διαλειτουργικότητας ή άλλης διαδικασίας άμεσης λήψης.
Η επεξεργασία των διαδικασιών της πλατφόρμας ΜΙΤΟΣ από την Αντιπροεδρία της Κυβέρνησης υπολογίζει ότι απλοποιούνται 622 διαδικασίες για πολίτες και 385 για επιχειρήσεις, σε σύνολο περίπου 2.500 διαδικασιών που απαιτούν δικαιολογητικά. Η αλλαγή αφορά το 40% των σχετικών διαδικασιών, εκτείνεται σε 32 δημόσιους φορείς και εκτιμάται ότι εξοικονομεί 42,5 εκατ. δικαιολογητικά ετησίως για τους συναλλασσομένους.
Πώς εφαρμόζεται η ρύθμιση
Ο νόμος 5293/2026, που δημοσιεύθηκε στις 7 Απριλίου 2026, επιτρέπει σε φυσικά και νομικά πρόσωπα να αντικαθιστούν όλα ή μέρος των απαιτούμενων εγγράφων με υπεύθυνη δήλωση. Σε αυτήν δηλώνουν ότι πληρούν τις νόμιμες προϋποθέσεις του αιτήματός τους και απαριθμούν τα δικαιολογητικά που αντικαθίστανται. Οι πολίτες διατηρούν παράλληλα τη δυνατότητα να συγκεντρώσουν και να συνυποβάλουν όσα έγγραφα επιθυμούν.
Η εγκύκλιος εφαρμογής του υπουργείου Εσωτερικών διευκρινίζει ότι οι υπηρεσίες οφείλουν να δέχονται τις δηλώσεις από τη δημοσίευση του νόμου, ακόμη και πριν καταρτίσουν πρότυπα έντυπα. Η ρύθμιση αφορά έγγραφα που υπάρχουν ήδη σε αρχεία του Δημοσίου, των ΟΤΑ ή νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου. Περιπτώσεις που απαιτούν πρόσθετες διοικητικές ενέργειες, όπως αυτοψία, επιθεώρηση ή γνωμοδότηση, μένουν εκτός αυτού του μηχανισμού.
Τα 25 συχνότερα δικαιολογητικά
Στον κατάλογο περιλαμβάνονται ληξιαρχικές πράξεις γέννησης, γάμου, συμφώνου συμβίωσης και θανάτου, πιστοποιητικά εγγυτέρων συγγενών, εντοπιότητας, ιθαγένειας και εγγραφής στα μητρώα αρρένων, βεβαίωση μόνιμης κατοικίας, πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης και αντίγραφο ποινικού μητρώου. Προστίθενται αντίγραφο τίτλου σπουδών, πράξη ακαδημαϊκής αναγνώρισης τίτλου αλλοδαπής από τον ΔΟΑΤΑΠ και βεβαίωση φοίτησης ή σπουδών.
Η ίδια κατηγορία καλύπτει φορολογική και ασφαλιστική ενημερότητα, βεβαίωση φορολογικού μητρώου, βεβαίωση προϋπηρεσίας από τον e-ΕΦΚΑ, βεβαίωση χρόνου ανεργίας και αποδεικτικό έκδοσης ΑΜΚΑ. Συμπληρώνεται από το ενιαίο πιστοποιητικό δικαστικής φερεγγυότητας, τα πιστοποιητικά δημοσίευσης διαθήκης, αποποίησης κληρονομιάς και αμφισβήτησης ή προσβολής κληρονομικού δικαιώματος, καθώς και τη βεβαίωση μη οφειλής ΤΑΠ.
Οι διαδικασίες με τη μεγαλύτερη χρήση
Με βάση τα στοιχεία του ΜΙΤΟΣ, το αντίγραφο ποινικού μητρώου εμφανίζεται σε 293 διαφορετικές διαδικασίες και ο τίτλος σπουδών σε 275. Ακολουθούν η φορολογική ενημερότητα σε 158 διαδικασίες, η ασφαλιστική ενημερότητα σε 113 και η βεβαίωση φορολογικού μητρώου σε 100. Η μεγαλύτερη επίδραση καταγράφεται στα υπουργεία Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, με 230 και 226 περιπτώσεις αντίστοιχα.
Στο υπουργείο Εθνικής Άμυνας επηρεάζονται 135 περιπτώσεις προσκόμισης δικαιολογητικών, στο υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας 61 και στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών 59. Τα στοιχεία αφορούν περιπτώσεις χρήσης δικαιολογητικών μέσα στις διοικητικές διαδικασίες και αποτυπώνουν την οριζόντια έκταση της αλλαγής στους 32 φορείς.
Τι αλλάζει σε συγκεκριμένες αιτήσεις
Στην αίτηση σύνταξης λόγω θανάτου ασφαλισμένου του Δημοσίου, υπεύθυνη δήλωση μπορεί να καλύψει ληξιαρχική πράξη γάμου ή συμφώνου συμβίωσης, ληξιαρχική πράξη θανάτου και πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών, δηλαδή τρία από τα 13 απαιτούμενα δικαιολογητικά. Στη διόρθωση στοιχείων μητρώου της ΔΥΠΑ καλύπτονται τέσσερα από τα δέκα έγγραφα, μεταξύ των οποίων το αποδεικτικό ΑΜΚΑ και η βεβαίωση μόνιμης κατοικίας.
Για την οριστική τοποθέτηση μόνιμου εκπαιδευτικού μετά από μετάθεση ή μετάταξη, η δήλωση αντικαθιστά τέσσερα από τα 15 δικαιολογητικά. Στην άδεια ίδρυσης και λειτουργίας Μονάδας Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας καλύπτει τρία από τα 16, ενώ στη γνωστοποίηση λειτουργίας γυμναστηρίου ή αθλητικής σχολής πέντε από τα 24.
Ο Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, Κωστής Χατζηδάκης, δήλωσε ότι η ρύθμιση απαλλάσσει τους πολίτες από την αναζήτηση πιστοποιητικών που κατέχει το Δημόσιο. Μετά την υποβολή, η αρμόδια υπηρεσία αναζητεί και διασταυρώνει τα στοιχεία. Όταν η διοικητική πράξη δεν προκαλεί δημόσια δαπάνη, εκδίδεται αμέσως και η ακρίβεια της δήλωσης ελέγχεται εντός τριών μηνών. Για πράξεις που προκαλούν δαπάνη, η έκδοση προβλέπεται εντός τριών μηνών από την αίτηση.
