Ο Εθνικός Υπερυπολογιστής «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» εγκαινιάστηκε στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο Λαυρίου του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου, με την πρόσβαση των πρώτων χρηστών να προγραμματίζεται σταδιακά μέσα στον Δεκέμβριο. Πανεπιστήμια, ερευνητικά κέντρα και επιχειρήσεις θα μπορούν να αξιοποιούν την υποδομή για απαιτητικούς επιστημονικούς υπολογισμούς και εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, αφού ολοκληρωθούν οι απαραίτητες δοκιμές και η παραμετροποίηση του συστήματος.
Με μετρημένη υπολογιστική επίδοση 85,69 PetaFlops, ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» καταλαμβάνει την 31η θέση στην παγκόσμια κατάταξη TOP500 και την 23η στην Green500, η οποία αξιολογεί την ενεργειακή αποδοτικότητα. Το έργο έχει συνολικό προϋπολογισμό 58,9 εκατ. ευρώ, συμπεριλαμβανομένου ΦΠΑ, και αποτελεί υποδομή υπολογιστικής υψηλών επιδόσεων γενικού σκοπού, με εφαρμογές στην έρευνα, στη βιομηχανία και στον δημόσιο τομέα.
Πώς θα αποκτούν πρόσβαση οι χρήστες
Τη λειτουργία και τη διαχείριση έχει το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (ΕΔΥΤΕ Α.Ε. – GRNET), φορέας του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης. Οι υπολογιστικοί πόροι θα διατίθενται στην ελληνική και ευρωπαϊκή επιστημονική και ακαδημαϊκή κοινότητα, σε νεοφυείς και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στη βιομηχανία και σε δημόσιους φορείς.
Η πρόσβαση θα οργανώνεται μέσω διαδικασιών και προσκλήσεων της ΕΔΥΤΕ, της Κοινής Επιχείρησης EuroHPC και της PHAROS AI Factory, ανάλογα με το αντικείμενο. Οι ενδιαφερόμενοι θα υποβάλλουν προτάσεις έργων, οι οποίες θα αξιολογούνται με βάση την επιστημονική ή τεχνολογική τους αξία, τις υπολογιστικές απαιτήσεις και τη διαθεσιμότητα των πόρων.
Οι εφαρμογές και ο ρόλος του PHAROS
Το σύστημα έχει σχεδιαστεί για εργασίες που απαιτούν την ταυτόχρονη αξιοποίηση μεγάλου αριθμού επεξεργαστικών πόρων. Τα πεδία χρήσης περιλαμβάνουν την υπολογιστική φυσική και χημεία, τη βιοϊατρική έρευνα, την εξατομικευμένη ιατρική, την πρόγνωση καιρικών φαινομένων, την κλιματική και περιβαλλοντική μοντελοποίηση, την ενέργεια, τις μεταφορές και την κυβερνοασφάλεια.
Στην πράξη, μια ερευνητική ομάδα θα μπορεί να εκπαιδεύει μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης με κατάλληλα ανωνυμοποιημένα δεδομένα για την έγκαιρη ανίχνευση ασθενειών. Στην πολιτική προστασία, η υποδομή μπορεί να υποστηρίζει μοντέλα για την κατανόηση ακραίων καιρικών φαινομένων και την πρόβλεψη κινδύνων πυρκαγιάς. Για τις επιχειρήσεις, προβλέπεται η δυνατότητα προσομοίωσης προϊόντων και παραγωγικών διαδικασιών, ώστε να περιορίζεται ο χρόνος δοκιμών και να βελτιώνεται ο σχεδιασμός πριν από την παραγωγή.
Ο «ΔΑΙΔΑΛΟΣ» αποτελεί επίσης τον υπολογιστικό πυρήνα του ελληνικού Εργοστασίου Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, ενός από τα πρώτα AI Factories του ευρωπαϊκού δικτύου. Το PHAROS συνδυάζει την υπολογιστική ισχύ με δεδομένα, εργαλεία, εκπαίδευση και εξειδικευμένη υποστήριξη, δίνοντας προτεραιότητα στην Υγεία, στη Γλώσσα και τον Πολιτισμό, και στη Βιωσιμότητα. Στις προβλεπόμενες χρήσεις περιλαμβάνονται εφαρμογές παραγωγικής Τεχνητής Νοημοσύνης και μεγάλα γλωσσικά μοντέλα, καθώς και λύσεις για την ελληνική γλώσσα και την πολιτιστική κληρονομιά.
Στα εγκαίνια, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου έθεσαν συμβολικά το σύστημα σε λειτουργία. Ο υπουργός συνέδεσε την επένδυση με τον στόχο ανάπτυξης εγχώριων εφαρμογών και αξιοποίησης των δεδομένων στην Ελλάδα και στην Ευρώπη, καθώς και με την παροχή εργαλείων σε πανεπιστήμια, ερευνητές και νεοφυείς επιχειρήσεις.
Η εγκατάσταση και η χρηματοδότηση
Η υποδομή βασίζεται στην αρχιτεκτονική της Hewlett Packard Enterprise (HPE), με επιταχυντές NVIDIA GH200 και τεχνολογία άμεσης υγρής ψύξης. Η απομάκρυνση της θερμότητας από τα υπολογιστικά κυκλώματα συνδυάζεται με τη δυνατότητα ελεύθερης ψύξης για το μεγαλύτερο μέρος του έτους, περιορίζοντας την ενέργεια που απαιτείται για την ψύξη.
Ο εξοπλισμός εγκαταστάθηκε στο νέο Κέντρο Δεδομένων της ΕΔΥΤΕ, στο κτίριο του πρώην Ηλεκτρικού Σταθμού στο Λαύριο, έκτασης περίπου 1.500 τ.μ. Το κέντρο διαθέτει εγκατεστημένη ισχύ 6,3 MVA, ενώ φωτοβολταϊκό πάρκο ισχύος 2 MWp στο Τεχνολογικό Πολιτιστικό Πάρκο συμβάλλει στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της εγκατάστασης.
Η HPE ανέλαβε την προμήθεια και εγκατάσταση του υπολογιστικού εξοπλισμού, των συστημάτων αποθήκευσης και του λογισμικού, καθώς και τις εκπαιδευτικές υπηρεσίες, με προϋπολογισμό 41 εκατ. ευρώ. Η MainSys Α.Ε. υλοποίησε τις ηλεκτρομηχανολογικές υποδομές και το Κέντρο Δεδομένων, με προϋπολογισμό 17,9 εκατ. ευρώ. Και τα δύο ποσά περιλαμβάνουν ΦΠΑ. Η χρηματοδότηση προήλθε από το «Ελλάδα 2.0», με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης – NextGenerationEU, και από την Κοινή Επιχείρηση EuroHPC.
Οι ακριβείς προϋποθέσεις και οι προθεσμίες πρόσβασης θα ανακοινωθούν με την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας. Η ΕΔΥΤΕ θα δημοσιοποιεί τις σχετικές προσκλήσεις, τους όρους και τις οδηγίες για τους χρήστες.
