Στην 23η θέση μεταξύ των 38 χωρών του ΟΟΣΑ παραμένει η Ελλάδα στον Δείκτη Διεθνούς Φορολογικής Ανταγωνιστικότητας 2026, με αμετάβλητη κατάταξη έναντι του 2025. Η βαθμολογία της αυξήθηκε οριακά, στις 65,9 μονάδες με άριστα το 100 από 65,7, βάσει των αναθεωρημένων και συγκρίσιμων στοιχείων της μελέτης, την οποία δημοσιεύει στην Ελλάδα το Κέντρο Φιλελεύθερων Μελετών (ΚΕΦΙΜ), σε συνεργασία με το Tax Foundation.
Πίσω από τη σταθερή συνολική θέση υπάρχουν μεγάλες διαφορές ανά κατηγορία. Η χώρα κατατάσσεται 5η στη φορολόγηση φυσικών προσώπων, ενώ βρίσκεται στην 29η θέση στη φορολόγηση της κατανάλωσης και στην 30ή στους φόρους ιδιοκτησίας. Οι συγγραφείς της μελέτης εντοπίζουν αδυναμίες στον ΦΠΑ, στην πολλαπλότητα των φόρων ιδιοκτησίας και συναλλαγών και στους κανόνες συμψηφισμού επιχειρηματικών ζημιών, ενώ στα θετικά περιλαμβάνουν τη φορολόγηση μερισμάτων και τον εταιρικό φορολογικό συντελεστή.
Οι αδυναμίες σε ΦΠΑ, ιδιοκτησία και ζημιές
Στη φορολόγηση της κατανάλωσης, η Ελλάδα συνδυάζει συντελεστή ΦΠΑ 24%, έναν από τους υψηλότερους στον ΟΟΣΑ, με φορολογική βάση που καλύπτει μόλις το 44% της τελικής κατανάλωσης.
Στην ιδιοκτησία και στις συναλλαγές, καταγράφονται φόροι στις αυξήσεις κεφαλαίου, στις χρηματοοικονομικές συναλλαγές, στις μεταβιβάσεις ιδιοκτησίας και στις κληρονομιές, καθώς και εισφορά στις τράπεζες.
Για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερη αδυναμία αποτελούν οι αυστηροί περιορισμοί στον συμψηφισμό ζημιών με μελλοντικά κέρδη. Επιπλέον, οι ζημιές δεν μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μείωση του φορολογητέου εισοδήματος προηγούμενων ετών. Η Ελλάδα βρίσκεται στην 22η θέση στην εταιρική φορολόγηση.
Τα πλεονεκτήματα σε μερίσματα και εταιρικό συντελεστή
Στα θετικά στοιχεία, η μελέτη περιλαμβάνει τον καθαρό φορολογικό συντελεστή φυσικών προσώπων επί μερισμάτων, ο οποίος διαμορφώνεται στο 5%, έναντι μέσου όρου 24,7% στον ΟΟΣΑ. Καταγράφει επίσης την απαλλαγή των κεφαλαιακών κερδών από εισηγμένες μετοχές, όταν απουσιάζει ουσιαστική συμμετοχή στην ιδιοκτησία.
Ο συντελεστής φορολόγησης εταιρικού εισοδήματος παραμένει στο 22%, χαμηλότερα από τον μέσο όρο 24,2% του ΟΟΣΑ. Θετικά αξιολογούνται και οι σχετικά μετριοπαθείς κανόνες για τις Ελεγχόμενες Αλλοδαπές Εταιρείες, οι οποίοι εφαρμόζονται μόνο στο παθητικό εισόδημα. Στους κανόνες διασυνοριακής φορολόγησης, η Ελλάδα καταλαμβάνει τη 19η θέση.
Ο σχεδιασμός του συστήματος και οι προτάσεις αλλαγών
Ο Δείκτης του Tax Foundation εξετάζει κατά πόσο ο σχεδιασμός ενός φορολογικού συστήματος προάγει τις επενδύσεις και τη βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη, συνδυάζοντας την ανταγωνιστικότητα με τη φορολογική ουδετερότητα. Την έκδοση του 2026 υπογράφουν οι συγγραφείς Alex Mengden και Luis Zarka. Η αξιολόγηση καλύπτει περισσότερες από 40 μεταβλητές σε πέντε κατηγορίες: εταιρική φορολόγηση, φορολόγηση φυσικών προσώπων, κατανάλωση, ιδιοκτησία και διασυνοριακή φορολόγηση. Επομένως, η κατάταξη αφορά τον σχεδιασμό και τη λειτουργία του συστήματος, πέρα από το ύψος των φόρων.
Το ΚΕΦΙΜ συνδέει την αξιολόγηση με τις οικονομικές αποφάσεις επιχειρήσεων και νοικοκυριών. Επισημαίνει ότι οι φόροι επηρεάζουν το κόστος παραγωγής και κατανάλωσης και μπορούν να επηρεάζουν τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών. Οι απλούστεροι κανόνες και οι λιγότερες στρεβλώσεις περιορίζουν το κόστος συμμόρφωσης και διευκολύνουν τη δραστηριότητα μικρών επιχειρήσεων και επαγγελματιών. Η φορολόγηση εισοδήματος, επενδύσεων και περιουσίας επηρεάζει επίσης την αποταμίευση και τον οικογενειακό προγραμματισμό. Για τη χρηματοδότηση των δημόσιων υπηρεσιών, η αποτελεσματικότητα του συστήματος συνδέεται με τη δυνατότητα συγκέντρωσης των αναγκαίων πόρων και τον περιορισμό των αρνητικών επιπτώσεων στην οικονομική ανάπτυξη.
Ο πρόεδρος του ΚΕΦΙΜ, Νίκος Ρώμπαπας, συνδέει τη φορολογική ανταγωνιστικότητα με την προσέλκυση επενδύσεων και τη δημιουργία περισσότερων και καλύτερα αμειβόμενων θέσεων εργασίας. Κατά τον ίδιο, η παραμονή στην 23η θέση υπενθυμίζει τα περιθώρια βελτίωσης που εξακολουθούν να υπάρχουν, παρά τις σημαντικές βελτιώσεις προηγούμενων ετών. Ως πεδία παρεμβάσεων αναφέρει τη διεύρυνση της φορολογικής βάσης του ΦΠΑ, τον εξορθολογισμό των φόρων ιδιοκτησίας και τη βελτίωση των κανόνων συμψηφισμού επιχειρηματικών ζημιών.
Στη διεθνή κατάταξη, η Εσθονία διατηρεί την πρώτη θέση για 13η συνεχόμενη χρονιά, με τη Λετονία και τη Νέα Ζηλανδία να ακολουθούν, ενώ τελευταία κατατάσσεται η Γαλλία. Η Ελλάδα βρίσκεται ανάμεσα στη Φινλανδία, που καταλαμβάνει την 22η θέση, και στη Χιλή, η οποία βρίσκεται στην 24η.
