Το Υπουργείο Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης παρουσίασε το νέο νομοσχέδιο με τίτλο «Δίκαιη Εργασία για Όλους: Απλοποίηση της Νομοθεσίας – Στήριξη στον Εργαζόμενο – Προστασία στην Πράξη», που στοχεύει στον εκσυγχρονισμό του εργασιακού πλαισίου, τη μείωση της γραφειοκρατίας και την ενίσχυση της προστασίας των εργαζομένων. Η νομοθετική πρωτοβουλία βασίζεται σε οκτώ άξονες που διαμορφώθηκαν μετά από διαβούλευση με κοινωνικούς εταίρους, εργαζόμενους και εκπροσώπους επιχειρήσεων, ώστε να ενσωματωθούν προτάσεις και παρατηρήσεις από όλο το φάσμα της αγοράς εργασίας.
Ο πρώτος άξονας αφορά την απλοποίηση των διαδικασιών πρόσληψης, καθώς η αναγγελία ολοκληρώνεται πλέον με ένα μόνο έγγραφο, αντί για τέσσερα όπως ίσχυε μέχρι σήμερα. Ταυτόχρονα, προβλέπεται η δημιουργία συγκεντρωτικού ψηφιακού αρχείου για κάθε εργαζόμενο, ενώ για πρώτη φορά εισάγεται εφαρμογή κινητού για τους εργοδότες, αντίστοιχη της υπάρχουσας για εργαζομένους, για τη διαχείριση θεμάτων που αφορούν εργασιακές σχέσεις. Επιπλέον, παρέχεται η δυνατότητα ταχείας πρόσληψης μέσω κινητής εφαρμογής για κάλυψη επειγουσών αναγκών διάρκειας έως δύο ημερών.
Στο πλαίσιο της μείωσης της γραφειοκρατίας, καταργούνται έντυπα που τηρούνται πλέον ηλεκτρονικά, όπως το βιβλίο αδειών, ο ετήσιος πίνακας αδειών και ο ετήσιος πίνακας προσωπικού. Καταργείται επίσης η υποχρέωση διατήρησης έντυπων αρχείων που υπάρχουν σε ηλεκτρονική μορφή και δεν απαιτείται η επισύναψη πρόσθετων εγγράφων στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ. Παράλληλα, ενοποιούνται οι πολιτικές πρόληψης βίας και παρενόχλησης και διευθετούνται ζητήματα που αφορούν την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας, όπως η δυνατότητα ευέλικτης προσέλευσης, ο καθορισμός χρόνου προετοιμασίας και η ρύθμιση σημάνσεων χωρίς κυρώσεις.
Ο τρίτος άξονας περιλαμβάνει τη δυνατότητα επέκτασης του ορίου εργασίας έως 13 ώρες ημερησίως και για εργαζομένους με έναν μόνο εργοδότη, εφόσον τηρούνται τα όρια ανάπαυσης και οι νόμιμες προσαυξήσεις για υπερωριακή εργασία. Επιπλέον, επιτρέπεται πλέον η υπερωριακή απασχόληση και στην εκ περιτροπής εργασία, με προσαύξηση ύψους 40% στο ωρομίσθιο, προσαρμοζόμενη στις σύγχρονες παραγωγικές και τεχνολογικές ανάγκες, διατηρώντας τις θεσμικές εγγυήσεις προστασίας των εργαζομένων.
Ο τέταρτος άξονας επικεντρώνεται στην ενίσχυση των εργαζομένων και τη διευκόλυνση της ισορροπίας επαγγελματικής και οικογενειακής ζωής. Προβλέπεται η δυνατότητα τετραήμερης εργασίας σε ετήσια βάση, ιδιαίτερα για εργαζόμενους γονείς. Ως μονομερής βλαπτική μεταβολή χαρακτηρίζεται η μείωση αποδοχών μετά την εφαρμογή της Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας. Εξορθολογίζεται η αναγνώριση ασφαλιστικού χρόνου για επίδομα κυοφορίας και λοχείας, ώστε να καλύπτονται και μητέρες με διαδοχική ασφάλιση. Το επίδομα γονικής άδειας καθίσταται αφορολόγητο, ανεκχώρητο και ακατάσχετο, ενώ επεκτείνεται το μεταγενέθλιο τμήμα άδειας μητρότητας σε ανάδοχες μητέρες. Επίσης, προβλέπεται ευελιξία στην κατανομή της ετήσιας άδειας και δυνατότητα οικειοθελούς αποχώρησης του εργαζομένου με δήλωση στο πληροφοριακό σύστημα ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ.
Ο πέμπτος άξονας εισάγει παρεμβάσεις για την ενίσχυση της υγείας και της ασφάλειας στην εργασία. Οι υποδείξεις του ιατρού εργασίας και του τεχνικού ασφαλείας καταγράφονται πλέον εγγράφως και το βιβλίο υποδείξεων τηρείται ηλεκτρονικά. Θεσμοθετείται η υποχρεωτική παρουσία συντονιστών υγείας και ασφάλειας στα τεχνικά έργα, ανάλογα με το μέγεθός τους, για την πρόληψη εργατικών ατυχημάτων. Το όριο εργαζομένων κάτω από το οποίο ο εργοδότης μπορεί να αναλάβει καθήκοντα τεχνικού ασφαλείας μειώνεται από 50 σε 20. Εισάγεται η υποχρέωση παροχής μαθημάτων πρώτων βοηθειών, ενώ ενισχύεται ο ρόλος των Επιτροπών Υγείας και Ασφάλειας Εργαζομένων και των Εσωτερικών Υπηρεσιών Προστασίας και Πρόληψης.
Στο πλαίσιο αυτό, επικαιροποιείται η κατάταξη επιχειρήσεων σε κατηγορίες επικινδυνότητας, καθώς και οι ειδικότητες των τεχνικών ασφαλείας. Προβλέπεται η δυνατότητα ανάθεσης των αναγκαίων μετρήσεων σε θέματα υγιεινής και ασφάλειας στο Ελληνικό Ινστιτούτο Υγιεινής και Ασφάλειας της Εργασίας ή σε πανεπιστημιακά και ερευνητικά ιδρύματα. Ενισχύεται η καταγραφή των επαγγελματικών ασθενειών με τη θέσπιση κριτηρίων αναγνώρισης και δημιουργείται το Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα «Ηριδανός» για την τεκμηρίωση και παρακολούθηση ζητημάτων υγείας και ασφάλειας.
Ο έκτος άξονας αφορά την εναρμόνιση της εθνικής νομοθεσίας με τρεις βασικές διεθνείς πράξεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας: τη Σύμβαση 155 για την ασφάλεια και υγεία στην εργασία, τη Σύμβαση 191 που τροποποιεί τη Σύμβαση 155 και καθιερώνει την ασφάλεια και υγεία ως θεμελιώδες δικαίωμα, και το Πρωτόκολλο του 2014 στη Σύμβαση 29 για την ενίσχυση της προστασίας από αναγκαστική ή υποχρεωτική εργασία. Η κύρωση των συμβάσεων αυτών ενισχύει τη διεθνή εικόνα της χώρας και το θεσμικό πλαίσιο εργασιακής προστασίας.
Ο έβδομος άξονας επικεντρώνεται στη λειτουργική ενίσχυση της Επιθεώρησης Εργασίας. Αυστηροποιείται το θεσμικό πλαίσιο για την προστασία των Επιθεωρητών Εργασίας, με αυστηρότερες ποινικές κυρώσεις για πράξεις βίας ή παρεμπόδισης του ελεγκτικού έργου. Εκσυγχρονίζεται το πλαίσιο μετακινήσεων με αναπροσαρμογή ναυτικών μιλίων ώστε να καλύπτονται νησιωτικές περιοχές και να αναγνωρίζονται έξοδα διανυκτέρευσης. Παράλληλα, υιοθετούνται οργανωτικές αλλαγές για τη βελτιστοποίηση της λειτουργίας της Επιθεώρησης, ενισχύοντας υπηρεσίες, δομές και ανθρώπινο δυναμικό σε όλη την επικράτεια.
Ο όγδοος άξονας περιλαμβάνει κοινωνικοασφαλιστικές διατάξεις που αποσκοπούν στη διαφάνεια, την ευελιξία και την προστασία τόσο των εργαζομένων όσο και των συνταξιούχων. Επεκτείνεται η απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές για προσαυξήσεις σε υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία και εργασία σε αργίες, συμπεριλαμβανομένων όσων προβλέπονται από συλλογικές συμβάσεις ή χορηγούνται οικειοθελώς. Σε περίπτωση που εργαζόμενος συνταξιούχος δικαιούται προσαύξηση στη σύνταξή του, η επιπλέον παροχή δεν λαμβάνεται υπόψη για τον υπολογισμό του συντελεστή της Εισφοράς Αλληλεγγύης Συνταξιούχων. Επίσης, παρέχεται δυνατότητα επιστολικής ψήφου στις οργανώσεις συνταξιούχων, ενώ στο Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο ιδρύονται Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου και Αυτοτελές Γραφείο Συμβούλου Ακεραιότητας.
Τα τελευταία έτη, η αγορά εργασίας στην Ελλάδα παρουσιάζει θετικά αποτελέσματα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία. Από τον Ιούλιο του 2019 έως τον Απρίλιο του 2025, το ποσοστό ανεργίας των γυναικών μειώθηκε κατά 51,1%, ενώ η ανεργία των νέων ηλικίας 15-24 ετών περιορίστηκε κατά 44,3%. Τον Απρίλιο του 2025, το συνολικό ποσοστό ανεργίας έφθασε το 8,3%, το χαμηλότερο των τελευταίων 17 ετών, με το ποσοστό να υποχωρεί σε μονοψήφιο για πρώτη φορά μετά το 2009. Από το 2019 έως τον Μάιο του 2025 δημιουργήθηκαν περίπου 500.000 νέες θέσεις εργασίας, με τον Απρίλιο και τον Μάιο του 2025 να καταγράφονται ως οι καλύτεροι μήνες ιστορικά με 133.907 και 137.841 νέες θέσεις αντίστοιχα. Σημαντική είναι και η αύξηση κατά 76,4% της πλήρους απασχόλησης, όπως καταγράφεται στις εκθέσεις του συστήματος ΕΡΓΑΝΗ.
Η Ψηφιακή Κάρτα Εργασίας καλύπτει ήδη 1.850.000 εργαζόμενους σε κλάδους όπως τραπεζικός τομέας, σούπερ μάρκετ, ασφαλιστικές εταιρείες, επιχειρήσεις παροχής υπηρεσιών ασφαλείας, δημόσιες επιχειρήσεις κοινής ωφέλειας, βιομηχανία, λιανεμπόριο, εστίαση, τουρισμός, χονδρεμπόριο, ενέργεια και χρηματοπιστωτικές υπηρεσίες. Η κατάργηση των ασφαλιστικών εισφορών στις προσαυξήσεις για υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινή εργασία και εργασία σε αργίες είχε ως αποτέλεσμα την αύξηση κατά 62% των αποδοχών από υπερεργασία και υπερωρίες και κατά 55% από νυχτερινή εργασία ή εργασία σε αργίες ήδη από τον δεύτερο μήνα εφαρμογής. Καταγράφηκε επίσης αύξηση των δηλωμένων υπερωριών κατά 815.000 το 2024, με σημαντικές αυξήσεις σε τομείς όπως ο τουρισμός, το λιανεμπόριο, η εστίαση, η βιομηχανία και τα σούπερ μάρκετ.
