Σύμφωνα με οικονομολόγους του Πανεπιστημίου Στάνφορντ, έχουν προκύψει οι ισχυρότερες μέχρι σήμερα ενδείξεις ότι η τεχνητή νοημοσύνη έχει αρχίσει να οδηγεί στην κατάργηση συγκεκριμένων θέσεων εργασίας. Η κατάσταση, ωστόσο, παρουσιάζει μια πιο σύνθετη εικόνα, καθώς την ώρα που οι νεότεροι σε ηλικία εργαζόμενοι αντικαθίστανται από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης σε ορισμένους κλάδους, για τους πιο έμπειρους συναδέλφους τους φαίνεται να αναδύονται νέες επαγγελματικές ευκαιρίες.
Η ερευνητική ομάδα, αποτελούμενη από τον καθηγητή Erik Brynjolfsson, την ερευνήτρια Ruyu Chen και τον μεταπτυχιακό φοιτητή Bharat Chandar, ανέλυσε δεδομένα από την ADP, τον μεγαλύτερο πάροχο υπηρεσιών μισθοδοσίας στις ΗΠΑ. Η μελέτη κάλυψε την περίοδο από τα τέλη του 2022, όταν έκανε την εμφάνισή του το ChatGPT, έως τα μέσα του 2025. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η υιοθέτηση της παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης συνέπεσε με μείωση των ευκαιριών απασχόλησης για τους νεότερους εργαζομένους σε τομείς που είχαν αναγνωριστεί ως ευάλωτοι στην αυτοματοποίηση μέσω τεχνητής νοημοσύνης, όπως η εξυπηρέτηση πελατών και η ανάπτυξη λογισμικού, όπου καταγράφηκε πτώση 16% στην απασχόληση για τις ηλικίες 22 έως 25 ετών.
Η νέα μελέτη αποκαλύπτει μια σύνθετη εικόνα με πολλές αποχρώσεις για τον αντίκτυπο της τεχνητής νοημοσύνης. Ενώ οι εξελίξεις στον τομέα συχνά συνοδεύονταν από δυσοίωνες προβλέψεις, δεν υπήρχαν επαρκή δεδομένα για να τις τεκμηριώσουν. Για παράδειγμα, η σχετική ανεργία για τους νέους αποφοίτους άρχισε να μειώνεται γύρω στο 2009, πολύ πριν το τρέχον κύμα της ΤΝ, ενώ κλάδοι που θεωρούνταν ευάλωτοι, όπως η μετάφραση, στην πραγματικότητα σημείωσαν αύξηση των θέσεων εργασίας τα τελευταία χρόνια.
«Είναι πάντα δύσκολο να γνωρίζει κανείς τι συμβαίνει εξετάζοντας μόνο μια συγκεκριμένη εταιρεία ή ακούγοντας μεμονωμένα περιστατικά», αναφέρει ο Brynjolfsson. «Για τον λόγο αυτό, θέλαμε να το εξετάσουμε πολύ πιο συστηματικά». Η ανάλυση έδειξε ότι ο αντίκτυπος σχετίζεται περισσότερο με την εμπειρία του εργαζομένου παρά με το είδος της εργασίας. Οι έμπειροι υπάλληλοι ήταν προστατευμένοι, με τις ευκαιρίες τους να παραμένουν σταθερές ή να αυξάνονται ελαφρώς, καθώς αυτοματοποιείται ευκολότερα η τυποποιημένη εργασία, όπως η συγγραφή κώδικα για τη σύνδεση με ένα API. Η μελέτη υποδεικνύει επίσης ότι η ΤΝ, τουλάχιστον μέχρι στιγμής, καταργεί θέσεις εργασίας αλλά δεν μειώνει τους μισθούς.
Ο Brynjolfsson υποστηρίζει ότι η μελέτη προσφέρει ένα μάθημα για τη μεγιστοποίηση των οφελών της τεχνολογίας. Έχει προτείνει αλλαγές στο φορολογικό σύστημα ώστε να μην επιβραβεύεται η αντικατάσταση της εργασίας από την αυτοματοποίηση. Σε μια εργασία του τον Ιούνιο, μαζί με τον επιστήμονα του Στάνφορντ Andrew Haupt, υποστήριξε ότι οι εταιρείες ΤΝ πρέπει να αναπτύξουν νέους δείκτες αναφοράς τύπου «Κενταύρου», που θα μετρούν τη συνεργασία ανθρώπου-μηχανής για να δοθεί κίνητρο στην επαύξηση των ικανοτήτων έναντι της πλήρους αυτοματοποίησης.
Ορισμένοι ειδικοί πιστεύουν ότι η συνεργασία ανθρώπων και ΤΝ θα είναι χαρακτηριστικό της μελλοντικής αγοράς εργασίας. Ο Matt Beane, αναπληρωτής καθηγητής στο UC Santa Barbara που μελετά την αυτοματοποίηση μέσω ΤΝ, αναμένει ότι η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης θα δημιουργήσει ζήτηση για εργασία επιδεκτική επαύξησης, καθώς η διαχείριση του παραγόμενου αποτελέσματός της καθίσταται ολοένα και πιο σημαντική. «Θα αυτοματοποιήσουμε όσα περισσότερα μπορούμε», λέει ο Beane. «Αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι δεν θα υπάρχει ένας αυξανόμενος όγκος εργασίας επιδεκτικής επαύξησης που θα απομένει για τους ανθρώπους».
Η τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο, εξελίσσεται γρήγορα και ο Brynjolfsson προειδοποιεί ότι ο αντίκτυπος στους νεότερους εργαζομένους θα μπορούσε στο μέλλον να επεκταθεί και στους πιο έμπειρους. «Αυτό που πρέπει να κάνουμε είναι να δημιουργήσουμε έναν πίνακα οργάνων, ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης, για να μας βοηθήσει να παρακολουθούμε την κατάσταση σε πραγματικό χρόνο», καταλήγει. «Πρόκειται για μια τεχνολογία με πολύ σημαντικές συνέπειες».
