Οι ελλείψεις προσωπικού και η απόσταση ανάμεσα στις διαθέσιμες δεξιότητες και στις απαιτήσεις των θέσεων εργασίας πιέζουν την ανταγωνιστικότητα των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων, σύμφωνα με τη μελέτη «Access to Skills» της Deloitte για την BusinessEurope. Η έρευνα εξετάζει τις δυσκολίες των εργοδοτών να καλύψουν τις ανάγκες τους καθώς αλλάζουν οι τεχνολογίες, οι παραγωγικές διαδικασίες και η σύνθεση του εργατικού δυναμικού.
Η συνεχής κατάρτιση αποτελεί την πιο διαδεδομένη απάντηση μεταξύ των επιχειρήσεων του δείγματος, με το 82% να τη χρησιμοποιεί για την κάλυψη αναγκών σε δεξιότητες. Ωστόσο, ο φόρτος εργασίας και η έλλειψη χρόνου προηγούνται μεταξύ των εμποδίων στην οργάνωσή της, ενώ ακολουθούν η περιορισμένη οργανωτική δυνατότητα και το κόστος, με ιδιαίτερες δυσκολίες για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
Ελλείψεις σε διαφορετικά επαγγέλματα και επίπεδα προσόντων
Η μελέτη, τα ευρήματα της οποίας παρουσίασε η BusinessEurope, προσεγγίζει το θέμα από την οπτική των εργοδοτών. Βασίζεται σε έρευνα υφιστάμενων πηγών, εθνικές διαβουλεύσεις με 35 ενδιαφερόμενους φορείς και εργοδοτικές οργανώσεις, κλαδικές διαβουλεύσεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο με 16 συμμετέχοντες και διαδικτυακή έρευνα με 209 απαντήσεις από επιχειρήσεις. Στο εταιρικό δείγμα περιλαμβάνονται 89 μεγάλες επιχειρήσεις και 120 ΜμΕ από 16 κλάδους και 25 χώρες, μεταξύ των οποίων η Ελβετία και η Νορβηγία.
Οι δυσκολίες πρόσληψης αφορούν εξειδικευμένες, τεχνικές και χειρωνακτικές θέσεις, καθώς και ρόλους στην καθημερινή λειτουργία των επιχειρήσεων, περιλαμβάνοντας ειδικότητες που χρειάζονται για την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση. Η γήρανση του πληθυσμού, οι μαζικές συνταξιοδοτήσεις και η ανεπαρκής είσοδος νέων εργαζομένων περιορίζουν το διαθέσιμο δυναμικό σε πολλά κράτη μέλη. Οι εργοδότες αναφέρουν επίσης ελλείψεις βασικών δεξιοτήτων, πρακτικής εμπειρίας και ετοιμότητας για εργασία.
Οι μικρότερες επιχειρήσεις και οι λιγότερο πυκνοκατοικημένες περιοχές έχουν μεγαλύτερη εξάρτηση από την τοπική προσφορά εργασίας και λιγότερες εναλλακτικές όταν οι προσλήψεις αποτυγχάνουν. Η κινητικότητα εργαζομένων και οι διεθνείς προσλήψεις μπορούν να διευρύνουν τη δεξαμενή υποψηφίων, με βασικές προϋποθέσεις τις αποτελεσματικές διαδικασίες εισδοχής και πρόσληψης, τη γλωσσική υποστήριξη και την κατανόηση προσόντων και εμπειρίας που αποκτήθηκαν αλλού.
Κατάρτιση προσαρμοσμένη στις ανάγκες της εργασίας
Η σύνδεση της καταγραφής των αναγκών με την ανανέωση των προγραμμάτων σπουδών παραμένει βασική αδυναμία. Παρότι τα συστήματα πληροφόρησης για τις δεξιότητες έχουν αναπτυχθεί, η μελέτη εντοπίζει κατακερματισμό, επικαλύψεις και καθυστερήσεις στη μετατροπή των ευρημάτων σε κατάλληλη εκπαίδευση. Οι ΜμΕ χρειάζονται πληροφορίες σε προσβάσιμη μορφή και πρακτική καθοδήγηση, καθώς διαθέτουν μικρότερη δυνατότητα αξιοποίησης σύνθετων συστημάτων ανάλυσης και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
Ως απαντήσεις προτείνονται σύντομα προγράμματα σε επιμέρους ενότητες, συνδυασμός τρόπων μάθησης και εκπαίδευση μέσα στην εργασία. Τα ψηφιακά εργαλεία, οι προσομοιώσεις και οι εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης μπορούν να διευρύνουν την πρόσβαση και να υποστηρίξουν εξατομικευμένες μαθησιακές διαδρομές. Η πρακτική εξάσκηση παραμένει απαραίτητη στις τεχνικές δεξιότητες που εξαρτώνται από εξοπλισμό ή εμπειρία στον χώρο εργασίας, ενώ η αποτελεσματική χρήση της AI προϋποθέτει βασικές γνώσεις και δεξιότητες.
Περιορισμούς δημιουργούν επίσης οι ελλείψεις εκπαιδευτών και ο παρωχημένος εξοπλισμός των δομών κατάρτισης. Η αναγνώριση της προηγούμενης μάθησης και οι σύντομες εκπαιδευτικές ενότητες που συνδυάζονται μεταξύ τους μπορούν να κάνουν περισσότερο ορατές και αξιοποιήσιμες τις δεξιότητες που αποκτώνται μέσα στις επιχειρήσεις.
Χρηματοδότηση με πρόσβαση και μετρήσιμα αποτελέσματα
Για τις επιχειρήσεις, το πραγματικό κόστος της κατάρτισης περιλαμβάνει, πέρα από τα δίδακτρα, τον χρόνο εργασίας, την αντικατάσταση προσωπικού και τις διοικητικές απαιτήσεις. Οι σύνθετοι όροι επιλεξιμότητας και οι διαδικασίες χρηματοδότησης αποθαρρύνουν τη συμμετοχή, ιδιαίτερα των ΜμΕ. Η μελέτη προκρίνει απλούστερα σχήματα υποστήριξης, προσβάσιμα και σε εταιρείες χωρίς εξειδικευμένα στελέχη ανθρώπινου δυναμικού, νομικής υποστήριξης ή χρηματοδοτήσεων.
Η BusinessEurope ζητεί επαρκείς πόρους για δεξιότητες στο επόμενο πολυετές δημοσιονομικό πλαίσιο της ΕΕ, μέσω του Ευρωπαϊκού Κοινωνικού Ταμείου, του Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και του Erasmus+. Καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να απλοποιήσει την πρόσβαση στη χρηματοδότηση και να ενισχύσει την αξιολόγηση των προγραμμάτων. Ζητούμενο είναι να μετρώνται η μείωση των κενών δεξιοτήτων, τα αποτελέσματα στην απασχόληση και η επίδραση στην παραγωγικότητα, καθώς τα διαθέσιμα στοιχεία για τις επιπτώσεις επιμέρους παρεμβάσεων κατάρτισης παραμένουν περιορισμένα.
