Με άρθρο παρέμβασής του στο Economist, ο Υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκος Πιερρακάκης, σκιαγραφεί τις τολμηρές μεταρρυθμίσεις που απαιτούνται για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας. Έναν χρόνο μετά την έκθεση του Μάριο Ντράγκι, ο Έλληνας Υπουργός τονίζει ότι η απλή ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς δεν αρκεί πλέον, καλώντας για μια διπλή στρατηγική μετατόπιση: την εστίαση των πόρων σε τομείς-κλειδιά και τον ριζικό εκσυγχρονισμό των θεσμικών πλαισίων, ώστε να υπηρετούν την καινοτομία και την ανάπτυξη του μέλλοντος.
Το άρθρο υιοθετεί την αίσθηση του κατεπείγοντος που εξέφρασε ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας, υπενθυμίζοντας την αρχική του προειδοποίηση ότι χωρίς αλλαγές, η Ευρώπη διακινδυνεύει μια «αργή και βασανιστική» πορεία σχετικής οικονομικής παρακμής. Ο κ. Πιερρακάκης επικαλείται τις συνεχιζόμενες προειδοποιήσεις του Ντράγκι, ο οποίος πρόσφατα υπογράμμισε την ανάγκη για «μαζικές επενδύσεις τώρα, όσο έχουμε ακόμη τη δύναμη να διαμορφώσουμε το μέλλον μας». Η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς παραμένει ο ακρογωνιαίος λίθος, αλλά η κανονιστική σύγκλιση από μόνη της, όπως σημειώνει, απέχει πολύ από το να είναι επαρκής.
Η διάσταση του προβλήματος αποτυπώνεται σε στοιχεία του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, τα οποία επικαλείται ο Υπουργός. Τα ενδο-ευρωπαϊκά εμπόδια λειτουργούν ως ένας de facto δασμός της τάξης του 44% κατά μέσο όρο στα αγαθά, ποσοστό τριπλάσιο από τα αντίστοιχα εμπόδια στο εμπόριο μεταξύ των αμερικανικών πολιτειών. Η κατάσταση είναι ακόμη πιο αποθαρρυντική στον τομέα των υπηρεσιών, όπου ο αόρατος αυτός δασμός εκτινάσσεται στο 110%. Η εξάλειψη αυτών των φραγμών αποτελεί μεν προτεραιότητα, αλλά δεν μπορεί να οδηγήσει σε ένα νέο ξέσπασμα ευρωπαϊκής ανάπτυξης χωρίς δύο επιπλέον κρίσιμες μετατοπίσεις.
Η πρώτη αλλαγή, σύμφωνα με τον κ. Πιερρακάκη, είναι η μεγαλύτερη στρατηγική στόχευση στη συγκέντρωση πόρων ανά τομέα, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τις τηλεπικοινωνίες. Σήμερα, ένας κλάδος ζωτικής σημασίας για την ψηφιακή ανταγωνιστικότητα της ηπείρου λειτουργεί κάτω από 27 διαφορετικά ρυθμιστικά καθεστώτα, ενώ για την ανάπτυξη του 5G απαιτήθηκαν 27 ξεχωριστές δημοπρασίες φάσματος. Αυτός ο κατακερματισμός αυξάνει το κόστος και καθυστερεί την ανάπτυξη, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ που διαθέτουν έναν ρυθμιστή και την Κίνα που προχώρησε σε διοικητική κατανομή του φάσματος, αναγνωρίζοντας πως η πραγματική αξία βρίσκεται στις εφαρμογές και όχι στα έσοδα των δημοπρασιών.
Ως απάντηση σε αυτή την πρόκληση, ο Υπουργός παρουσιάζει το ελληνικό μοντέλο, όπου η χώρα διατήρησε το 25% των εσόδων από τις δημοπρασίες 5G για να δημιουργήσει ένα ειδικό ταμείο που επενδύει σε εταιρείες που αναπτύσσουν εφαρμογές βασισμένες στη νέα τεχνολογία. Αυτό, εξηγεί, αντικατοπτρίζει την αναγνώριση πως στην ψηφιακή εποχή οι υποδομές από μόνες τους δεν αρκούν και πως η καινοτομία πάνω σε αυτές τις υποδομές είναι που τροφοδοτεί την ανάπτυξη. Το κόστος ευκαιρίας του ευρωπαϊκού κατακερματισμού, συμπεραίνει, μετριέται σε χαμένη ανταγωνιστικότητα.
Η δεύτερη απαιτούμενη αλλαγή αφορά την ευθυγράμμιση της ρύθμισης, όπως η Οδηγία για τις Δημόσιες Συμβάσεις, με τις αναπτυξιακές προτεραιότητες του μέλλοντος, όχι του παρελθόντος. Ο κ. Πιερρακάκης επισημαίνει το παράδοξο, όπου παραδοσιακά κατασκευαστικά έργα προχωρούν πολύ ταχύτερα από καινοτόμα ψηφιακά έργα, των οποίων ο κύκλος ζωής μετριέται σε μήνες αλλά η ανάθεση και ολοκλήρωσή τους στην Ευρώπη απαιτεί χρόνια. Υπογραμμίζει πως αν χρειάζεται περισσότερο για να προμηθευτούμε ένα σύστημα ψηφιακής ταυτότητας ή μια δημόσια πλατφόρμα ηλεκτρονικής υγείας από ό,τι για να ασφαλτοστρώσουμε έναν αυτοκινητόδρομο, τότε το θεσμικό πλαίσιο ασκεί σαφώς τροχοπέδη στις φιλοδοξίες.
Το ζήτημα, κατά τον Υπουργό, δεν είναι διαδικαστικό αλλά κατεύθυνσης. Το ερώτημα που πρέπει να τίθεται δεν είναι «Πώς κάνουμε τις δημόσιες συμβάσεις ευκολότερες;», αλλά «Τι θέλουμε να επιτύχουν οι δημόσιες συμβάσεις;». Η απάντηση, υποστηρίζει, πρέπει να είναι η ανάπτυξη και η καινοτομία. Αυτό σημαίνει την επαναγραφή των κανόνων ώστε να είναι κατάλληλοι για ευέλικτη ανάπτυξη, συμπράξεις δημόσιου και ιδιωτικού τομέα στην τεχνολογία και ταχεία υλοποίηση σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η κυβερνοασφάλεια, η ενεργειακή μετάβαση και η προηγμένη βιομηχανική παραγωγή.
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Πιερρακάκης απευθύνει ένα κάλεσμα για δράση που υπερβαίνει την απλή άρση των εμποδίων. Αφού εξαλειφθούν τα αόρατα δασμολογικά εμπόδια, το κρίσιμο ερώτημα, όπως θέτει, είναι τι είδους οικονομία οικοδομούμε. Η απάντηση, τονίζει, δεν μπορεί να είναι «μια από τα ίδια». Ο στόχος πρέπει να είναι μια οικονομία που καινοτομεί, ανταγωνίζεται και αναπτύσσεται, υποστηριζόμενη από μια θεσμική αρχιτεκτονική σχεδιασμένη όχι μόνο για να διαχειρίζεται κινδύνους, αλλά για να απελευθερώνει την πραγματική δυναμική της Ευρώπης.
