Την πρόθεσή του για μια δομική αναδιάρθρωση του ερευνητικού και ακαδημαϊκού τοπίου στην Ελλάδα, με κεντρικό πυλώνα τη δημιουργία ενός Υπουργείου ειδικά αφοσιωμένου στην Έρευνα και την Ανάπτυξη, παρουσίασε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα του Bio3 Forum 2025. Κατά τη διάρκεια συζήτησης με τον συνιδρυτή του BioInnovation Greece, Νίκο Κυρπίδη, στην Τεχνόπολη του Δήμου Αθηναίων, ο πρωθυπουργός πρότεινε για πρώτη φορά δημόσια τη συγκεκριμένη ιδέα, προσδιορίζοντας ως στόχο την ενοποίηση του ερευνητικού χώρου της χώρας και καλώντας την επιστημονική κοινότητα σε έναν δομημένο διάλογο για τον σχεδιασμό της.
Η συγκεκριμένη πρόταση, όπως εξήγησε ο ίδιος, πηγάζει από τη διαπίστωση ότι το τρέχον σύστημα παραμένει κατακερματισμένο, με τα ερευνητικά κέντρα να εποπτεύονται από το Υπουργείο Ανάπτυξης και μεγάλο μέρος του ερευνητικού έργου να διεξάγεται στα ακαδημαϊκά ιδρύματα. «Είναι σαφές ότι αυτοί οι δύο χώροι δεν επικοινωνούν με τον τρόπο που θα έπρεπε», ανέφερε, σκιαγραφώντας το περίγραμμα της λύσης: «η δημιουργία ενός Υπουργείου αφοσιωμένου στην έρευνα και την ανάπτυξη, το οποίο, ωστόσο, θα περιλαμβάνει και την τριτοβάθμια εκπαίδευση». Για την υλοποίηση αυτού του εγχειρήματος, έθεσε έναν ορίζοντα διετίας, ώστε η χώρα να είναι έτοιμη για την αλλαγή μετά τις επόμενες εκλογές.
Παράλληλα με την αλλαγή της διοικητικής δομής, ο πρωθυπουργός τόνισε την ανάγκη για τη θέσπιση ενός μόνιμου κονδυλίου στον κρατικό προϋπολογισμό, το οποίο θα διατίθεται ετησίως για την έρευνα, προσφέροντας προβλεψιμότητα και συνέχεια στην επιστημονική κοινότητα, πέραν των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών προγραμμάτων. Η διάθεση των πόρων αυτών, διευκρίνισε, πρέπει να διέπεται από αυστηρή αξιοκρατία, υποστηρίζοντας τη δημιουργία ενός ανεξάρτητου φορέα αξιολόγησης, ενός «εθνικού επιστημονικού συμβουλίου», που θα αξιοποιεί και εμπειρογνώμονες από το εξωτερικό. Απαντώντας σε ερώτηση για το πρόγραμμα Trust Your Stars, εξέφρασε τη δυσαρέσκειά του λέγοντας, «δεν ήμουν ικανοποιημένος με τον τρόπο που “έτρεξε” αυτό το πρόγραμμα», για να ενισχύσει την ανάγκη για ένα νέο σύστημα αξιολόγησης.
Κατά την τοποθέτησή του, ο κ. Μητσοτάκης προσδιόρισε τη βιοτεχνολογία ως έναν από τους τομείς όπου η Ελλάδα διαθέτει στρατηγικό πλεονέκτημα, στηριζόμενη τόσο στη δυναμική εγχώρια φαρμακοβιομηχανία, με 45 εργοστάσια και επενδύσεις ύψους 2 δισεκατομμυρίων ευρώ, όσο και στην επιστημονική κοινότητα της διασποράς. Ανέδειξε επίσης τον τομέα της αμυντικής τεχνολογίας ως νέο πεδίο ευκαιριών, αναφερόμενος στη λειτουργία του Ελληνικού Κέντρου Αμυντικής Καινοτομίας (ΕΛΚΑΚ). Σημείωσε δε, ως γενικότερο παράδειγμα, πως η έρευνα για στρατιωτικούς σκοπούς μπορεί συχνά να οδηγήσει σε τεχνολογίες διπλής χρήσης, όπως έχει αποδειχθεί ιστορικά.
Ειδική αναφορά έγινε στα εργαλεία που η πολιτεία προσφέρει ή σχεδιάζει για την ενίσχυση του οικοσυστήματος των νεοφυών επιχειρήσεων. Ο πρωθυπουργός υπενθύμισε το ελκυστικό καθεστώς για τα δικαιώματα προαίρεσης αγοράς μετοχών (stock options) και δήλωσε ανοιχτός στη διερεύνηση για την ενσωμάτωση στο εθνικό δίκαιο σύγχρονων χρηματοδοτικών εργαλείων, όπως οι απλές συμφωνίες για μελλοντικά ίδια κεφάλαια, γνωστές ως SAFE (Simple Agreements for Future Equity). Επίσης, υπογράμμισε τη σημασία της εμβάθυνσης της ενιαίας ευρωπαϊκής αγοράς, υποστηρίζοντας την ιδέα ενός «28ου καθεστώτος» που θα επιτρέπει στις εταιρείες να δραστηριοποιούνται απρόσκοπτα σε όλα τα κράτη-μέλη.
Στον τομέα της υγείας, ο πρωθυπουργός χαρακτήρισε την ιδέα δημιουργίας μιας εθνικής βιοτράπεζας ως «συναρπαστική» και «εθνικού ενδιαφέροντος», αποκαλύπτοντας ότι έχει ζητήσει από τους συνεργάτες του να καταθέσουν συγκεκριμένες προτάσεις. Τόνισε, επίσης, την τεράστια αξία των δεδομένων που παράγονται από τα εθνικά προγράμματα προληπτικής ιατρικής, όπως οι μαστογραφίες εκατοντάδων χιλιάδων γυναικών. Η ύπαρξη ενός κατάλληλου ρυθμιστικού πλαισίου για τη διαχείριση αυτών των ανωνυμοποιημένων δεδομένων, όπως είπε, μπορεί να αποτελέσει έναν ισχυρό πόλο έλξης για εταιρείες που αναπτύσσουν νέες υπηρεσίες τεχνητής νοημοσύνης.
Κλείνοντας, ο Κυριάκος Μητσοτάκης τόνισε πως το ταλέντο που παράγουν τα ελληνικά δημόσια πανεπιστήμια αποτελεί τον κύριο λόγο προσέλκυσης επενδύσεων, με εταιρείες να δημιουργούν τεχνολογικούς κόμβους σε πόλεις όπως τα Γιάννενα, η Πάτρα και η Κρήτη για να είναι κοντά στα ΑΕΙ. Υποστήριξε ότι το μέλλον για την έρευνα στην Ελλάδα είναι «σίγουρα πιο λαμπρό απ’ ό,τι ήταν πριν από κάποια χρόνια», ενώ παραδέχθηκε ότι η δημόσια συζήτηση και η εποικοδομητική κριτική των τελευταίων μηνών υπήρξαν χρήσιμες και για τον ίδιο, ώστε να βελτιωθούν οι κυβερνητικοί σχεδιασμοί.
