Μια ιστορικής κλίμακας μεταφορά περιουσιακών στοιχείων βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη παγκοσμίως, καθώς οι υπερ-πλούσιοι του πλανήτη κληροδοτούν πλέον ποσά ρεκόρ στις επόμενες γενιές, σύμφωνα με τα ευρήματα της ετήσιας έκθεσης «Billionaire Ambitions Report 2025» της ελβετικής τράπεζας UBS. Η έρευνα, η οποία καλύπτει το δωδεκάμηνο που ολοκληρώθηκε στις 4 Απριλίου 2025, κατέγραψε ότι 91 άτομα εισήλθαν στη λίστα των δισεκατομμυριούχων αποκλειστικά μέσω κληρονομιάς, λαμβάνοντας αθροιστικά περιουσιακά στοιχεία ύψους 298 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το συγκεκριμένο ποσό παρουσιάζει αύξηση μεγαλύτερη του ενός τρίτου σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος και αποτελεί το υψηλότερο μέγεθος που έχει καταγραφεί από το 2015, έτος κατά το οποίο η UBS ξεκίνησε τη συστηματική παρακολούθηση αυτών των δεδομένων, επιβεβαιώνοντας την κυριαρχία της διαδοχής έναντι της δημιουργίας νέου πλούτου σε συγκεκριμένα τμήματα της οικονομικής ελίτ.
Συνολικά, ο πληθυσμός των δισεκατομμυριούχων σε παγκόσμιο επίπεδο ανήλθε φέτος στα 2.919 άτομα, σημειώνοντας άνοδο από τα 2.682 άτομα το 2024, με τον συνολικό πλούτο να αγγίζει το ιστορικό υψηλό των 15,8 τρισεκατομμυρίων δολαρίων, καταγράφοντας αύξηση 13% σε ετήσια βάση. Παρά την κυριαρχία των κληρονόμων σε απόλυτα μεγέθη κεφαλαίων, η επιχειρηματικότητα παραμένει ενεργή, καθώς 196 αυτοδημιούργητοι επιχειρηματίες εντάχθηκαν στη λίστα των δισεκατομμυριούχων, συγκεντρώνοντας πλούτο 386,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι νέοι αυτοί επιχειρηματίες, που προέρχονται κυρίως από τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Κίνα, δραστηριοποιούνται τόσο στον τεχνολογικό τομέα όσο και σε παραδοσιακούς κλάδους, αψηφώντας το κλίμα αβεβαιότητας. Χαρακτηριστικό παράδειγμα της μεταφοράς πλούτου αποτελούν τα έξι εγγόνια του εκλιπόντος μεγιστάνα χρωμάτων Γκο Τσενγκ Λιανγκ από τη Σιγκαπούρη, καθένα εκ των οποίων κληρονόμησε μερίδιο σε εισηγμένη εταιρεία αξίας άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων.
Οι προβλέψεις της τράπεζας, δια στόματος του στελέχους Μπέντζαμιν Καβάλι, κάνουν λόγο για μια εντεινόμενη «πολυετή μεταφορά πλούτου», κατά την οποία αναμένεται να μεταβιβαστούν τουλάχιστον 5,9 τρισεκατομμύρια δολάρια μέσα στα επόμενα 15 χρόνια. Η γεωγραφική ανάλυση των δεδομένων δείχνει ότι ο κύριος όγκος αυτής της κληρονομιάς θα προέλθει από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με την Ινδία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και την Ελβετία να ακολουθούν, ενώ το Ηνωμένο Βασίλειο κατατάσσεται έβδομο με αναμενόμενη μεταφορά 164 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, η έκθεση επισημαίνει την αυξανόμενη τάση των «νομαδικών» δισεκατομμυριούχων, οι οποίοι μετακινούνται διεθνώς αναζητώντας καλύτερη ποιότητα ζωής και ευνοϊκότερα φορολογικά καθεστώτα, με το 36% να έχει ήδη μετεγκατασταθεί περισσότερες από μία φορές και ένα 9% να εξετάζει σοβαρά το ενδεχόμενο μετακόμισης, επηρεαζόμενο και από γεωπολιτικές ανησυχίες.
Η κινητικότητα αυτή συνδέεται άμεσα με τις εξελίξεις στη φορολογική πολιτική των ευρωπαϊκών κρατών, όπου οι κυβερνήσεις δέχονται πιέσεις για αυστηρότερη φορολόγηση του πλούτου. Στην Ελβετία, όπου εκτιμάται ότι θα κληρονομηθούν 206 δισεκατομμύρια δολάρια τα επόμενα 15 χρόνια, οι πολίτες απέρριψαν συντριπτικά πρόταση για φόρο κληρονομιάς 50% σε περιουσίες άνω των 47 εκατομμυρίων λιρών. Στη Γαλλία καταψηφίστηκε αντίστοιχη πρόταση για φόρο 2% σε περιουσίες άνω των 100 εκατομμυρίων ευρώ, ενώ η Ιταλία, που προσελκύει πλούσιους κατοίκους χάρη στο φορολογικό της καθεστώς, σχεδιάζει την αύξηση της κατ’ αποκοπή εισφοράς κατά 50%, φτάνοντας τις 300.000 ευρώ ετησίως από το 2026. Το Ηνωμένο Βασίλειο, αφού πήρε αποστάσεις από αναφορές για επίσημο φόρο πλούτου, κατήργησε φέτος το καθεστώς «non-dom» και ανακοίνωσε σχέδια για επιβάρυνση στον δημοτικό φόρο κατοικιών άνω των 2 εκατομμυρίων λιρών, η οποία χαρακτηρίστηκε ως «φόρος αρχοντικών».
Σε επίπεδο διεθνούς διπλωματίας, η συζήτηση για τη φορολόγηση των υπερ-πλούσιων εντείνεται, με χώρες όπως η Ισπανία, η Βραζιλία, η Γερμανία και η Νότια Αφρική να υπογράφουν πρόταση στην G20 για την επιβολή ελάχιστου φόρου 2%. Σύμφωνα με μελέτη του οικονομολόγου Γκαμπριέλ Ζουκμάν, ένα τέτοιο μέτρο θα μπορούσε να αποφέρει ετήσια έσοδα 250 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Οι τέσσερις χώρες κάλεσαν άλλες κυβερνήσεις να στηρίξουν την εκστρατεία, τονίζοντας ότι η εισφορά αυτή θα λειτουργούσε συμπληρωματικά στις διαπραγματεύσεις για τη φορολόγηση της ψηφιακής οικονομίας και στις προσπάθειες για την καθιέρωση παγκόσμιου ελάχιστου εταιρικού φόρου 15%. Παρ’ όλα αυτά, εντός των οικογενειών, κυριαρχεί η επιθυμία για αυτονόμηση, καθώς το 82% των 87 δισεκατομμυριούχων που συμμετείχαν στην έρευνα δήλωσαν πως επιθυμούν τα παιδιά τους να χαράξουν τη δική τους πορεία και να μην βασίζονται αποκλειστικά στα κληρονομικά περιουσιακά στοιχεία.
