Με fund ύψους €5 δισ. επιχειρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να στηρίξει την κλιμάκωση τεχνολογικών startups στην Ευρώπη, σε μια προσπάθεια να περιορίσει τη μετακίνηση εταιρειών προς τις ΗΠΑ στο στάδιο της ανάπτυξης και να συγκρατήσει κρίσιμη τεχνολογική αξία εντός της ευρωπαϊκής αγοράς. Το Scaleup Europe Fund αναμένεται να ξεκινήσει επίσημα στις 3 Ιουνίου, ενώ η βασική υπηρεσία καινοτομίας της ΕΕ, το European Innovation Council, επέλεξε αυτή την εβδομάδα τη σουηδική επενδυτική εταιρεία EQT για τη διαχείρισή του.
Η πρωτοβουλία εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια ενίσχυσης του ευρωπαϊκού τεχνολογικού τομέα μετά την έκθεση Draghi του 2024 για την ανταγωνιστικότητα. Στο ίδιο πλαίσιο κινούνται οι προτάσεις για το EU Inc, που στοχεύουν στη μείωση της γραφειοκρατίας για τις startups, καθώς και το Tech Sovereignty Package, το οποίο αναμένεται στις 27 Μαΐου και, κατά τις διαθέσιμες πληροφορίες, θα περιλαμβάνει μέτρα στήριξης για εγχώριες τεχνολογικές επιχειρήσεις. Το νέο fund σχεδιάζεται ως εργαλείο για μεγαλύτερους ευρωπαϊκούς γύρους χρηματοδότησης και όχι ως απλή επέκταση των υφιστάμενων μηχανισμών επιχορήγησης.
Η Ευρώπη αναζητά μεγαλύτερη τεχνολογική κλίμακα
Η ευρωπαϊκή πρωτοβουλία αντανακλά την ανησυχία ότι η ήπειρος δυσκολεύεται να δημιουργήσει και να διατηρήσει τεχνολογικές εταιρείες με διεθνή εμβέλεια. Με βάση στοιχεία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, μόλις περίπου 8% των παγκόσμιων scale-ups έχουν έδρα στην ΕΕ, έναντι περίπου 60% στη Βόρεια Αμερική. Παράλληλα, αρκετές υποσχόμενες ευρωπαϊκές startups εξαγοράζονται από μεγαλύτερες αμερικανικές εταιρείες πριν αποκτήσουν το μέγεθος που απαιτείται για να ανταγωνιστούν διεθνώς. Η εξαγορά της DeepMind από την Google το 2014 αναφέρεται ως χαρακτηριστικό παράδειγμα.
Το Scaleup Europe Fund θα επενδύει απευθείας σε στρατηγικές τεχνολογικές εταιρείες από το στάδιο Series B και μετά, με επενδύσεις της τάξης των €100 εκατ. Στόχος είναι να λειτουργήσει ως καταλύτης για ευρωπαϊκούς γύρους χρηματοδότησης ύψους αρκετών εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, σε ένα στάδιο όπου πολλές εταιρείες χρειάζονται σημαντικά μεγαλύτερα κεφάλαια από αυτά που συνήθως βρίσκουν στην ευρωπαϊκή αγορά. Για το EIC, το νέο εργαλείο αποτελεί αναβάθμιση κλίμακας, καθώς οι μεγαλύτερες επενδύσεις του μέχρι σήμερα ήταν περιορισμένες στα €30 εκατ.
Η EQT αναλαμβάνει τη διαχείριση
Η επιλογή της EQT, ενός από τους μεγαλύτερους διαχειριστές ιδιωτικών αγορών στην Ευρώπη, δίνει στο fund εμπορικό και επενδυτικό προσανατολισμό. Η εταιρεία θα διαχειρίζεται τις επενδύσεις μέσω χωριστού «compartment» εντός του EIC Fund, του venture capital βραχίονα του European Innovation Council. Με βάση το πρόγραμμα εργασίας του EIC, ο διαχειριστής θα έχει την ευθύνη για την επενδυτική στρατηγική και τις κατευθυντήριες γραμμές, συμπεριλαμβανομένων της ανεύρεσης ευκαιριών, του due diligence, των επενδυτικών εισηγήσεων και αποφάσεων, της διαχείρισης των συμμετοχών και των αποεπενδύσεων.
Το συνολικό μέγεθος του Scaleup Europe Fund προβλέπεται να φτάσει τα €5 δισ., εκ των οποίων €1 δισ. θα προέλθει από το Horizon Europe, το πρόγραμμα της ΕΕ για την έρευνα και την καινοτομία. Το υπόλοιπο ποσό προβλέπεται να καλυφθεί από ιδιώτες επενδυτές. Στο σχήμα έχουν συνδεθεί ή έχουν εκφράσει πρόθεση συνεργασίας επενδυτικοί φορείς και οργανισμοί, μεταξύ των οποίων οι Novo Holdings, Export and Investment Fund of Denmark, CriteriaCaixa και Santander. Η επίτροπος Έρευνας της ΕΕ, Ekaterina Zaharieva, είχε αναφέρει πέρυσι ότι το fund θα λειτουργεί με στόχο την κερδοφορία.
Στόχος η παραμονή τεχνολογικής αξίας
Πέρα από τη χρηματοδότηση, το Scaleup Europe Fund τοποθετείται ως εργαλείο στρατηγικής αυτονομίας. Το πρόγραμμα εργασίας του EIC προβλέπει ότι, κατά την υλοποίηση των επενδύσεων, το fund θα διασφαλίζει πως οι υποστηριζόμενες εταιρείες διατηρούν την πλειονότητα της αξίας που δημιουργούν, συμπεριλαμβανομένης της πνευματικής ιδιοκτησίας, εντός της ΕΕ ή χωρών συνδεδεμένων με το Horizon Europe. Η κατεύθυνση αυτή συνδέει την ανάπτυξη των επιχειρήσεων με την ευρωπαϊκή τεχνολογική βάση και όχι μόνο με την άντληση κεφαλαίων.
Το ίδιο πλαίσιο προβλέπει προτίμηση σε ευρωπαϊκές εξόδους, καθώς και μηχανισμούς οικονομικής ασφάλειας που θα καθοριστούν από τις επενδυτικές οδηγίες και τους όρους κάθε επένδυσης. Οι αιτήσεις για επενδυτική στήριξη θα υποβάλλονται απευθείας στο Scaleup Europe Fund και θα αξιολογούνται από τον ανεξάρτητο επενδυτικό σύμβουλο και διαχειριστή χαρτοφυλακίου, με διαδικασία που περιγράφεται ως ανοικτή, διαφανής και δίκαιη. Οι ειδικοί όροι κάθε επένδυσης θα εξετάζονται κατά περίπτωση, σύμφωνα με τις κατευθυντήριες γραμμές του fund.
Οι τομείς και τα ανοικτά σημεία
Οι στρατηγικοί τομείς στους οποίους θα επενδύει το fund καλύπτουν τρεις βασικές κατηγορίες. Η πρώτη αφορά ψηφιακά και ευφυή συστήματα, συμπεριλαμβανομένων του AI, της κβαντικής τεχνολογίας και των semiconductors. Η δεύτερη περιλαμβάνει φυσικά και βιομηχανικά συστήματα, όπως καθαρή ενέργεια, προηγμένη μεταποίηση και υλικά, διαστημικές τεχνολογίες και τεχνολογίες κινητικότητας. Η τρίτη αφορά τις επιστήμες ζωής και υγείας, με έμφαση στη βιοτεχνολογία, τις ιατρικές τεχνολογίες και την αγροτεχνολογία. Στο πλαίσιο της αυξημένης ευρωπαϊκής έμφασης στην αμυντική καινοτομία, θα επιτρέπονται και επενδύσεις σε τεχνολογίες διπλής χρήσης.
Παρά τις βασικές προβλέψεις, αρκετές λεπτομέρειες για τον πρακτικό τρόπο λειτουργίας του Scaleup Europe Fund δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Δεν έχουν δημοσιοποιηθεί όλα τα στοιχεία για τη διαδικασία υποβολής, την τελική διαμόρφωση των επενδυτικών όρων ή τον ακριβή ρόλο των συνεπενδυτών σε κάθε γύρο. Με τα διαθέσιμα δεδομένα, το fund εμφανίζεται ως προσπάθεια της ΕΕ να συνδυάσει δημόσια χρηματοδότηση, ιδιωτικά κεφάλαια και επενδυτική διαχείριση με όρους αγοράς, με στόχο την ανάπτυξη μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τεχνολογικών εταιρειών.
