Τη συζήτηση για τα εμπόδια που περιορίζουν τη μεγέθυνση και τη διασυνοριακή ενοποίηση των ευρωπαϊκών τραπεζών έχει θέσει στο Eurogroup ο Κυριάκος Πιερρακάκης, συνδέοντας την ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης με την ανταγωνιστικότητα, τις επενδύσεις σε τεχνολογία και την ικανότητα της Ευρώπης να χρηματοδοτήσει τις στρατηγικές της προτεραιότητες. Σε συνέντευξή του στο ECB Supervision Newsletter, ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και πρόεδρος του Eurogroup χαρακτήρισε τον κατακερματισμό της ευρωπαϊκής τραπεζικής αγοράς «στρατηγική ευπάθεια».
Σύμφωνα με τον Πιερρακάκη, η διασυνοριακή τραπεζική δραστηριότητα θα πρέπει να γίνει «ο κανόνας και όχι η εξαίρεση», με τα κεφάλαια και τη ρευστότητα να κυκλοφορούν πιο ελεύθερα εντός της Τραπεζικής Ένωσης. Υποστήριξε ότι οι ευρωπαϊκές τράπεζες πρέπει να μπορούν να λειτουργούν σε μεγαλύτερη κλίμακα και να χρηματοδοτούν επιχειρήσεις σε ολόκληρη την Ενιαία Αγορά, κατευθύνοντας κεφάλαια σε τομείς όπως η καινοτομία, η πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, η άμυνα και οι υποδομές.
Κλίμακα, χρηματοδότηση και τεχνολογικές επενδύσεις
Η ενοποίηση του τραπεζικού τομέα συνδέεται, σύμφωνα με τον πρόεδρο του Eurogroup, με ένα ευρύτερο πρόβλημα χρηματοδότησης της ευρωπαϊκής οικονομίας. Οι τράπεζες εξακολουθούν να παρέχουν περίπου το 70% της χρηματοδότησής της και, κατά τον ίδιο, θα παραμείνουν στο ορατό μέλλον βασική πηγή κεφαλαίων για τις επιχειρήσεις, ιδιαίτερα τις μικρομεσαίες. Η Τραπεζική Ένωση και η Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων αποτελούν, όπως υποστήριξε, συμπληρωματικούς μηχανισμούς για τη διοχέτευση των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις.
Ο Πιερρακάκης συνέδεσε επίσης άμεσα την κλίμακα με την τεχνολογική ανταγωνιστικότητα. Όπως ανέφερε, ακόμη και οι μεγαλύτερες ευρωπαϊκές τράπεζες παραμένουν σχετικά μικρές έναντι των διεθνών ανταγωνιστών τους, ενώ οι τεχνολογικές επενδύσεις των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών τραπεζών, ως ποσοστό του ενεργητικού τους, είναι σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες των αμερικανικών τραπεζών.
«Η κλίμακα καθορίζει ολοένα και περισσότερο τη δυνατότητα επένδυσης σε τεχνολογίες αιχμής», ανέφερε, εξηγώντας ότι έχει θέσει στο Eurogroup την ανάγκη συζήτησης για τα εμπόδια που περιορίζουν τη μεγέθυνση και τη διασυνοριακή ενοποίηση. Κατά την εκτίμησή του, η βαθύτερη ενοποίηση θα μπορούσε να δημιουργήσει οικονομίες κλίμακας, να βελτιώσει την κατανομή κεφαλαίων και ρευστότητας και να διευρύνει τις δυνατότητες χρηματοδότησης των ευρωπαϊκών επιχειρήσεων.
AI, κυβερνοασφάλεια και απλούστευση της εποπτείας
Η τεχνητή νοημοσύνη αποτελεί ένα ακόμη πεδίο στο οποίο ο Πιερρακάκης συνδέει την καινοτομία με την τραπεζική ανθεκτικότητα. Αναφερόμενος σε ισχυρότερα εργαλεία AI, όπως το Mythos, υποστήριξε ότι η αξιοποίησή τους πρέπει να συνοδεύεται από ισχυρή εταιρική διακυβέρνηση, ουσιαστική ανθρώπινη εποπτεία, κυβερνοασφάλεια, έγκαιρη εφαρμογή ενημερώσεων ασφαλείας και συνεχή δοκιμή της ανθεκτικότητας των συστημάτων.
Στην τραπεζική εποπτεία προτείνει μεγαλύτερη διαλειτουργικότητα και εφαρμογή της αρχής «συλλογή μία φορά, επαναχρησιμοποίηση όπου απαιτείται», ώστε η ΕΚΤ, η Ευρωπαϊκή Αρχή Τραπεζών (EBA), οι εθνικές αρμόδιες αρχές και οι αρχές εξυγίανσης να εργάζονται πάνω στην ίδια βάση ποιοτικών δεδομένων. Κατά τον ίδιο, τα δεδομένα υψηλής ποιότητας μπορούν να υποστηρίξουν και τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης και προηγμένων τεχνικών ανάλυσης για τον έγκαιρο εντοπισμό αναδυόμενων κινδύνων, χωρίς να υποκαθίσταται η ανθρώπινη κρίση.
Στο κανονιστικό πεδίο, τάσσεται υπέρ της απλούστευσης χωρίς χαλάρωση των εποπτικών προτύπων. Υποστήριξε ότι η υπερβολική πολυπλοκότητα αυξάνει το κόστος λειτουργίας, μπορεί να δυσχεραίνει την εποπτεία και δημιουργεί πρόσθετες επιβαρύνσεις όταν οι ίδιοι ευρωπαϊκοί κανόνες εφαρμόζονται ή ερμηνεύονται διαφορετικά μεταξύ κρατών-μελών.
EDIS και επόμενα βήματα για την Τραπεζική Ένωση
Για το Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασφάλισης Καταθέσεων (EDIS), ο Πιερρακάκης υποστήριξε ότι η κοινή προστασία των καταθέσεων και η ενοποίηση της αγοράς πρέπει να προχωρήσουν μαζί. Εμφανίστηκε θετικός στην πρόθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να αντικαταστήσει την πρόταση του 2015 με απλούστερο πλαίσιο, το οποίο θα κατανέμει πιο ισορροπημένα τις αρμοδιότητες και τη χρηματοδότηση μεταξύ εθνικού και κεντρικού επιπέδου και θα επιδιώκει ισότιμη προστασία των καλυπτόμενων καταθέσεων στην Τραπεζική Ένωση.
Το πρόγραμμα εργασιών του Eurogroup για τον Ιούλιο προβλέπει αξιολόγηση της προόδου που έχει επιτευχθεί από το 2022 και αναζήτηση πρόσθετων μέτρων για την άρση των εναπομεινάντων εμποδίων στην ολοκλήρωση της Τραπεζικής Ένωσης. Η διαδικασία τοποθετείται ενόψει των νομοθετικών προτάσεων που αναμένεται να παρουσιάσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή το 2027.
Ο Πιερρακάκης αναφέρθηκε τέλος στην εμπειρία των ελληνικών τραπεζών από τη μείωση των μη εξυπηρετούμενων δανείων, δίνοντας έμφαση στην πρόληψη μιας νέας συσσώρευσής τους. Επισήμανε τη σημασία αυστηρών πιστοδοτικών προτύπων, ιδιαίτερα σε περιόδους ισχυρής οικονομικής ανάπτυξης, καθώς και της προληπτικής εποπτείας, των δεδομένων υψηλής ποιότητας και της διατήρησης κουλτούρας πιστωτικής πειθαρχίας.
