Η ισχυρή άνοδος των αμερικανικών τεχνολογικών μετοχών που συνδέεται με τις προσδοκίες για την τεχνητή νοημοσύνη είναι πιθανό να ακολουθηθεί από χρηματιστηριακή διόρθωση, σύμφωνα με ανάλυση που δημοσιεύθηκε στο blog της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας. Οι συντάκτες εκτιμούν ότι οι σημερινές αποτιμήσεις βρίσκονται σε επίπεδα που θυμίζουν την περίοδο της dot-com και ότι μια απότομη υποχώρηση θα μπορούσε να έχει ουσιαστικές συνέπειες και για την ευρωζώνη.
Η ανάλυση, την οποία υπογράφουν οι Malin Andersson, Johannes Breckenfelder, Stefano Corradin, Kalin Nikolov και Maria Antonietta Viola, τονίζει ότι οι απόψεις τους δεν εκπροσωπούν κατ’ ανάγκη την ΕΚΤ ή το Ευρωσύστημα. Η βασική τους θέση είναι ότι μια διόρθωση μπορεί να προκύψει ακόμη και αν η τεχνητή νοημοσύνη αποδειχθεί πράγματι μετασχηματιστική για την οικονομία και οδηγήσει σε υψηλότερα εταιρικά κέρδη.
Γιατί ακόμη και μια επιτυχημένη τεχνολογία μπορεί να οδηγήσει σε πτώση
Οι αποτιμήσεις της αμερικανικής αγοράς, με βάση τον δείκτη CAPE, βρίσκονται σήμερα κοντά στο ιστορικό υψηλό τους. Οι αγορές έχουν ενσωματώσει ισχυρές προσδοκίες ότι το AI θα αλλάξει την οικονομία και θα ενισχύσει τα κέρδη, ενώ οι τιμές των μεγαλύτερων τεχνολογικών εταιρειών έχουν κινηθεί πολύ πάνω από τους ιστορικούς μέσους όρους.
Οι συντάκτες παραπέμπουν σε προηγούμενες τεχνολογικές επαναστάσεις, από τους σιδηροδρόμους και την ηλεκτρική ενέργεια έως το διαδίκτυο, στις οποίες η άνοδος των αποτιμήσεων ακολουθήθηκε από έντονη υποχώρηση. Στη λεγόμενη ορθολογική εκδοχή, η μεγάλη αβεβαιότητα γύρω από μια νέα τεχνολογία δικαιολογεί αρχικά υψηλότερες τιμές, καθώς οι επενδυτές αποτιμούν το ενδεχόμενο εξαιρετικά μεγάλων μελλοντικών κερδών.
Καθώς όμως η τεχνολογία εξαπλώνεται σε ολόκληρη την οικονομία, ο σχετικός κίνδυνος παύει να αφορά έναν μεμονωμένο κλάδο και γίνεται συστημικός. Οι επενδυτές απαιτούν τότε υψηλότερο ασφάλιστρο κινδύνου, το οποίο μπορεί να πιέσει τις τιμές των μετοχών ακόμη και αν τα εταιρικά κέρδη συνεχίζουν να αυξάνονται. Στη συμπεριφορική εκδοχή, η διόρθωση μπορεί να είναι ακόμη μεγαλύτερη, καθώς η υπερβολική αισιοδοξία ωθεί αρχικά τις τιμές πάνω από τα θεμελιώδη μεγέθη και η αντιστροφή του κλίματος εντείνει στη συνέχεια την πτώση.
Έκθεση 440 δισ. ευρώ για τα νοικοκυριά της ευρωζώνης
Η άμεση σύνδεση με την ευρωζώνη προκύπτει κυρίως από την έκθεση των επενδυτών στις μεγαλύτερες αμερικανικές τεχνολογικές εταιρείες. Τα νοικοκυριά της ευρωζώνης έχουν περίπου 440 δισ. ευρώ σε έκθεση σε αμερικανικές τεχνολογικές μετοχές, κυρίως μέσω αμοιβαίων κεφαλαίων και ETFs, ενώ σημαντική είναι και η έκθεση ασφαλιστικών εταιρειών και συνταξιοδοτικών ταμείων στις λεγόμενες Magnificent Seven: Alphabet, Amazon, Apple, Meta Platforms, Microsoft, Nvidia και Tesla.
Η δομή αυτή μπορεί να λειτουργήσει και ως μηχανισμός μετάδοσης μιας πτώσης. Μια έντονη διόρθωση θα μπορούσε να αναγκάσει επενδυτικά κεφάλαια να πουλήσουν περιουσιακά στοιχεία για να καλύψουν εξαγορές μεριδίων, αρχικά ρευστοποιώντας τις πιο εύκολα εμπορεύσιμες θέσεις και, εφόσον οι πιέσεις συνεχιστούν, άλλα περιουσιακά στοιχεία. Μια τέτοια διαδικασία θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις απώλειες και τις εκροές.
Οι συντάκτες θεωρούν πιο σοβαρό το ενδεχόμενο στο οποίο η χρηματιστηριακή διόρθωση συμπέσει με ευρύτερη αστάθεια στις αγορές. Σε σύγκριση με την περίοδο της dot-com, εκτιμούν ότι σήμερα υπάρχει αισθητά μικρότερο περιθώριο για μειώσεις επιτοκίων ή χρήση δημοσιονομικής πολιτικής με στόχο τον περιορισμό των επιπτώσεων.
Μικρότερες αποτιμήσεις στην ευρωζώνη, αλλά στενή σύνδεση με τις ΗΠΑ
Οι αποτιμήσεις στην ευρωζώνη παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες από εκείνες των ΗΠΑ, ενώ η ανάλυση περιγράφει το περιβάλλον στον ευρωπαϊκό κλάδο τεχνολογιών πληροφορικής και επικοινωνιών ως πιο ανθεκτικό σε σχέση με την περίοδο της dot-com. Η παραγωγικότητα και τα περιθώρια μεταξύ τιμών και κόστους στον κλάδο αυξάνονται, η υιοθέτηση του AI από τις επιχειρήσεις ενισχύεται και οι αγορές της περιοχής εξακολουθούν να κυριαρχούνται περισσότερο από εταιρείες της «παλαιάς οικονομίας».
Η εικόνα αυτή περιορίζει τον κίνδυνο μιας εγχώριας χρηματιστηριακής διόρθωσης στην ευρωζώνη, χωρίς όμως να απομονώνει την περιοχή από μια πτώση στις ΗΠΑ. Οι αμερικανικές και οι ευρωπαϊκές χρηματιστηριακές αγορές έχουν ιστορικά υψηλή συσχέτιση, ενώ οι επιπτώσεις μιας αμερικανικής διόρθωσης θα μπορούσαν, κατά τους συντάκτες, να επεκταθούν πέρα από τις μετοχές, επηρεάζοντας το οικονομικό κλίμα, τις συνθήκες χρηματοδότησης και τις προσλήψεις στην ευρωζώνη.
Το ακριβές χρονικό σημείο μιας πιθανής διόρθωσης παραμένει απρόβλεπτο. Όπως επισημαίνει η ανάλυση, οι κύκλοι έντονης ανόδου και πτώσης που συνοδεύουν τις τεχνολογικές επαναστάσεις μπορούν συνήθως να αναγνωριστούν μόνο εκ των υστέρων.
