Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα θέτει ως κορυφαία πολιτική προτεραιότητα την επίτευξη συμφωνίας έως το τέλος του 2026 για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης, που θα καλύπτει την περίοδο 2028-2034. Η διαπραγμάτευση θα κρίνει τη χρηματοδότηση παραδοσιακών ευρωπαϊκών πολιτικών, ενώ καλείται να ενσωματώσει μεγαλύτερο βάρος στην άμυνα, την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.
Ο Κόστα υποστηρίζει ότι η έγκαιρη συμφωνία απαιτείται για να ακολουθήσει περίπου ένας χρόνος νομοθετικής και διοικητικής προετοιμασίας, στις Βρυξέλλες και στα κράτη-μέλη. Διαφορετική εξέλιξη, όπως προειδοποιεί, θα έθετε σε κίνδυνο την απρόσκοπτη χρηματοδότηση αγροτών, επιχειρήσεων, φοιτητών, ερευνητών και καινοτόμων.
Προϋπολογισμός με νέες προτεραιότητες
Ο νέος μακροπρόθεσμος προϋπολογισμός αναμένεται να διατηρήσει τη στήριξη προς τη γεωργία, τις περιφέρειες, την έρευνα, καθώς και την πράσινη και ψηφιακή μετάβαση. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου ζητεί, όμως, να αντανακλά και τις εξελισσόμενες προτεραιότητες της Ένωσης, με επίκεντρο την άμυνα, την ασφάλεια και την ανταγωνιστικότητα.
Η συζήτηση έχει άμεση δημοσιονομική διάσταση. Το μεγαλύτερο μέρος του προϋπολογισμού χρηματοδοτείται από τις εθνικές εισφορές των κρατών-μελών και ο Κόστα τονίζει την ανάγκη να παραμείνουν σε «εύλογα όρια». Για τον λόγο αυτό θεωρεί αναγκαίο ένα ισορροπημένο και φιλόδοξο πακέτο νέων κοινών πόρων, ως μέρος της συνολικής συμφωνίας.
Ο ίδιος εμφανίζεται αισιόδοξος για την πορεία των συζητήσεων μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών, επικαλούμενος το εποικοδομητικό κλίμα που έχει διαμορφωθεί έως τώρα. Η διατύπωση αυτή αποτυπώνει πολιτική πρόθεση για σύγκλιση και όχι ολοκληρωμένη συμφωνία, η οποία παραμένει ζητούμενο έως το τέλος του έτους.
Άμυνα με ορίζοντα το 2030
Η πίεση για νέο προϋπολογισμό συνδέεται με τη γεωπολιτική ατζέντα της Ένωσης. Ο Κόστα αναφέρει ότι η Ευρώπη επιδιώκει αποφασιστική ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητάς της έως το 2030, μέσω της στήριξης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, του περιορισμού στρατηγικών εξαρτήσεων και της κοινής ανάπτυξης στρατιωτικών δυνατοτήτων προτεραιότητας.
Η προσπάθεια επανεξοπλισμού, κατά τον ίδιο, χρειάζεται να προχωρήσει συνεργατικά, ώστε να περιορίζονται οι επικαλύψεις και η σπατάλη πόρων και να ενισχύεται η συλλογική ασφάλεια της Ευρώπης. Συνδέει τη συγκεκριμένη κατεύθυνση με τον πόλεμο στην Ουκρανία, τον οποίο περιγράφει ως αποτέλεσμα της συνεχιζόμενης ρωσικής επιθετικότητας.
Στην ατζέντα των φετινών επαφών του με τους ηγέτες των κρατών-μελών περιλαμβάνονται επίσης η διεύρυνση της ΕΕ και η συνέχιση της στήριξης προς την Ουκρανία. Ο Κόστα έχει αποφασίσει να επισκέπτεται κάθε κράτος-μέλος κάθε χρόνο, επιδιώκοντας διμερείς συναντήσεις με όλους τους Ευρωπαίους ηγέτες στην αρχή της πολιτικής περιόδου.
Ανταγωνιστικότητα και ενιαία αγορά
Η στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης, όπως την περιγράφει ο Κόστα, περνά και από μια πιο ανταγωνιστική οικονομία. Στις προτεραιότητες που απαριθμεί περιλαμβάνονται η μείωση της γραφειοκρατίας, η κινητοποίηση ιδιωτικών επενδύσεων για επιχειρήσεις που θέλουν να αναπτυχθούν και να καινοτομήσουν, η ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς και η ενίσχυση των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Η ατζέντα «One Europe, One Market», την οποία έχει συμφωνήσει το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, προβλέπει συγκεκριμένους στόχους έως το τέλος του 2027. Ο Κόστα τη συνδέει με τη διαφοροποίηση των εμπορικών σχέσεων, την πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες και την εξασφάλιση προσιτών, καθαρών και εγχώριων πηγών ενέργειας.
Για τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, η ανταγωνιστικότητα υπερβαίνει τη γεωπολιτική διάσταση: συνδέεται με χαμηλότερο κόστος ζωής, περισσότερες θέσεις εργασίας υψηλής ποιότητας και μεγαλύτερη ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής κοινωνικής οικονομίας της αγοράς.
