Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε το ελληνικό Κοινωνικό Κλιματικό Σχέδιο, ύψους 4,77 δισ. ευρώ, για την περίοδο 2026-2032. Πρόκειται για το πέμπτο σχέδιο που εγκρίνεται στο πλαίσιο του Κοινωνικού Κλιματικού Ταμείου και, σύμφωνα με την Επιτροπή, για το μεγαλύτερο εθνικό σχέδιο που έχει λάβει έως τώρα έγκριση.
Το σχέδιο χρηματοδοτεί παρεμβάσεις για νοικοκυριά, χρήστες μεταφορών και μικροεπιχειρήσεις που πλήττονται από την ενεργειακή και μεταφορική φτώχεια, ενόψει της επέκτασης του ευρωπαϊκού συστήματος εμπορίας δικαιωμάτων εκπομπών στα κτίρια και τις οδικές μεταφορές μέσω του ETS2. Η ευρωπαϊκή συμμετοχή καλύπτει το 75% του προϋπολογισμού και η εθνική χρηματοδότηση το υπόλοιπο 25%.
Επενδύσεις σε κατοικία και καθαρή θέρμανση
Η Επιτροπή εκτιμά ότι η εφαρμογή του σχεδίου θα συμβάλει έως το 2032 σε ετήσια μείωση εκπομπών κατά 811.000 τόνους ισοδύναμου διοξειδίου του άνθρακα. Εκτιμά επίσης ότι έως τότε θα βγάλει από την ενεργειακή ή μεταφορική φτώχεια περίπου 460.000 ευάλωτα νοικοκυριά και 300.000 ευάλωτους χρήστες μεταφορών.
Στον τομέα των κτιρίων προβλέπονται επενδύσεις 2,91 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση περιλαμβάνει ενεργειακή αναβάθμιση έως 62.000 κατοικιών, εγκατάσταση τουλάχιστον 200.000 αντλιών θερμότητας και ηλιακών θερμοσιφώνων, καθώς και στήριξη για φωτοβολταϊκά συστήματα. Το σχέδιο προβλέπει επίσης προσωρινό επίδομα θέρμανσης για έως 800.000 ευάλωτα νοικοκυριά ετησίως μετά την εισαγωγή του ETS2.
Για την κοινωνική κατοικία διατίθενται 487,5 εκατ. ευρώ, με στόχο 2.800 νέες ή ανακαινισμένες ενεργειακά αποδοτικές μονάδες και περίπου 11.500 ωφελούμενους. Άλλα 226,6 εκατ. ευρώ κατευθύνονται στην ανακαίνιση 15 δημόσιων φοιτητικών εστιών σε δέκα πανεπιστήμια, ώστε 5.930 φοιτητές να έχουν πρόσβαση σε προσιτή στέγαση και στην τριτοβάθμια εκπαίδευση.
Μεταφορές και προσβασιμότητα
Οι δράσεις στις οδικές μεταφορές ανέρχονται σε 1,46 δισ. ευρώ. Περιλαμβάνουν την προμήθεια περισσότερων από 200 λεωφορείων μηδενικών εκπομπών για γραμμές σε περιοχές με αυξημένη μεταφορική ευαλωτότητα στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, καθώς και υπηρεσίες μεταφοράς κατά παραγγελία σε απομακρυσμένες και αγροτικές περιοχές.
Στο μετρό της Αθήνας προβλέπεται αναβάθμιση δέκα συρμών στη Γραμμή 1 και προμήθεια 12 νέων συρμών για τις Γραμμές 2 και 3. Το σχέδιο χρηματοδοτεί ακόμη κοινωνική μίσθωση οχημάτων μηδενικών εκπομπών για 15.000 ευάλωτα νοικοκυριά που εξαρτώνται από το αυτοκίνητο, μαζί με 4.400 δημόσια προσβάσιμα σημεία φόρτισης σε περιοχές όπου η αγορά έχει περιορισμένη κάλυψη.
Η προσβασιμότητα αποτελεί ξεχωριστό πεδίο παρέμβασης. Προβλέπεται επιδότηση για την αγορά ατομικών συσκευών μετακίνησης από 13.200 άτομα με αναπηρία, ειδική μεταφορά έως 11.000 μαθητών με ειδικές ανάγκες με λεωφορεία μηδενικών εκπομπών και έργα σε σιδηροδρομικούς σταθμούς και σταθμούς μετρό.
Στήριξη μικροεπιχειρήσεων και επόμενα βήματα
Το σχέδιο διαθέτει 820 εκατ. ευρώ για τη μείωση του ενεργειακού και μεταφορικού κόστους 28.000 ευάλωτων μικροεπιχειρήσεων. Οι παρεμβάσεις καλύπτουν ενεργειακές αναβαθμίσεις κτιρίων, αποδοτικότερο εξοπλισμό και στήριξη για την αγορά ή μίσθωση οχημάτων χαμηλών και μηδενικών εκπομπών. Θα λειτουργήσουν επίσης 13 κέντρα μίας στάσης σε όλη τη χώρα, παρέχοντας δωρεάν καθοδήγηση σε νοικοκυριά και μικροεπιχειρήσεις.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ροξάνα Μινζάτου δήλωσε ότι το σχέδιο απαντά στις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης για ευάλωτα νοικοκυριά και μικρές επιχειρήσεις, με καθαρότερες και προσιτότερες λύσεις για κατοικία και μετακίνηση. Ο επίτροπος για το Κλίμα Βόπκε Χούκστρα ανέφερε ότι η επένδυση τοποθετεί τους πολίτες στο επίκεντρο της καθαρής μετάβασης.
Η Ελλάδα θα μπορεί να υποβάλει το πρώτο αίτημα πληρωμής στην Επιτροπή, μόλις αρχίσει η εφαρμογή του σχεδίου και επιτευχθούν τα απαιτούμενα ορόσημα. Το χρονοδιάγραμμα προβλέπει τη δυνατότητα αυτή μέσα στο πρώτο τρίμηνο του 2027.
